پژوهش کاربردی؛ کلید شکوفایی صنعت و دانشگاه

وحید تقی‌زاده، از اساتید و محققان پر‌استناد دانشگاه آزاد اسلامی، در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری آنا ضمن تشریح سوابق علمی و پژوهشی خود، به مهم‌ترین چالش‌های حوزه پژوهش، وضعیت تحقیقات در رشته حسابداری، عوامل اثرگذاری مقالات علمی، راهکارهای ارتقای کیفیت پژوهش‌ها و توصیه‌هایی برای پژوهشگران جوان پرداخت.

وی اظهار کرد: فعالیت دانشگاهی خود را از سال ۱۳۸۵ در دانشگاه پیام‌نور آغاز کردم و در سال ۱۳۸۹ از این دانشگاه فارغ‌التحصیل شدم. در همان سال وارد مقطع کارشناسی رشته حسابداری در دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز شدم و در سال ۱۳۹۲ این مقطع را به پایان رساندم. سپس در سال ۱۳۹۴ تحصیل در مقطع دکتری را آغاز کردم و در سال ۱۳۹۸ فارغ‌التحصیل شدم.

وی ادامه داد: فعالیت‌های پژوهشی خود را نیز از حدود سال ۱۳۹۰ آغاز کردم. در کنفرانس‌های مختلف داخلی و چند کنفرانس خارجی از جمله در کشور‌های سنگاپور و ترکیه حضور داشتم. از سال ۱۳۹۲ نیز فعالیت در زمینه چاپ مقالات علمی در مجلات داخلی و خارجی را به صورت جدی دنبال کردم و مقالات متعددی در نشریات دانشگاه تهران، دانشگاه هنر کرمان، دانشگاه اصفهان و سایر دانشگاه‌ها منتشر شد. همچنین تعدادی از مقالاتم در مجلات و کنفرانس‌های بین‌المللی نیز پذیرش شد.

تقی‌زاده با اشاره به موضوع رساله دکتری خود بیان کرد: رساله دکتری من درباره کارایی سرمایه‌گذاری بود که مدل‌سازی آن انجام شد و از این رساله چهار مقاله علمی استخراج و در مجلات ایرانی منتشر شد.

وی افزود: در سال ۲۰۲۵ نیز به عنوان یکی از محققان پراستناد حوزه مدیریت و حسابداری معرفی شدم.

این استاد دانشگاه درباره فعالیت‌های آموزشی خود گفت: تدریس را از سال ۱۳۹۴ در دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز آغاز کردم و علاوه بر تدریس، فعالیت‌های پژوهشی خود را نیز در دانشگاه تبریز، دانشگاه خسروشاه و سایر مراکز علمی ادامه دادم.

وی در پاسخ به این پرسش که کدام‌یک از مقالاتش بیشترین میزان استناد را دریافت کرده است، اظهار کرد: در میان مقالات منتشرشده، یکی از پژوهش‌های من تاکنون حدود ۱۸۵ استناد دریافت کرده است. مقاله بعدی نیز حدود ۱۱۰ استناد و مقاله سوم حدود ۷۵ استناد داشته است. البته عنوان «محقق پراستناد» بر اساس مجموع استناد‌های تمامی آثار یک پژوهشگر تعیین می‌شود.

تقی‌زاده درباره موضوع مقاله‌ای که بیشترین میزان استناد را داشته است، گفت: این مقاله درباره مدیریت سرمایه و عملکرد شرکت‌هاست و به این موضوع می‌پردازد که برای بهبود عملکرد شرکت‌ها، سیاست‌های داخلی مدیریت در حوزه فروش، مدیریت دارایی‌ها و مدیریت هزینه‌ها باید چگونه باشد تا عملکرد شرکت بر اساس شاخص‌هایی مانند بازده دارایی‌ها و بازده حقوق صاحبان سهام ارتقا یابد.

وی در ادامه درباره عوامل اثرگذاری بیشتر این‌گونه پژوهش‌ها عنوان کرد: اگر موضوعات پژوهشی را دسته‌بندی کنیم، بخشی از آنها به فرایند‌های داخلی شرکت و بخشی دیگر به فرایند‌های بیرونی مرتبط هستند. موضوعاتی که به مدیریت داخلی شرکت، نحوه تعامل مدیران و کارکنان و همچنین عملکرد مالی و غیرمالی شرکت‌ها مربوط می‌شوند، معمولاً برای سرمایه‌گذاران و سهامداران جذاب‌تر هستند؛ زیرا این شاخص‌ها اطلاعات مفیدی از وضعیت شرکت در اختیار آنان قرار می‌دهد و ارزیابی عملکرد شرکت را آسان‌تر می‌کند.

وی درباره مهم‌ترین چالش‌های حوزه پژوهش در حسابداری اظهار کرد: یکی از مهم‌ترین چالش‌ها، فاصله میان مفاهیمی است که در کشور‌های توسعه‌یافته شکل گرفته و شرایط موجود در کشور‌های در حال توسعه است. موضوعاتی مانند تحول دیجیتال، اکوسیستم‌های کارآفرینی و برخی مفاهیم جدید در کشور‌های توسعه‌یافته بیشتر مورد مطالعه قرار گرفته‌اند، اما در کشور‌های در حال توسعه، از جمله ایران، تحقیقات کمتری درباره آنها انجام شده است.

تقی‌زاده ادامه داد: از سوی دیگر، دسترسی پژوهشگران به داده‌های مالی و غیرمالی نیز با محدودیت‌هایی همراه است. برخی اطلاعات به دلیل نبود استاندارد‌ها یا الزامات قانونی منتشر نمی‌شوند و همین موضوع، انجام پژوهش‌های دقیق را دشوار می‌کند.

وی افزود: یکی دیگر از چالش‌های مهم، نبود ثبات اقتصادی است. این مسئله باعث می‌شود تحلیل‌های مالی همیشه نتوانند تصویر واقعی از وضعیت شرکت‌ها ارائه دهند. هرچند این موضوع در بسیاری از کشور‌ها وجود دارد، اما به دلیل نرخ پایین‌تر تورم در کشور‌های توسعه‌یافته، آثار آن کمتر مشاهده می‌شود.

این استاد دانشگاه درباره راهکار‌های افزایش کیفیت و اثرگذاری پژوهش‌ها گفت: مهم‌ترین مسئله، علاقه پژوهشگر به انجام تحقیق است. اگر علاقه وجود نداشته باشد، حرکت در مسیر پژوهش نیز دشوار خواهد بود. همچنین باید اهمیت پژوهش در جامعه بیش از گذشته تبیین شود.

وی تأکید کرد: پژوهش‌ها باید بر موضوعاتی متمرکز شوند که صنعت به آنها نیاز دارد. تلفیق مباحث نظری با مسائل واقعی صنعت می‌تواند هم موجب شکوفایی شرکت‌ها شود و هم نشان دهد که پژوهش‌های انجام‌شده، نتایج کاربردی و مؤثری دارند.

تقی‌زاده در توصیه به دانشجویان و پژوهشگران جوان اظهار کرد: یکی از مهم‌ترین نکاتی که در سال‌های فعالیت پژوهشی خود به آن رسیده‌ام، ضرورت حرکت در مسیر‌های بین‌المللی است. پژوهشگران نباید فعالیت خود را تنها به موضوعات داخلی محدود کنند.

وی افزود: برخی داده‌ها و موضوعات پژوهشی در کشور‌های دیگر وجود دارد که در ایران در دسترس نیست و لازم است پژوهشگران به سمت موضوعات جدید و غیرتکراری حرکت کنند. همکاری‌های بین‌المللی و انتشار مقالات در مجلات معتبر خارجی می‌تواند به توسعه علم و معرفی بهتر ظرفیت‌های اقتصادی و علمی ایران در سطح جهان کمک کند.

این محقق پراستناد دانشگاه آزاد اسلامی تصریح کرد: بسیاری از پژوهشگران حوزه حسابداری تنها به چاپ مقاله در مجلات داخلی اکتفا می‌کنند، در حالی که پژوهشگران جوان باید از ابتدای مسیر، همکاری‌های علمی بین‌المللی را در دستور کار قرار دهند و خود را به مجلات داخلی محدود نکنند.

وی در پایان خاطرنشان کرد: پژوهش در ایران باید بیش از گذشته مورد توجه قرار گیرد و کاربردی شود. تا زمانی که به پژوهش بها داده نشود و نتایج تحقیقات در شرکت‌ها مورد استفاده قرار نگیرد، علاقه دانشجویان به فعالیت‌های پژوهشی نیز افزایش نخواهد یافت. شرکت‌ها باید از نتایج تحقیقات دانشگاهی بهره ببرند و به پژوهش به عنوان ابزاری برای بهبود عملکرد خود نگاه کنند؛ در این صورت می‌توان شاهد رونق بیشتر عملکرد شرکت‌ها و افزایش اثرگذاری پژوهش‌های علمی در کشور بود.