پیشنهاد سردبیر
پنجم صفر؛ سالروز شهادت حضرت رقیه(س)
دانش
«ربع رشیدی»؛ شهر علمی ۷۰۰ سالهای که دانشگاه، بیمارستان و کتابخانه را یکجا داشت
بیش از ۷۰۰ سال پیش، در تبریزِ دوره ایلخانی، مجموعهای شکل گرفت که آموزش، درمان، کتابت، اقامت و خدمات اجتماعی را در قالب یک نظام وقفی منسجم گرد آورده بود. «ربع رشیدی» که به دستور خواجه رشیدالدین فضلالله همدانی ساخته شد، به معنای رسمی و حقوقی، یک «شهر» مستقل نبود، اما گستردگی نهادها و ساختار سازمانیافتهاش، آن را به یکی از مهمترین مجتمعهای وقفیِ علمی در تاریخ ایران تبدیل کرد.
ابنخردادبه چگونه به یکی از مهمترین جغرافینگاران تاریخ تبدیل شد؟
بیش از هزار سال پیش، زمانی که هنوز از نقشههای امروزی و سامانههای مسیریابی خبری نبود، یک دانشمند ایرانی با تکیه بر تجربه اداری خود در دستگاه خلافت عباسی، اثری نوشت که بعدها به یکی از مهمترین منابع جغرافیای جهان اسلام تبدیل شد.
در گفتوگو با استاد تاریخ دانشگاه آزاد بیان شد
مدارس نظامیه؛ نخستین تجربههای آموزش سازمانیافته در جهان اسلام
مدارس نظامیه که در قرن پنجم هجری به ابتکار خواجه نظامالملک طوسی در شهرهای مهم قلمرو سلجوقیان تأسیس شدند، از مهمترین نهادهای آموزشی جهان اسلام در سدههای میانه به شمار میآیند. شکلگیری این مدارس در دورهای بود که رقابتهای مذهبی در جهان اسلام شدت گرفته بود و همزمان خواجه نظامالملک در اندیشه سیاسی خود به طرح دوباره نظریه «ایرانشهری» نیز توجه داشت.
یک استاد تاریخ و عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد در گفتوگو با آناتک:
رصدخانه مراغه؛ احیاکننده علم در دل ویرانیهای مغول
در میانه ویرانیهای مغول، خواجه نصیرالدین طوسی رصدخانهای ساخت که نهتنها بزرگترین مرکز علمی جهان اسلام شد، بلکه یافتههای آن از طریق ترجمهها به اروپا راه یافت و بر نظریههای کوپرنیک و جریان رنسانس اثر گذاشت. دکتر شهرزاد ساسانپور در گفتوگو با آناتک، ابعاد علمی و تاریخی این میراث کمنظیر را شرح میدهد.
روایت تاسیس دارالفنون؛ دروازه ورود ایران به دانشهای نوین
دارالفنون در میانه روزگار پرچالش دوره ناصری و به ابتکار امیرکبیر پایهگذاری شد؛ مدرسهای که با دعوت از معلمان خارجی، آموزش علوم نوین و تربیت نخستین نسل متخصصان ایرانی، مسیر نوسازی علمی و فنی کشور را دگرگون کرد و به نقطه آغاز ایران مدرن بدل شد.
روایت جندیشاپور؛ شهری که پیش از آکسفورد و کمبریج طلوع کرد
«شهرهای دانشگاهی» به موتورهای توسعه علمی و اقتصادی جهان بدل شدهاند و دانشگاههای معتبر به قدمت خود افتخار میکنند. تاریخ ایران نمونهای برجستهتر و کهنتر از بسیاری از آنها را در حافظه خود نگه داشته است. جندیشاپور، نخستین شهر-دانشگاه ایران و یکی از مهمترین مراکز علمی دوران کهن شناخته میشد.
