پیشنهاد سردبیر
روز پایانی جشنواره فیلم مقاومت
یک کارشناس حقوق ارتباطات و فناوری اطلاعات پاسخ می‌دهد
دانش
«حفظ‌الصحه»؛ وقتی پزشکی به صفحات مطبوعات ایران راه یافت
در آغاز قرن بیستم، هم‌زمان با گسترش تدریجی پزشکی نوین در ایران، نشریاتی پدیدار شدند که می‌خواستند دانسته‌های پزشکی و بهداشتی را از محیط درمان و آموزش به فضای عمومی منتقل کنند. در میان این تجربه‌ها، دو نشریه مشابه با نام «حفظ‌الصحه» جایگاهی ویژه دارند؛ یکی در سال ۱۹۰۱ و دیگری ۵ سال بعد منتشر شد. اما همین تشابه اسمی و تفاوت روایت منابع تاریخی، تعیین عنوان «نخستین نشریه پزشکی ایران» را دشوار کرده است.
یک عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی ایران در گفت‌وگو با آناتک:
پزشکان ایرانی در شکل‌گیری آموزش پزشکی اروپا اثرگذار بودند
پزشکی امروز بر شانه‌های دانشی ایستاده است که نسل‌های پیشین با تجربه، پژوهش و ثبت یافته‌های خود شکل داده‌اند. رازی با تکیه بر تجربه‌های درمانی و نقد دیدگاه پزشکان پیشین، و ابن‌سینا با گردآوری و دسته‌بندی منظم دانش پزشکی، دو رویکرد متفاوت را دنبال کردند. آثار این دو دانشمند از مرزهای جهان اسلام فراتر رفت و برای قرن‌ها بر دانش و آموزش پزشکی در اروپا نیز تأثیر گذاشت.
گفت‌وگوی آناتک با یک استاد پژوهشکده تاریخ علم دانشگاه تهران - بخش دوم
رازی و ابن‌سینا؛ دو مسیر متفاوت در پزشکی ایران
یکی بر مشاهده و تجربه بالینی تکیه داشت و دیگری دانش پزشکی را با نظمی کم‌سابقه تدوین کرد؛ اما تاریخ پزشکی را نمی‌توان با معیارهای امروز سنجید و افول آن را نیز به یک فرد یا یک رویداد نسبت داد.
یک استاد پژوهشکده تاریخ علم دانشگاه تهران در گفت‌وگو با آناتک:
پزشکی جهان اسلام بر پایه سنت‌های علمی گوناگون توسعه یافت
پزشکی در جهان اسلام بر پایه یک سنت علمی واحد شکل نگرفت؛ بلکه ترجمه و انتقال دانش یونانی، ایرانی و هندی، زمینه را برای شکل‌گیری و گسترش دانش پزشکی فراهم کرد. اما این دانش چگونه از سنت‌های مختلف به جهان اسلام منتقل شد و چه عواملی در شکل‌گیری آن نقش داشتند؟
«ربع رشیدی»؛ شهر علمی ۷۰۰ ساله‌ای که دانشگاه، بیمارستان و کتابخانه را یکجا داشت
بیش از ۷۰۰ سال پیش، در تبریزِ دوره ایلخانی، مجموعه‌ای شکل گرفت که آموزش، درمان، کتابت، اقامت و خدمات اجتماعی را در قالب یک نظام وقفی منسجم گرد آورده بود. «ربع رشیدی» که به دستور خواجه رشیدالدین فضل‌الله همدانی ساخته شد، به معنای رسمی و حقوقی، یک «شهر» مستقل نبود، اما گستردگی نهادها و ساختار سازمان‌یافته‌اش، آن را به یکی از مهم‌ترین مجتمع‌های وقفیِ علمی در تاریخ ایران تبدیل کرد.
ابن‌خردادبه چگونه به یکی از مهم‌ترین جغرافی‌نگاران تاریخ تبدیل شد
بیش از هزار سال پیش، زمانی که هنوز از نقشه‌های امروزی و سامانه‌های مسیریابی خبری نبود، یک دانشمند ایرانی با تکیه بر تجربه اداری خود در دستگاه خلافت عباسی، اثری نوشت که بعدها به یکی از مهم‌ترین منابع جغرافیای جهان اسلام تبدیل شد.
در گفت‌وگو با استاد تاریخ دانشگاه آزاد بیان شد
مدارس نظامیه؛ نخستین تجربه‌های آموزش سازمان‌یافته در جهان اسلام
مدارس نظامیه که در قرن پنجم هجری به ابتکار خواجه نظام‌الملک طوسی در شهرهای مهم قلمرو سلجوقیان تأسیس شدند، از مهم‌ترین نهادهای آموزشی جهان اسلام در سده‌های میانه به شمار می‌آیند. شکل‌گیری این مدارس در دوره‌ای بود که رقابت‌های مذهبی در جهان اسلام شدت گرفته بود و هم‌زمان خواجه نظام‌الملک در اندیشه سیاسی خود به طرح دوباره نظریه «ایرانشهری» نیز توجه داشت.
یک استاد تاریخ و عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد در گفت‌وگو با آناتک:
رصدخانه مراغه؛ احیاکننده علم در دل ویرانه‌های مغول
در میانه ویرانی‌های مغول، خواجه نصیرالدین طوسی رصدخانه‌ای ساخت که نه‌تنها بزرگ‌ترین مرکز علمی جهان اسلام شد، بلکه یافته‌های آن از طریق ترجمه‌ها به اروپا راه یافت و بر نظریه‌های کوپرنیک و جریان رنسانس اثر گذاشت. دکتر شهرزاد ساسان‌پور در گفت‌وگو با آناتک، ابعاد علمی و تاریخی این میراث کم‌نظیر را شرح می‌دهد.
دارالفنون؛ دروازه ورود ایران به دانش‌های زمانه
دارالفنون در میانه روزگار پرچالش دوره ناصری و به ابتکار امیرکبیر پایه‌گذاری شد؛ مدرسه‌ای که با دعوت از معلمان خارجی، آموزش علوم نوین و تربیت نخستین نسل متخصصان ایرانی، مسیر نوسازی علمی و فنی کشور را دگرگون کرد و به نقطه آغاز ایران مدرن بدل شد.
روایت جندی‌شاپور؛ شهری که پیش از آکسفورد و کمبریج طلوع کرد
«شهرهای دانشگاهی» به موتورهای توسعه علمی و اقتصادی جهان بدل شده‌اند و دانشگاه‌های معتبر به قدمت خود افتخار می‌کنند. تاریخ ایران نمونه‌ای برجسته‌تر و کهن‌تر از بسیاری از آن‌ها را در حافظه خود نگه داشته است. جندی‌شاپور، نخستین شهر-دانشگاه ایران و یکی از مهم‌ترین مراکز علمی دوران کهن شناخته می‌شد.
