پیشنهاد سردبیر
فناوری +
انسان وابستهترین نوزاد را در میان پستانداران متولد میکند
نوزاد انسان ناتوان متولد میشود؛ او نمیتواند راه برود، قادر به تغذیه مستقل نیست و حتی ماهها طول میکشد تا بتواند سرش را ثابت نگه دارد. در مقایسه با بسیاری از پستانداران که تنها چند ساعت پس از تولد میایستند یا مادرشان را دنبال میکنند، این وابستگی طولانی عجیب به نظر میرسد. پژوهشهای تازه نشان میدهد این ناتوانی، نتیجه یک سازش تکاملی پیچیده است؛ سازشی که رشد مغز بزرگ انسان را ممکن کرده و در عین حال، زمان تولد را پیش از کامل شدن رشد عصبی تعیین کرده است.
کشف باکتری باستانی مقاوم به دارو در یخهای هزارانساله
پژوهشگران گونهای باکتری را از دل یخهای ۵ هزار ساله یک غار زیرزمینی استخراج کردهاند که برخلاف انتظار، در برابر چندین آنتیبیوتیک رایج امروزی مقاوم است. این کشف نشان میدهد مقاومت دارویی پدیدهای تازه نیست و ریشههای آن به هزاران سال پیش بازمیگردد.
کشفی نادر از تدفین نوزادان در پیش از تاریخ ایران
مرگ و شیوه مواجهه انسان با آن، یکی از مهمترین پنجرهها برای شناخت فرهنگهای باستانی است. پژوهشی تازه درباره دو تدفین نادر نوزاد در محوطه باستانی چپرآباد در شمالغرب ایران نشان میدهد جوامع پیش از تاریخی ایران، حتی برای نوزادانی که هرگز زنده نماندند، آیینهای تدفینی ویژهای داشتهاند. این یافتهها که درون ظروف سفالی بوده و یکی از آنها همراه با بقایای جانوری و اشیای تزئینی کشف شده است، تصویری تازه از باورها و سنتهای پس از مرگ در اواسط هزاره پنجم پیش از میلاد ارائه میکنند.
دانشمندان محافظان سرطان را علیه خود سرطان به کار گرفتند
سلولهای ایمنی که تومورها از آنها به عنوان سپر دفاعی استفاده میکنند، در یک روش ایمنیدرمانی جدید به سلاحی علیه خودِ سرطان تبدیل شدهاند؛ رویکردی که در مدلهای حیوانی سرطان متاستاتیک ریه و تخمدان، موجب افزایش قابل توجه طول عمر شد و در بسیاری از موارد به درمان کامل انجامید.
جوجهها همانند انسانها صداها را با شکلها تطبیق میدهند
جوجههای تازه متولدشده نیز میتوانند صداهای بیمعنی «بوبا» و «کیکی» را به ترتیب با شکلهای گرد و نوکتیز تطبیق دهند؛ یافتهای که پژوهشی تازه در نشریه Science منتشر کرده و نشان میدهد این پیوند میان صدا و شکل ممکن است ریشهای ذاتی و تکاملی داشته باشد، نه صرفا حاصل یادگیری زبانی در انسان.
تغییرات جوی اثر مستقیم بر مغز، قلب و تولیدمثل دارند
بدن انسان، بیآنکه خود متوجه باشد، به کوچکترین تغییرات دما، فشار هوا و حتی کیفیت هوا واکنش نشان میدهد. سالها این واکنشها بیشتر در حد باورهای عامه باقی مانده بود؛ مثل این تصور که باران باعث درد مفاصل میشود یا افت فشار هوا سردرد میآورد. اما پژوهشهای علمی تازه نشان میدهند که برخی از این روایتها ممکن است ریشهای زیستی داشته باشند و بدن ما واقعا نسبت به محیط پیرامون خود حساس است.
موشها به همنوع بیهوشِ خود، واکنش امدادی نشان دادند
موشها با کمکهای اولیه یکدیگر را نجات میدهند
موشها در مواجهه با همنوعی که ناگهان از حرکت میایستد، رفتاری مرحلهبهمرحله از خود نشان میدهند؛ ابتدا بو کشیدن و بررسی، سپس تمیز کردن و در صورت ادامه بیپاسخی، تمرکز بر دهان و زبان برای تحریک تنفس او. این واکنشها با بازگشت هوشیاری متوقف میشوند و نشان میدهند آنچه رخ میدهد، صرفاً کنجکاوی یا رفتار تصادفی نیست.
گفتوگوی آناتک با پژوهشگر «دانشگاه کلگری» درباره توسعه ابزارهای جدید ثبت انتقال عصبی
کشف راهی دقیق برای مشاهده پیام میان نورونهای مغز
تبادل پیام بین نورونها در کسری از ثانیه رخ میدهد. در هر انتقال عصبی، مولکولی به نام «گلوتامات» در فاصلهای میکروسکوپی میان دو سلول آزاد میشود و سیگنال را به نورون بعدی منتقل میکند. این رویداد در مقیاسی به اندازه چند هزارمثانیه اتفاق میافتد، اما ثبت دقیق آن سالها یکی از چالشهای علوم اعصاب بوده است. اکنون نسل تازهای از نشانگرهای گلوتامات با حساسیت بالاتر و پاسخپذیری تنظیمپذیر، امکان مشاهده دقیقتر این لحظهها را فراهم کردهاند.
آلودگی نیتروژن ریتم تنفس جنگلها را برهم میزند
نحوه تنفس جنگلها در حال تغییر است
گاهی آنچه در جنگل دیده نمیشود، مهمتر است. در دل خاک، ریشهها و میکربها هر روز کربن را جابهجا میکنند و دیاکسید کربن آزاد میشود؛ فرآیندی که به آن «تنفس خاک» (Soil Respiration) میگویند. حالا یک پژوهش جهانی نشان میدهد نیتروژنی که از فعالیتهای انسانی وارد طبیعت میشود، این روند طبیعی را در بسیاری از جنگلها تغییر داده و میتواند بر نحوه ذخیره کربن در زمین اثر بگذارد.
افزایش سن، روابط دوستانه را پایدارتر میکند
در سالمندی کیفیت دوستیها افزایش پیدا میکند
با بالا رفتن سن، دوستیها معنا پیدا میکنند. در سالهای پایانی زندگی، عموما آدمها به دنبال آشناییهای تازه و گسترده نیستند و ترجیح میدهند وقت و انرژی خود را صرف چند رابطه صمیمی کنند که حس آرامش و درک متقابل بیشتری برایشان به همراه دارد. پژوهشها نشان میدهد این تغییر، عقبنشینی از اجتماع نیست، بلکه انتخابی آگاهانه است؛ جایی که کیفیت روابط دوستانه از تعداد آن مهمتر میشود.
