پیشنهاد سردبیر
فناوری +
میراث پزشکی ایران باستان همچنان در علم مدرن اثرگذار است
پزشکی و داروسازی به عنوان دو رکن اساسی در بهبود کیفیت زندگی انسانها در دل تاریخ پرفراز و نشیب ایران درخشش داشتهاند. از هزاران سال پیش، ایرانیان باستان به علم پزشکی اهمیت ویژهای داده و با ایجاد روشهای نوین درمانی، تأثیر عمیقی بر جهان علم گذاشتند. این دانشمندان، با استفاده از گیاهان دارویی، تکنیکهای جراحی و اصول اخلاق پزشکی، نه تنها به درمان بیماریها پرداختند بلکه بنیادی برای پزشکی مدرن ایجاد کردند.
تاثیرات استرس بر مغز و روش مقابله با آن
استرس یکی از پدیدههای شایع در زندگی امروز ماست که تقریباً همه به نوعی با آن مواجه شدهایم. اما این احساس میتواند تأثیرات عمیق و گاه مخربی بر مغز و عملکردهای آن داشته باشد. وقتی که در حالت استرس هستیم، مغز ما به طور طبیعی واکنش نشان میدهد و این واکنشها میتوانند به تغییرات فیزیولوژیکی و روانی منجر شوند.
گفتوگوی آناتک با استاد «دانشگاه کوچی ژاپن» درباره وارونگی میدان مغناطیسی زمین
میدان مغناطیسی زمین یکی از مهمترین سپرهای محافظ سیاره ما در برابر تابشهای خطرناک خورشیدی و پرتوهای کیهانی است. اما این میدان در طول تاریخ زمین بارها دستخوش وارونگی شده است؛ یعنی قطبهای مغناطیسی شمال و جنوب جای خود را عوض کردهاند. تا امروز تصور غالب آن بود که این وارونگیها معمولا در حدود ۱۰ هزار سال کامل میشوند؛ اما یافتههای تازه از رسوبات کف اقیانوس اطلس شمالی نشان میدهد برخی وارونگیها در گذشته بسیار طولانیتر بودهاند و حتی تا ۷۰ هزار سال ادامه داشتهاند.
با زیاد دویدن، گلبولهای قرمزتان را پیر میکنید
دویدنهای بسیار طولانی فقط عضلات را فرسوده نمیکنند. مسابقات فوقاستقامتی میتوانند به گلبولهای قرمز خون آسیب بزنند؛ سلولهایی که مسئول رساندن اکسیژن به تمام بدناند. در دوندگان «اولتراماراتن» (هر نوع مسابقه دو که مسافت آن از ماراتن استاندارد، یعنی ۴۲ کیلومتر و ۱۹۵ متر بیشتر باشد)، نشانههایی دیده شده که شبیه پیری زودرس این سلولهاست؛ تغییری که در ماراتنهای معمولی بسیار خفیفتر است.
چرا برخی مغزها در شب آرام نمیگیرند
بیخوابی ممکن است ناشی از تاخیر در ریتمهای شبانهروزی باشد که مانع از کاهش فعالیت مغز در شب میشود. دانشمندان استرالیایی شواهد محکمی یافتهاند که نشان میدهد بیخوابی مزمن ممکن است از اختلال در چرخه داخلی ۲۴ ساعته فعالیت ذهنی مغز ناشی شود. این یافتهها توضیح میدهد چرا برخی افراد حتی زمانی که از نظر جسمی خستهاند، برای «خاموش کردن» ذهن خود در شب با دشواری روبهرو هستند.
راز افزایش جهانی نزدیکبینی
نور کمِ محیطهای سرپوشیده و تمرکز طولانیمدت بر فاصله نزدیک ممکن است به طور پنهانی محرک افزایش جهانی نزدیکبینی باشند. این یافته تازه پژوهشگران در کالج بیناییسنجی دانشگاه ایالتی نیویورک (SUNY) است.
اختراع پسری که سالها در صف آب میایستاد
برنده نوبل شیمی ۲۰۲۵ دستگاهی ساخت که از هوای خشک آب تولید میکند
در محلهای بیابانی در اَمان (واقع در اردن)، زمزمه «آب در راه است» مثل خبر نجات میپیچید و پسربچهای با هر ظرفی که پیدا میکرد به استقبالش میدوید. سالها بعد، همان کودک در جهانی ایستاده است که میلیونها نفر هنوز با تشنگی دستوپنجه نرم میکنند؛ اما اینبار او راهی یافته تا از دل هوای خشک، آب بیرون بکشد.
ژنی که موزهای جهان را نجات میدهد
یک ژن پنهان در موزی وحشی ممکن است به نجات محبوبترین میوه جهان از یک تهدید قارچی بیامان کمک کند.
دانشمندان منبعی قدرتمند برای مقاومت طبیعی در برابر یک بیماری قارچی که محصولات موز در سراسر جهان را تهدید میکند، شناسایی کردهاند؛ منبعی که در یک زیرگونه وحشی این میوه کشف شده است.
گفتوگوی آناتک با استاد و پژوهشگر «دانشگاه سنتاندروز» درباره تخیل حیوانات
پژوهشگران دانشگاه «جانز هاپکینز» برای نخستین بار در آزمایشهای کنترل شده نشان دادهاند که یک «بونوبو» (شامپانزه کوتوله) میتواند اشیای خیالی را در ذهن دنبال کند؛ یافتهای که تعریف ما از تخیل و بودن آن در انحصار انسان و مرزهای شناخت حیوانات را به چالش میکشد.
مردان با پیرشدن هویت ژنتیکی خود را از دست میدهند
کروموزوم Y با افزایش سن ناپدید میشود. در بدن بسیاری از مردان، با بالا رفتن سن بخشی از سلولها یکی از بنیادیترین اجزای ژنتیکی خود را از دست میدهند؛ اتفاقی که سالها بیاهمیت تصور میشد. اما اکنون پژوهشها نشان میدهد این حذف تدریجی ممکن است با بیماریهای قلبی، اختلالات عصبی و حتی کاهش طول عمر مرتبط باشد و کوچکترین کروموزوم انسان، نقشی بزرگتر از آنچه گمان میرفت در سلامت مردان داشته باشد.
