یادداشت عبدالرحیم سعیدیراد
رئیس ستاد اربعین دانشگاه آزاد اسلامی خبر داد
مسائل جامعه خطکشی رشتههای دانشگاهی را نمیپذیرند/ پژوهشگر نباید در دانشگاه محبوس بماند
محمدعلی نادی، عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان (خوراسگان) و از پژوهشگران پر استناد دانشگاه، در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری آنا درباره سوابق علمی، محورهای پژوهشی، چالشهای آموزش و پژوهش، عوامل اثرگذاری آثار علمی و توصیه به پژوهشگران جوان سخن گفت.
نادی در معرفی سوابق علمی و اجرایی خود اظهار کرد: متولد ۲۶ بهمن ۱۳۵۶ در اصفهان هستم و مقاطع کارشناسی و کارشناسی ارشد را در دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان (خوراسگان) و مقطع دکتری را در دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات گذراندهام.
وی افزود: سال ۱۳۸۲ در دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان (خوراسگان) بورسیه شدم و سال ۱۳۸۶ نیز تحصیلات دوره دکتری خود را به پایان رساندم.
عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان (خوراسگان) ادامه داد: تاکنون سه مرتبه بهعنوان پژوهشگر نمونه استان، در میان دانشگاههای دولتی و آزاد اسلامی انتخاب شدهام و ارزیابی این انتخابها نیز توسط دانشگاه اصفهان انجام شده است.
نادی با اشاره به سوابق اجرایی خود بیان کرد: در دوران مدیریت شهید دکتر محمدمهدی طهرانچی، حدود ۲۴ ماه بهعنوان معاون علوم تربیتی و مهارتی دانشگاه آزاد اسلامی در خدمت ایشان بودم. پیش از آن نیز در دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان (خوراسگان) بهعنوان معاون برنامهریزی و امور اقتصاد دانشبنیان فعالیت داشتم و در مقطعی نیز حدود سه سال و نیم مسئولیت معاونت مدیریت توسعه منابع را برعهده داشتم.
وی اضافه کرد: در کنار فعالیتهای اجرایی، تلاش کردهام فعالیت علمی خود را نیز به بهترین شکل ممکن ادامه دهم. نزدیک به ۳۰۰ مقاله علمی، اعم از مقالات ثبتشده ملی و بینالمللی و مقالات منتشرشده در مجلات معتبر، دارم و تاکنون ۱۴ جلد کتاب نیز تألیف و ترجمه کردهام.
وفاداری سازمانی و زنجیره تأمین؛ دو پژوهش پر استناد
این پژوهشگر دانشگاه آزاد اسلامی در پاسخ به پرسشی درباره آثار علمی پر استناد خود گفت: یکی از مقالاتی که با همکاری دکتر گلپرور انجام دادیم، در ارتباط با موضوع وفاداری سازمانی بود که تاکنون بیشترین استناد را در میان آثار من به خود اختصاص داده و اگر در گوگل اسکالر بررسی شود، بیشترین استناد را در سطح کشور و جهان دریافت کرده است.
نادی ادامه داد: دومین کار پر استناد من نیز در زمینه زنجیره تأمین در آموزش و پرورش بوده که با یکی دیگر از همکاران انجام شده است. این دو اثر تاکنون بیشترین رکورد استناد را داشتهاند و در مجموع، یکی از این آثار حدود ۶۵ استناد دریافت کرده است.
وی درباره زمینه اصلی فعالیتهای پژوهشی خود توضیح داد: رشته تحصیلی من در مقاطع کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری، مدیریت و برنامهریزی آموزشی بوده که ذیل گروه علوم تربیتی قرار میگیرد و در حوزه مدیریت و برنامهریزی آموزشی، مباحث مرتبط با آموزش و بهسازی منابع انسانی را بهطور کلی دنبال میکنم.
عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان (خوراسگان) درباره علت علاقهمندی خود به این حوزه اظهار کرد: یکی از دلایل علاقهمندی من، بحث آموزش و علاقهای است که به مباحث آموزشی دارم؛ اما دلیل دیگری که موجب شده مقالات و آثار علمی مورد توجه قرار بگیرند، این است که تلاش کردهایم بیشتر موضوعات و مسائلی را مورد مطالعه قرار دهیم که در سطح جامعه مورد نیاز هستند و در محیط سازمانی یا آموزشی بهعنوان یک چالش مطرح میشوند.
وی افزود: این موضوعات چه در همکاری با همکاران و چه در فعالیتهای پژوهشی با دانشجویان مورد توجه قرار گرفتهاند و تلاش ما این بوده است که ارتباط میان جامعه و دانشی را که کسب کردهایم یا در حال مطالعه آن هستیم، برقرار کنیم تا بتوانیم با کمک دانش، مسائل جامعه را حل کنیم.
نادی تأکید کرد: هدف صرفاً تولید مقاله یا تولید یک اثر نبوده است، بلکه تلاش کردهایم آثار علمی، چه مقاله و چه کتاب، بتوانند گرهی باز کنند، مشکلی را حل کنند و مسئلهمحور باشند. به همین دلیل، با رویکرد حل مسئله به سراغ موضوعات پژوهشی رفتهایم و خروجی این فعالیتها نیز ممکن است به شکل مقاله یا کتاب ارائه شده باشد.
آموزش و پرورش با چالش منابع انسانی و محتوای آموزشی مواجه است
وی درباره مهمترین مسائل و چالشهایی که در حوزه تخصصی خود دنبال میکند، گفت: در حوزه آموزش و پرورش موضوعات و مسائل بسیار زیادی وجود دارد. یکی از آنها بحث منابع انسانی در آموزش و پرورش است.
عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان (خوراسگان) ادامه داد: موضوع دیگر، تغییر محتوای کتابهای درسی متناسب با نیاز بازار کار و ایجاد ارتباط میان محتوای آموزشی و مسائل جامعه است که در شرایط فعلی این ارتباط ضعیف است و باید تقویت شود.
نادی درباره موضوع کنکور نیز بیان کرد: بحث کنکور یکی از مسائل بسیار جدی است. آموزش و پرورش به جای اینکه اهداف اصلی خود را که بیشتر سنجش اهداف آموزشی در دورههای تحصیلی است، محقق کند، تا حدودی درگیر مسائل مرتبط با پذیرش دانشآموزان در محیط دانشگاهی شده است.
وی افزود: آموزش و پرورش باید به سراغ اهداف اصلی و کلیدی خود برود و کیفیت آموزشی و بنیه علمی دانشآموزان را که باید در پایهها و دورههای مختلف تحصیلی شکل بگیرد، مورد توجه جدی قرار دهد.
حکمرانی آموزش عالی باید با نیازهای جامعه و بازار کار پیوند بخورد
نادی با اشاره به چالشهای آموزش عالی اظهار کرد: در آموزش عالی نیز موضوعات و چالشهای پیچیدهای وجود دارد. یکی از آنها حکمرانی آموزش عالی و مسائل مرتبط با هوش مصنوعی و فناوری است.
وی ادامه داد: اگر دانشگاه نتواند مرزشکنی دانشی را که انجام میدهد و جریان دانشی را که تولید میکند، به نیازهای موجود در جامعه، بازار کار، صنایع، تجارت و خدمات و کشاورزی متصل کند، عملاً نیروی انسانیای که در دانشگاه تربیت میکند و دانشی که در حوزه پژوهش و فناوری تولید میشود، نمیتواند گرهی از مسائل جامعه باز کند.
این پژوهشگر دانشگاه آزاد اسلامی افزود: در چنین شرایطی، عملاً با دانشگاه یا نظام آموزشی بیاثر مواجه خواهیم شد. اینها موضوعاتی هستند که امروز روی آنها کار میکنیم تا بتوانیم درباره آنها سیاستگذاری کنیم یا برای حل این مسائل راهکارهایی ارائه دهیم که قابلیت عملیاتی شدن داشته باشند.
نادی همچنین تغییر در رشتههای دانشگاهی را ضروری دانست و گفت: موضوع دیگری که باید مورد توجه قرار گیرد، تغییراتی است که باید در رشتههای دانشگاهی ایجاد شود؛ بهویژه رشتههای بینرشتهای که امروز با توجه به تحولات محیط اجتماعی، فناوری و بازار کار به آنها نیاز داریم.
وی اضافه کرد: باید به رشتههایی توجه کنیم که در آینده جامعه به آنها نیاز خواهد داشت، اما امروز وجود ندارند؛ همچنین رشتههایی که اکنون داریم و باید متناسب با تغییر ماهیت اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و فرهنگی جامعه تغییر کنند. همه این مسائل لازم است در حوزه تخصصی ما مورد پژوهش قرار گیرد و خروجیهای مؤثر در اختیار تصمیمگیرندگان و سیاستگذاران قرار گیرد.
اثر پژوهشی زمانی دیده میشود که راهگشا و مسئلهمحور باشد
عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان (خوراسگان) در پاسخ به این پرسش که چه عواملی باعث میشود یک اثر پژوهشی دیده و برجسته شود، گفت: دلایل متفاوتی وجود دارد؛ یکی از مهمترین دلایل این است که اثر راهگشا، راهکارمحور و پاسخی به یک چالش باشد.
نادی افزود: دلیل دیگر این است که اثر در جای مناسب، مجله مناسب و در یک سیستم انتشاراتی مناسب و معتبر منتشر شود. اینکه یک مقاله قوی و باکیفیت در چه مجلهای منتشر شود و توسط چه اندیشمندان و محققانی دیده شود، بسیار تأثیرگذار است.
وی ادامه داد: درباره کتاب نیز همین موضوع صدق میکند. اینکه کتاب توسط چه انتشاراتی منتشر شود، اهمیت زیادی دارد. زمانی که کتاب توسط یک انتشارات بینالمللی مانند اشپرینگر منتشر میشود یا در داخل کشور توسط ناشران دانشگاهی معتبر به چاپ میرسد، تفاوت بسیار زیادی با انتشار آن توسط یک ناشر ناشناخته دارد.
این پژوهشگر اظهار کرد: هرچقدر هم یک اثر معتبر باشد، نویسندگان، دانشمندان و محققان معتبر معمولاً به سراغ ناشران غیرمعتبر یا ناشناخته نمیروند و همین مسئله درباره مجلات نیز صدق میکند؛ بنابراین علاوه بر عنوان و موضوع پژوهش، محل انتشار مقاله یا کتاب نیز بسیار حائز اهمیت است.
نادی ارتباطات علمی بینالمللی را نیز از عوامل مهم در دیدهشدن آثار علمی دانست و بیان کرد: کشور محل انتشار اثر و ارتباط محقق با مراکز تحقیقاتی و پژوهشی نیز اهمیت دارد. هر اندازه بتوانیم آثار تولیدشده را در کنفرانسهای بینالمللی و مجامعی که در حوزه تخصصی مربوطه مطرح هستند، ارائه کنیم، امکان دیدهشدن آنها افزایش پیدا میکند.
وی ادامه داد: هرچقدر ارتباطات علمی ما با کشورهای دنیا بیشتر شود، آثار علمی ما نیز بیشتر دیده خواهند شد. بخشی از آثار را میتوان در مجلات منتشر و معرفی کرد، بخشی را میتوان در قالب کتاب و از طریق ناشران بینالمللی ارائه داد و بخشی دیگر نیز باید در قالب حضور در کنفرانسها عرضه شود.
حمایت مالی از پژوهشگران، پیششرط حضور علمی در عرصه بینالمللی
عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان (خوراسگان) با تأکید بر ضرورت حمایت از پژوهشگران گفت: تحقق این امر نیازمند حمایت قوی مالی و اقتصادی از پژوهشگران است؛ بهخصوص در شرایطی که وضعیت اقتصادی تا حدودی برای استادان مشکل و چالش ایجاد کرده است.
نادی اظهار کرد: اگر این حمایت صورت نگیرد، دچار خودبسندگی میشویم؛ یعنی دانشی که تولید میکنیم در داخل کشور باقی میماند و عرضه بینالمللی پیدا نمیکند.
وی افزود: وقتی دانش تولیدشده ارزیابی بینالمللی پیدا نکند و نتوانیم آن را با دانشمندان دیگر به اشتراک بگذاریم، طبیعتاً توسط آنها نقد نمیشود، رشد پیدا نمیکند، مورد استفاده قرار نمیگیرد و شناخته نمیشود. اینها از جمله موقعیتهایی است که میتواند بر میزان دیدهشدن و اثرگذاری آثار علمی تأثیر بگذارد.
آموزش و پژوهش از یکدیگر جدا نیستند
نادی در پاسخ به پرسشی درباره مهمترین دغدغههای خود در حوزه آموزش و پژوهش گفت: آموزش و پژوهش هر دو به یکدیگر وابسته هستند، هرچند در قالب دو فضای مستقل در دانشگاه فعالیت میکنند.
وی ادامه داد: یکی از مشکلات جدی ما در حوزه آموزش این است که کیفیت آموزش و اتصال آموزش با دنیای پیرامونی و محیط واقعی آن متأسفانه قطع شده است. با وجود اینکه درس کار و کارآموزی در برخی رشتهها وجود دارد، اما به دلیل اینکه بسیاری از استادان در محیط دانشگاه محبوس شدهاند و برای جستوجوی مسائل به محیط واقعی مراجعه نمیکنند، بسیاری از مفاهیمی که آموزش میدهند در حد کتاب باقی مانده است.
عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان (خوراسگان) بیان کرد: این مفاهیم گاهی در حد کلمات و واژههای موجود در کتاب به دانشجویان آموزش داده میشود. برای مثال، در حوزهای که ما در آن فعالیت میکنیم، تعداد استادانی که دو یا سه روز از هفته خود را در مدرسه و در موقعیت واقعی مرتبط با رشتهشان میگذرانند، کم است.
نادی افزود: هرچقدر محیط واقعی برای استاد شناختهشدهتر باشد، مثالها و مصادیقی که برای آموزش ارائه میکند نیز واقعیتر خواهد بود و طبیعتاً میتواند ارتباط دانشجو با محیط واقعی رشته را بهتر برقرار کند و زمینه کسب تجربه بیشتر را برای دانشجویان فراهم آورد. در این شرایط، مسئله اشتغال نیز تا حدی میتواند حل شود.
وی حضور استادان در محیطهای واقعی را از منظر پژوهشی نیز دارای اهمیت دانست و گفت: حضور استادان در موقعیتهای واقعی مرتبط با رشته تخصصیشان موجب شناخت چالشها و مسائل میشود و این موضوع کمک میکند پژوهشها نیز کاربردیتر شوند و دنیای واقعی کار بهتر شناخته شود.
انتخاب موضوع پایاننامه نباید صرفاً بر اساس «مقاله بیس» باشد
نادی با انتقاد از فاصله گرفتن موضوعات پژوهشی از مسائل واقعی جامعه اظهار کرد: به جای اینکه دانشجویان برای انتخاب موضوع پایاننامه یا رساله خود صرفاً به دنبال «مقاله بیس» باشند، باید به سراغ مسائل واقعی جامعه بروند؛ زیرا بسیاری از مقالههایی که بهعنوان مبنای انتخاب موضوع استفاده میشوند، در خارج از کشور انجام شدهاند و ممکن است مسئله و دغدغه امروز جامعه ما نباشند.
وی ادامه داد: اگر استاد و دانشجو بتوانند موضوعات پژوهشی را از چالشهای محیط واقعی استخراج کنند، این مسائل میتوانند وارد حوزه پژوهش شوند و مورد مطالعه قرار گیرند.
عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان (خوراسگان) گفت: یکی از دغدغههای من این است که آموزش با کیفیتی که لازم است، شاید در سطح استانداردهای رشته مربوطه اجرا نمیشود یا استانداردها بهخوبی تعریف نشدهاند و یا بهصورت جدی با آنها برخورد نمیشود.
نادی افزود: کل فرایند برنامه درسی، از مشخص شدن اهداف تا ارزشیابی، نیازمند رعایت استانداردهاست و اگر این استانداردها رعایت نشوند، ممکن است دانشجویی فارغالتحصیل شود که شایستگیهای مربوط به رشته خود را کسب نکرده باشد و در نتیجه نتواند در شغل خود نیز بهسرعت موفق شود.
ضعف آموزش روش پژوهش، کیفیت تحقیقات را کاهش میدهد
وی درباره وضعیت پژوهش نیز اظهار کرد: در حوزه پژوهش نیز مسئله مشابهی وجود دارد؛ زیرا اگر دانشجو اصول و روششناسی پژوهش و فلسفه پژوهش در رشته خود را بهخوبی نشناسد، طبیعتاً بخشی از کارهای پژوهشی که در محیط دانشگاهی انجام میشود، با کیفیت مطلوب همراه نخواهد بود.
نادی ادامه داد: بخشی از این مسئله را ناشی از آموزشهای ناکافی در حوزه پژوهش به دانشجویان میدانم. اگر آموزشها کاربردی باشند، دانشجو با تسلط بر اصول و روششناسی رشته خود، پژوهش را با علاقه و انگیزه بیشتری انجام خواهد داد.
وی افزود: وقتی این شناخت اتفاق نمیافتد، دانشجو احساس قرابت و تعلق کافی به فعالیتهای پژوهشی که از او خواسته میشود، ندارد و کار یا با کیفیت پایین انجام میشود یا ممکن است بخشی از آن توسط دیگران انجام شود و از دیگران کمک گرفته شود؛ در حالی که استانداردهای رشته چنین رویکردی را نمیطلبند.
این پژوهشگر دانشگاه آزاد اسلامی تأکید کرد: یکی از دغدغههای من این است که ضعف در این حوزه باعث شود تولیدات علمی، پژوهشی و دستاوردهای دانش ما کیفیت لازم را برای استفاده در حل مسائل جامعه یا ارائه در قالب مقالات بینالمللی و مرزشکنی دانش در سطح بینالمللی نداشته باشند.
نادی با اشاره به برخی چالشهای موجود در عرصه پژوهش افزود: البته ممکن است مسائل و چالشهای دیگری نیز وجود داشته باشد که مخاطب ما فقط با آنها مواجه نباشد و در همه دنیا وجود داشته باشد؛ مانند دادهسازی که ممکن است در برخی فعالیتهای علمی اتفاق بیفتد. اگر استانداردها بهخوبی تعریف شوند، میتوان تا حد زیادی از این مسائل جلوگیری کرد و نسبت آنها را کاهش داد، هرچند ممکن است هیچگاه به صفر نرسند.
توصیه به پژوهشگران جوان؛ رشته تحصیلی را بر اساس استعداد و علاقه انتخاب کنید
عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان (خوراسگان) در پاسخ به این پرسش که چه توصیهای به دانشجویان و پژوهشگران جوان دارد تا بتوانند پژوهشهای اثرگذار ارائه دهند، گفت: این پرسش بسیار مهمی است. نخستین توصیه من این است که دانشجویان با اطلاع و معرفت نسبت به رشتهای که میخواهند در آن تحصیل کنند، رشته خود را انتخاب کنند.
نادی ادامه داد: باید ارتباط وثیق و دقیقی میان استعدادهای فرد و رشتهای که انتخاب میکند وجود داشته باشد. این مسئله میتواند نقطه شروع عشق و علاقه جدی به رشته و دغدغههای موجود در آن باشد.
وی تأکید کرد: بنابراین رشته تحصیلی را باید بر اساس استعداد و علاقه خود انتخاب کنیم، نه بر اساس انتخابهایی که دیگران انجام میدهند. خانواده و والدین، استادان و مشاوران تحصیلی نیز در این انتخاب نقش مهمی دارند و میتوانند به دانشآموز یا دانشجو کمک کنند.
این پژوهشگر گام دوم را تسلط بر روششناسی پژوهش دانست و بیان کرد: هر محقق جوان یا دانشجو باید ابتدا تسلط کامل بر روششناسی پژوهش داشته باشد. پژوهشگری که نسبت به روششناسی اطلاع کافی نداشته باشد، نمیتواند خروجیهای درست و معتبر در اختیار جامعه قرار دهد.
نادی افزود: نخست باید علم روش تحقیق و روش پژوهش را کسب کرد. ممکن است فردی بتواند در یک یا دو سال این دانش را تا حد زیادی به دست آورد، اما این مسیر ثابت نیست که بگوییم فردی تمام آن را کسب کرده است؛ ما خودمان نیز همچنان در حال مطالعه هستیم و همچنان دانشجو محسوب میشویم، اما به هر حال پژوهشگر باید خمیرمایه اولیه دانش روششناسی را کسب کند.
پژوهشگر نباید در دانشگاه محبوس بماند
وی سومین توصیه خود را ارتباط با جامعه عنوان کرد و گفت: محبوس شدن در محیط دانشگاه، رفتن از دانشگاه به منزل و جستوجوی موضوعات صرفاً در کتابها، خطای بزرگی است.
نادی اظهار کرد: برای اینکه بهعنوان یک پژوهشگر دارای آثار اثرگذار و شاخص شناخته شویم، لازم است با جامعه در ارتباط باشیم و محیطهای واقعی مرتبط با رشته خود را تجربه کنیم.
وی ادامه داد: باید آسیبهایی را که در محیط واقعی وجود دارد شناسایی کنیم و روششناسیای را که در گام اول یاد گرفتهایم، برای شناسایی و حل این مسائل به کار بگیریم و در نهایت خروجی را به شکل کاربردی در اختیار جامعه قرار دهیم.
عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان (خوراسگان) تأکید کرد: توصیه من این است که به دنبال کمیتگرایی نباشیم، بلکه کیفیت کارهای پژوهشی را دنبال کنیم و پژوهشهایی انجام دهیم که بتوانند در بحرانها و چالشهایی که جامعه با آنها مواجه است، تأثیرگذار باشند.
پژوهشگر جوان باید فرصت شاگردی در کنار استادان باتجربه را جدی بگیرد
نادی چهارمین توصیه خود را توجه به تجربه استادان باسابقه دانست و بیان کرد: ما بهعنوان دانشجو یا استاد جوان باید به خودمان فرصت شاگردی بدهیم و در کنار استادانی قرار بگیریم که سالها در این حوزه فعالیت کردهاند، تجربه دارند و بر موضوعات تخصصی، آسیبها و چالشهای حوزه تخصصی خود در جامعه مسلط هستند.
وی افزود: استفاده از تجربه استادان باسابقه میتواند به پژوهشگر جوان کمک کند تا مسیر علمی خود را دقیقتر بشناسد و درک عمیقتری از مسائل واقعی حوزه تخصصی خود پیدا کند.
حل مسائل جامعه بدون کار بینرشتهای امکانپذیر نیست
عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان (خوراسگان) پنجمین توصیه خود را تمرین کار تیمی و گروهی عنوان کرد و گفت: باید کار تیمی و کار گروهی را تمرین کنیم؛ چراکه امروز در دنیا نمیتوان مسائل و چالشها را با یک رشته واحد حل کرد.
نادی اظهار کرد: مسائل باید بهصورت بینرشتهای حل شوند و رشتهها و گروههای مختلف در کنار یکدیگر قرار گیرند تا بتوانند یک مسئله را حل کنند.
وی با اشاره به تفاوت میان مرزبندیهای دانشگاهی و مسائل واقعی جامعه افزود: تقسیمبندیهای گروهی و رشتهای برای ماست، اما مسائل جامعه چنین تقسیمبندیهایی ندارند. برای مثال، زمانی که با آسیبهای مرتبط با خانواده مواجه میشویم، ممکن است بخشی از مسئله به یک رشته و بخش دیگری به رشتهای دیگر مربوط باشد.
این پژوهشگر ادامه داد: باید ظرفیت خود را تقویت کنیم تا بتوانیم متناسب با مسئله، گروههای مختلف را در کنار هم قرار دهیم. مرزبندیها و خطکشیهایی که در ارتباط با رشتهها ایجاد میکنیم، از منظر تخصصی قابل احترام هستند، اما مسائل جامعه اینگونه خطکشی نمیشوند.
نادی خاطرنشان کرد: شکلگیری یک مسئله و تلاش برای حل آن ممکن است نیازمند این باشد که پنج یا شش گروه تخصصی در کنار یکدیگر قرار گیرند تا بتوانند در یک حوزه مشخص فعالیت کنند و به راهحل برسند.
وی تأکید کرد: پژوهشگران جوان و دانشجویان باید نگاه بینرشتهای را هم در حل مسائل و هم در شناسایی چالشها دنبال کنند؛ چراکه این رویکرد میتواند به یادگیریهای بینرشتهای و ایجاد همافزایی علمی منجر شود.
انتهای پیام/
