سه راهکار ایرانداک برای استفاده مسئولانه از هوش‌مصنوعی در دانشگاه‌ها

محمد حسن‌زاده، در گفت‌و‌گو با خبرنگار آنا، درباره استفاده از هوش مصنوعی برای جلوگیری از تقلب علمی، اظهار کرد: در این حوزه هنوز در دنیا راه‌حل قابل اتکا و دقیقی توسعه پیدا نکرده است. ادعا‌های مختلفی درباره ابزار‌هایی که می‌توانند تشخیص دهند یک متن با هوش مصنوعی تولید شده یا چه میزان از آن با این فناوری نوشته شده است، وجود دارد، اما بررسی‌های ما نشان می‌دهد این ابزار‌ها هنوز دقت کافی ندارند.

رئیس ایرانداک افزود: اعداد و درصد‌هایی که برخی سامانه‌های تشخیص‌دهنده ارائه می‌کنند، در شرایط فعلی نمی‌تواند مبنای قابل اتکایی برای قضاوت درباره استفاده از هوش مصنوعی در یک متن علمی باشد. به همین دلیل، ما به دنبال انجام پژوهش‌های اختصاصی برای توسعه راهکار‌های مناسب در این زمینه هستیم.

حسن‌زاده تأکید کرد: البته نگاه ما نباید صرفاً به سمت ساخت ابزاری برای شناسایی یا تشخیص استفاده از هوش مصنوعی باشد. هوش مصنوعی یک فناوری پیشرفته و ابزار بسیار مهم و تعیین‌کننده در پژوهش، نوآوری و فناوری است و باید تلاش کنیم افراد را برای استفاده اخلاقی و درست از آن توانمند کنیم.

رئیس پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران با تشریح سه راهکار برای استفاده اثربخش از هوش مصنوعی گفت: نخستین راهکار، توانمندسازی و آموزش افراد است. کاربران باید بدانند خروجی هوش مصنوعی الزاماً درست یا غلط نیست و می‌تواند شامل اطلاعات صحیح یا نادرست باشد؛ بنابراین سپردن صفر تا صد یک کار به هوش مصنوعی اقدام مناسبی نیست.

رئیس ایرانداک ادامه داد: اگر خروجی هوش مصنوعی به‌درستی بررسی و کنترل نشود، ممکن است اشتباهات جدی، کپی‌برداری و استنادات نادرست در آن وجود داشته باشد. حتی ممکن است وقتی کاربر به هوش مصنوعی اعلام کند که متن ارائه‌شده اشتباه است، سامانه نیز اشتباه خود را بپذیرد و متن دیگری تولید کند. این موضوع نشان می‌دهد که ثبات و تضمین صحت در خروجی‌های هوش مصنوعی وجود ندارد و برای تشخیص این موارد، آموزش و توانمندسازی دانشجویان ضروری است.

حسن‌زاده دومین راهکار را توسعه زیرساخت‌های هوش مصنوعی مبتنی بر اسناد علمی معتبر دانست و گفت: باید زیرساخت‌هایی را برای دانشگاه‌ها فعال کنیم که ورودی آنها اسناد و منابع علمی مستند باشد. وقتی داده‌های مورد استفاده از منابع علمی معتبر تأمین شده باشند، می‌توان اعتماد بیشتری به خروجی داشت.

وی افزود: در ایرانداک، توسعه چت مبتنی بر پایان‌نامه‌ها و اسناد علمی کشور را آغاز کرده‌ایم و در صورتی که زیرساخت سخت‌افزاری مورد نیاز برای استفاده همزمان تعداد زیادی از دانشجویان فراهم شود، این سامانه را فعال و در دسترس قرار خواهیم داد.

رئیس ایرانداک سومین راهکار را تدوین قوانین و مقررات دانست و اظهار کرد: اگر پس از فرهنگ‌سازی، توانمندسازی و فراهم کردن امکانات بومی، محلی و مبتنی بر منابع علمی، همچنان سوءاستفاده یا سوءرفتاری رخ دهد، باید سازوکار‌های قانونی برای پاسخگو کردن افراد وجود داشته باشد. این بخش بر عهده نهاد‌های تنظیم‌گر، قانون‌گذار و مراجع ذی‌ربط است.

حسن‌زاده گفت: این سه راهکار می‌تواند ما را به سمت استفاده اثربخش و ثمربخش از فناوری هوش مصنوعی هدایت کند.