در گفتوگو با آناتک بررسی شد
کاهش ۷۰ درصدی هزینههای تولید میگو با فناوریهای نوین باکتریایی/ دانشگاه آزاد سیستان و بلوچستان به فناوری ضدسرقت و ردیابی هوشمند خودرو دست یافت
خبرگزاری آنا ـ حسین بوذری؛ درراستای تبیین نقش راهبردی مراکز رشد در توسعه پایدار و حل چالشهای منطقهای گفتوگویی را با یکی از چهرههای اجرایی در حوزه فناوری و کارآفرینی یعنی شهرام حبیبی رئیس مرکز رشد دانشگاه آزاد اسلامی استان سیستان و بلوچستان انجام دادیم.
خبرنگار آنا درراستای پیشبرد پروژههای خبری و پژوهشی پیرامون نقشآفرینی مراکز علمی در توسعه پایدار، سلسله گفتوگوهایی با عنوان «هابهای فناوری دانشگاه آزاد؛ از کانونهای آموزش تا موتورهای محرک اقتصاد منطقهای» را در قالب پرونده خبری با مدیریت واحدهای دانشگاهی در استانهای مختلف پیش میبرد و هدف از این بررسی، واکاوی نقش «هابهای فناوری» و مراکز نوآوری در حل مسائل اقتصادی و صنعتی شهرستانها و همچنین میزان همافزایی میان دانشگاه، صنعت و دولت است.
در این شماره، حبیبی رئیس مرکز رشد دانشگاه آزاد اسلامی استان سیستان و بلوچستان به بررسی عملکرد محورهای مختلف مرکز رشد، میزان مشارکت در حل مسائل زیستمحیطی و صنعتی استان، و همچنین معرفی دستاوردهای نوین شرکتهای دانشبنیان در حوزههای تولیدی و دارویی پرداخت.
در بخشی از گفتوگو با حبیبی رئیس مرکز رشد دانشگاه آزاد اسلامی استان سیستان و بلوچستان به بررسی طیف گستردهتر فعالیتهای فناورانه و پروژههای پیشرو در حوزه امنیت، علوم زمین، صنایع غذایی و آبزیپروری پرداختهایم که معرفی فناوریهای نوین در مدیریت ناوگان، پروژههای زیستفناوری با هدف کاهش هزینههای تولید در صنعت پرورش میگو و همچنین معرفی شرکتهای نوپا در حوزههای امنیتی و تولیدی ازآن جمله بوده که نمایانگر پویایی مرکز رشد زاهدان در جذب دانشبنیانهای فعال در حوزههای استراتژیک مانند مدیریت سوخت، امنیت و امنیت غذایی است.
همچنین در این گفتوگو به بررسی شاخصهای اثرگذاری این مرکز در حوزههای اشتغالزایی، توسعه صنایع نوآورانه و حل مسائل منطقهای میپردازیم. با توجه به شرایط خاص جغرافیایی و صنعتی استان سیستان و بلوچستان، این بخش از گفتگو به موضوعات استراتژیکی همچون بومیسازی خدمات آزمایشگاهی معدنی با الگوبرداری از تجربیات موفق صنعتی در سایر نقاط کشور، استفاده از فناوریهای نوین نظیر هوش مصنوعی، و همچنین راهکارهای دانشبنیان برای مقابله با بحرانهای محیطزیستی نظیر ریزگردها و خشکسالی اختصاص دارد.
گپ و گفت آنا با حبیبی رئیس مرکز رشد دانشگاه آزاد اسلامی استان سیستان و بلوچستان در پی میآید:
واحد فناوری که در فرآیند بازیافت، لامپهای فرسوده را جمعآوری و مجدداً تولید میکند
آنا: نقش محوری فعالیتهای مراکز رشد واحدهای دانشگاه آزاد اسلامی در شهرستانهای استان سیستان و بلوچستان را چگونه ارزیابی میکنید؟ بهطور مشخص، این مراکز تا چه اندازه در حل مسائل کلیدی استان سیستان و بلوچستان و شهر زاهدان مشارکت داشتهاند؟ همچنین، درخصوص دستاوردهای اخیر و تعداد اعضای مستقر در مرکز رشد و فرآیند توزیع دانشبنیانها، توضیح دهید.
حبیبی: در حال حاضر، مرکز رشد دانشگاه آزاد اسلامی استان سیستان و بلوچستان با داشتن تقریباً ۶۰ واحد (شامل هستهها و سایر واحدهای فناور)، فعالیتهای خود را پیش میبرد که از این میان، حدود ۲۰ واحد بهصورت مستقر در مرکز رشد فعالیت میکنند. درخصوص ظرفیتهای کارگاهی، در حال حاضر چهار شرکت در کارگاههای ما مستقر هستند؛ دو شرکت در حوزه تراش نگین و صنایع جواهرسازی فعالیت دارند، یک شرکت در زمینه تولید سرامیک مشغول به کار است و شرکت دیگری نیز برای نخستینبار در سطح استان سیستان و بلوچستان، فعالیت تولید لامپ (ازجمله انواع لامپهای مصرف پایین مانند LED) را برعهده گرفته است.
این واحد تولیدی که طی فرآیند بازیافت، لامپهای فرسوده را جمعآوری و مجدداً تولید میکند، همکاریهایی را با نهادهایی نظیر سپاه، بخشهای گردشگری و همچنین دانشگاه سیستان و بلوچستان برای تأمین نیازهای روشنایی محیطهای بیرونی در دستورکار قرار داده است.
همچنین شرکت دیگری با عنوان «سفیر آب» فعالیت میکند که در دو حوزه تخصصی فعالیت دارد: نخست، پرورش زالو در محیطی کاملاً استریل و استاندارد (با توجه به اهمیت بهداشت در فرآیند درمان)، و دوم، تولید محصولات مشتق از آن. این مجموعه در حال حاضر حدود ۷ تا ۸ هزار واحد تولیدی دارد.
گام راهبردی بعدی این شرکت، استخراج بزاق زالو جهت تهیه دارو است؛ در این راستا، با هدف بهرهگیری از دانش تخصصی، در حال رایزنی با پارک فناوری استان گلستان جهت دریافت راهنماییهای لازم برای جداسازی آنزیمها هستیم؛ چراکه این موجودات دارای حدود ۱۶۰ نوع آنزیم هستند که مهمترین آنها «هپارین» است که در درمان سکتههای قلبی کاربرد حیاتی دارد. همچنین در این مسیر، در حال هماهنگی با دانشگاه علوم پزشکی هستیم تا با تکیه بر تخصصهای پزشکی موجود در مرکز، فرآیند جداسازی این آنزیمها را به انجام برسانیم.
آنا: علاوه بر صنایع مذکور، سایر فعالیتها و شرکتهای فناور مستقر در مرکز رشد در چه حوزههای دیگری فعالیت میکنند؟ بهخصوص در زمینه مدیریت هوشمند ناوگان، علوم زمین و صنایع غذایی چه دستاوردهایی حاصل شده است؟
حبیبی: بله، در ادامه باید به سایر شرکتهای مستقر اشاره کنم؛ ازجمله شرکتی که در زمینه تولید تجهیزات هوشمند و پایش جابهجایی خودروهای فعال است. این شرکت دستگاههایی تولید میکند که بر روی خودروها نصب میشوند و علاوه بر تعیین مسیر دقیق، قابلیتهای امنیتی ویژهای دارند؛ بهگونهای که در صورت بروز حادثهای نظیر سرقت، امکان ردیابی مکان خودرو و خاموش کردن موتور آن از طریق اپلیکیشن موبایل وجود دارد.
این فناوری مدتی است که در مرکز ما فعال است و بهدلیل اهمیت بالای این موضوع، نهادهایی نظیر شهرداریها و واحدهای معادن استان، بهدلیل ضرورت کنترل دقیق سهمیه سوخت (گازوئیل) در ماشینآلات سنگین معادلی، تقاضای شدیدی برای نصب این تجهیزات داشتهاند؛ چراکه این دستگاهها میزان کارکرد خودرو و میزان سوخت مصرفی را بهدقت مشخص میکند.
همچنین، چندین شرکت متخصص در حوزه علوم زمین نیز در مرکز مستقر هستند که در زمینه تحقیقات زمینشناسی و مطالعات معادن فعالیتهای گستردهای را انجام میدهند.
علاوه بر این، مجموعهای از شرکتها نیز در حوزه تولید محتوا فعالیت دارند که در صورت نیاز، میتوانند با قیمتی مناسبتر نسبت به سایر رقبا، در امور رسانهای و تولید محتوا برای دانشگاه همکاری کند.
در بخش صنایع غذایی نیز شاهد حضور شرکتهایی هستیم که در زمینه تولید نوشابههای گیاهی و محصولات مشابه فعالیت میکنند که برخی از این شرکتها از همکاران و دانشآموختگان خود دانشگاه هستند.
آنا: درخصوص حوزههای زیستفناوری و پروژههای مرتبط با امنیت غذایی، بهخصوص در منطقه چابهار، چه برنامههای راهبردی در دستورکار دارید؟ همچنین با توجه به چالشهای اخیر، وضعیت جذب شرکتهای جدید را چگونه ارزیابی میکنید؟
حبیبی: در حال حاضر، ما در حال اجرای یک پروژه بسیار ارزشمند در حوزه پرورش میگو در منطقه چابهار هستیم. با توجه به وجود مزارع بزرگ پرورش میگو، چالش اصلی، هزینههای بالای نهادههای غذایی است.
ما در حال تحقیق و کار بر روی یک نوع باکتری خاص هستیم که با ورود به حوضچههای پرورش، میتواند منبع تغذیه میگوها قرار گیرد. این روش بسیار مقرونبهصرفه است و میتواند تا ۷۰ درصد از هزینههای تولید را کاهش دهد.
این یک طرح نوین است که در مرحله آزمایشگاهی قرار دارد و هدف ما این است که در مرحله بعدی، آن را در مقیاس وسیع در مزارع چابهار پیادهسازی کنیم.
از مزایای دیگر این طرح آن است که میتوان با استفاده از این باکتریها، نهتنها در پرورش میگو، بلکه در مخازن پرورش ماهی نیز از آن بهره برد تا با استفاده از این باکتریها و به جای خرید غذاهای گرانقیمت، هزینههای تولید ماهی نیز بهشدت کاهش یابد.
درخصوص روند جذب شرکتها، باید عرض کنم که در سال گذشته بهدلیل چالشهایی نظیر قطعی اینترنت و سایر محدودیتها، فعالیت دانشگاه تا حدودی با کاهش مواجه شد و این موضوع بر روند جذب شرکتهای جدید تأثیر گذاشت، اما امسال وضعیت به حالت عادی بازگشته و از دو ماه پیش فعالیتها را بهصورت جدی آغاز کردهایم.
بهعنوان مثال، اخیراً یک شرکت جدید را جذب کردهایم که در حوزه تولید تجهیزات امنیتی فعالیت میکند؛ این شرکت دوربینهای مداربسته را بهصورت ضدگلوله تولید کرده و سیستمهای حفاظتی و دیوارهای ضدگلوله نیز ارائه میدهد. همچنین شرکتهای دیگری در حوزه تولید جلبک و سایر حوزهها نیز در حال فعالیت هستند.
آنا: با توجه به فعالیتهای صورتگرفته، ارزیابی شما از میزان اشتغالزایی و اثرگذاری عملیاتی مرکز رشد دانشگاه آزاد اسلامی استان سیستان و بلوچستان در حل چالشهای این استان چه بوده و با وجود محدودیتهای زیرساختی در این شهر، راهبرد شما برای جبران فقدان یک بدنه صنعتی قوی چیست؟
حبیبی: در پاسخ به این پرسش باید بگویم که اگرچه زاهدان در تعریف کلاسیک، یک «شهر صنعتی» محسوب نمیشود و ما با کمبود صنایع بزرگ مواجه هستیم، اما مرکز رشد در حوزههای نوآورانه فعالیتهای مؤثری را آغاز کرده است.
به عنوان مثال، در بخش کشاورزی، تمرکز ویژهای بر روی نوآوری در زمینه محصولات گرمسیری استان (مانند انبه و موز) صورت گرفته است؛ چراکه واردات این محصولات با هزینههای بالا انجام میشود و ما تلاش داریم فرآیند تولید و مدیریت آنها را بهینهسازی کنیم.
با این حال، راهبرد اصلی ما برای رسیدن به اثرگذاری حداکثری، «تغییر نگاه به صنعت» است. من بهشخصه به دلیل رشته تخصصیام در حوزه زمینشناسی، پتانسیلهای عظیمی را در این بخش میبینم.
رویکرد ما حرکت به سمت «خدمات فنی و مهندسی معدن» به جای «معدنداری» است
آنا: درخصوص الگوی تعامل دانشگاه با صنعت، شما به تجربه موفق شهرستان سیرجان اشاره داشتید. برنامه شما برای پیادهسازی این الگو در استان سیستان و بلوچستان چیست؟
حبیبی: دقیقاً. ما در حال الگوبرداری از مدل موفق سیرجان هستیم. در آن منطقه، ارتباطی منسجم میان دانشگاه و معادن شکل گرفته که منجر به پیشرفتهای شگرفی در حوزههای تراشکاری، ریختهگری و خدمات فنی شده است. هدف ما نیز همین است؛ ما پیگیر تأسیس یک آزمایشگاه جامع و مجهز هستیم که با بهرهگیری از ظرفیت گروه زمینشناسی، خدمات معدنی تخصصی ارائه دهد.
در حال حاضر، سالانه چندین هزار نمونه معدنی از استان سیستان و بلوچستان برای آنالیز به استانهای دیگر ارسال میشود و عملاً سرمایه و ارزش افزوده آن از استان خارج میگردد. ما میتوانیم با ایجاد این زیرساخت در زاهدان، از خروج این سرمایهها جلوگیری کنیم.
ما پیشتر تجربهای در این زمینه داشتیم؛ شرکتی که در حوزه مس فعالیت میکرد، مقاطع خود را برای آنالیز به ما میسپرد و هزاران نمونه را در مرکز ما پردازش کردیم که هم برای دانشگاه درآمدزا بود و هم برای آن شرکت مقرونبهصرفه. هرچند آن شرکت به دلیل مسافتِ مسیر، نهایتاً از مجموعه ما خارج شد، اما این تجربهای موفق بود.
من در دیداری این پیشنهاد را مطرح کردم و این ایده مورد استقبال قرار گرفت. طرح ما این است که با هماهنگی قرارگاه شرق، این خدمات را نهتنها برای استان سیستان و بلوچستان، بلکه برای استانهای همجوار نظیر بیرجند نیز ارائه دهیم. مرکز مطالعات زمینشناسی ما نیز در حال پیگیری همین مسیر است.
آنا: برای آینده و توسعه فعالیتهای درآمدزا، آیا برنامهای برای ورود تکنولوژیهای پیشرفته به این حوزه دارید؟ همچنین چالشهای پیش روی شرکتهای فناور شما در حوزه تسهیلات و محیط جغرافیایی چیست؟
حبیبی: رویکرد ما حرکت به سمت «خدمات فنی و مهندسی معدن» به جای «معدنداری» است. برای این منظور، ادغام هوش مصنوعی در تحلیل دادههای معدنی را در دستورکار داریم؛ فناوریهایی که پیشتر در نمایشگاه اصفهان مشاهده و بررسی کردهام. علاوه بر این، در حوزه محیطزیست، با توجه به معضل جدی ریزگردها و خشکسالی در منطقه سیستان، پروژههایی را با تکیه بر توانمندی دانشجویان خود آغاز کردهایم.
البته ما با چالشهای جدی نیز روبرو هستیم. بسیاری از شرکتهای ما برای تأمین نقدینگی و دریافت وامهای اندک (در حد ۳۰۰ تا ۴۰۰ میلیون تومان) دچار چالشهای بروکراسی هستند.
همچنین، بهدلیل دوری از مرکز و عدم برخورداری از برخی امکانات زیرساختی که کلانشهرها دارند، شرایط برای ما سختتر است؛ با این وجود، ما با تمام توان و با تکیه بر ظرفیتهای داخلی، برای ارتقای وضعیت موجود تلاش میکنیم تا به اهداف کلان خود در توسعه استان سیستان و بلوچستان دست یابیم.
انتهای پیام/
