لزوم استفاده دانشگاه آزاد از ۳۰۰۰ آثار دبیرخانه رشته هنر آذربایجان‌شرقی
به گزارش خبرگزاری آنا، در حاشیه برگزاری مرحله کشوری سی‌امین جشنواره هنری قرآن و عترت (ع)، حجت‌الاسلام علی‌اصغر منصوری معاون هماهنگ‌کننده نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه آزاد اسلامی با تأکید بر پیوند ناگسستنی هنر و معارف دینی، به تبیین جایگاه رفیع هنر در انتقال مفاهیم ناب اسلامی پرداخت.
وی با اشاره به اینکه هنر به‌عنوان ابزاری توانمند برای بیان مطالب معرفتی و ظرایفی که گاه در قالب کلمات نمی‌گنجد، نقش بی‌بدیلی در ابلاغ پیام‌های دینی ایفا می‌کند، ادامه داد: معمولاً در فضای گفت‌و‌گو، تناقض میان علم و دین و مباحث این‌چنینی مطرح می‌شود و در کنار آن، نتایج و فروعاتی نیز در معرض بیان قرار می‌گیرد. از این باب که امکان بهره‌گیری از هنر در خدمت انتقال پیام‌های دینی و امثال آن وجود دارد و نیز نقد آن مطرح شود.
منصوری با رد این ادعا که در دین نه‌فقط در اسلام ظرفیت لازم برای پیام‌رسانی و معرفت‌افزایی وجود ندارد، خاطرنشان کرد: وقتی آیات شریفه قرآن را مشاهده می‌کنیم، درمی‌یابیم که اتفاقاً معارف ناب عقلانی و وحیانی در دین مقدس اسلام فراوان و مشحون است و اساساً ملازمه میان حکم عقل و شرع، به تعبیری، مهر پایانی بر همه مسائل و موارد شبهه‌ناکی است که در اینجا مطرح می‌شود.
وی با استناد به آیات الهی، به تأکید خداوند متعال بر خلقت هنرمندانه هستی اشاره کرد و گفت: وقتی خداوند متعال از خلقت خود سخن می‌گوید، از هنرمندی خود سخن می‌گوید: «الذی احسن کل شیء خلقه». خداوند متعال هنگامی که از صورت‌مندی وزین انسان و خلقت او صحبت می‌کند، هنرمندی خود را به رخ مردم می‌کشد که این عالم در غایت اتقان، در غایت دقت و در غایت نظام‌مندی خلق شده است. در قولی، سطح اعلی این خلقت، پیچیده‌ترین پدیده‌ای است که در این خلقت می‌توانسته ایجاد شود، یعنی انسان است.»
وی به آیه سی‌ودوم سوره مبارکه اعراف اشاره کرد و آن را آیه‌ای بسیار جذاب و زیبا خواند و افزود: تنها جایی که خداوند به خود تبریک می‌گوید: «فتبارک الله احسن الخالقین»، درمورد خلقت انسان است. همچنین هنگامی که سخن از زینت، زیبایی و آن چیز‌هایی می‌رسد که به دست مبتکر و خلاق انسان خلق می‌شود، خداوند متعال با زبان توبیخ، اتفاقاً کسانی را نقد می‌کند که زینت، زیبایی و هنر را مخصوص کسانی می‌دانند که قائل به مجموعه‌ای از محدوده‌ها و چارچوب‌های معرفتی، دینی و شرعی نیستند.
وی در تفسیر این آیه شریفه خاطرنشان کرد: خداوند می‌فرماید: «چه کسی این سخن را گفته و چه کسی به شما اذن داده که تحریم کنید و بگویید زینت، هنر، زیبایی و امثال آن مخصوص کسانی است که متدین نیستند و مخصوص طیفی از جامعه است؟ آن کسانی که مثلاً می‌خواهند پوزیشن روشنفکری دینی نیز برای خود قائل شوند و تفاوت ظاهری با دیگران در دانشکده‌های خاص و امثال آن ایجاد کنند و بگویند هنر مخصوص این طبقه است. چه کسی گفته است که این زینت و زیبایی که به دست خلاق و مبتکر هنرمند و دقیق ایجاد و تأسیس می‌شود، مخصوص گروه خاصی است؟»
منصوری در حاشیه مرحله کشوری سی‌امین جشنواره هنری قرآن و عترت (ع)، با اشاره به آیه سی‌ودوم سوره اعراف، به تبیین پیوند هنر با عاقبت و آخرت پرداخت و تبیین کرد: خداوند متعال آن دسته از کسانی را که زینت و هنر را محدود ساخته‌اند، مورد توبیخ قرار می‌دهد. سپس می‌فرماید که اتفاقاً اگر اشتراکاتی نیز در این دنیا وجود داشته باشد، اثر اخروی این هنر، یعنی پیوستگی این هنر با عاقبت و آخرت، شامل حال مؤمنان خواهد شد.
وی افزود: خداوند متعال برای هنر در قیامت نیز دنباله‌ای قائل می‌شود و می‌فرماید که اگر استفاده‌ای از هنر برای جامعه و برای قشری از مجموعه آفرینش صورت گیرد، کسانی که به زندگی عقبا اعتقاد ندارند، در همین دنیا به پایان می‌رسند. اما مؤمنانی که از هنر استفاده کرده‌اند، اثر هنرمندی خود را در قیامت نیز خواهند دید. آنجا که می‌فرماید: مؤمنان از هنر، از زینت و امثال آن در این دنیا بهره خواهند برد و اثر اخروی این هنر و پیوست معرفتی و عقبایی آن، اتفاقاً برای مؤمنان خالص در روز قیامت خواهد بود.
منصوری با اشاره به جایگاه هنر در سیره انبیای الهی، خاطرنشان کرد: اساساً خداوند متعال هنگامی که می‌خواهد درباره حضرت داوود علیه‌السلام سخن بگوید، می‌فرماید ما به حضرت داوود علیه‌السلام فضیلتی عطا کردیم، اما هنگامی که می‌خواهد از فضیلت و فضایل حضرت داوود علیه‌السلام سخن بگوید، از هنر ایشان سخن می‌گوید. در نکات تفسیری آمده است که هنگامی که حضرت داوود علیه‌السلام شروع به خواندن آیات وحی می‌کرد، تمام پرندگان و آفریدگان با او هم‌نوا می‌شدند، با او سخن می‌گفتند و با او ذکر می‌گفتند. خداوند متعال درباره آن صوت داودی می‌فرماید: «ای کوه‌ها، با او شروع کنید به ذکر گفتن. اما اساساً همه چیز‌هایی که در این عالم با درشتی نمی‌توان با آنها برخورد کرد، اتفاقاً با زبان هنر، با هنرمندی و با نشان دادن ظرایف، برای حضرت داوود علیه‌السلام نرم شد و راه به او نشان داده شد. دقیقاً همین هنرمندی حضرت داوود علیه‌السلام است که خداوند متعال آن را به عنوان یک مرجع جامع و ماندگار در قرآن برای تمام خلق مطرح و معرفی می‌کند.
معاون هماهنگ‌کننده نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه آزاد اسلامی با اشاره به سیره عملی امام حسن مجتبی علیه‌السلام، به تبیین نسبت میان زیبایی و عبادت پرداخت و گفت: یا درباره حضرت امام حسن مجتبی علیه‌السلام سؤالی مطرح شده است. حالات ایشان در نماز حالات خاصی بوده و روایات متعددی نیز در این باره نقل شده است. ایشان هنگامی که می‌خواستند وضو بگیرند، حالات خاصی داشتند. تمامی ائمه علیهم‌السلام در سیره خود حالات ویژه‌ای داشتند و چند روایت خاص نیز در این باره وجود دارد که ایشان وقتی می‌خواستند وضو بگیرند، چگونه می‌شدند و وقتی می‌خواستند وارد مسجد شوند، چه حالات روحی پیدا می‌کردند و وقتی در محراب می‌ایستادند، چه حالاتی داشتند.
منصوری تبیین کرد: یکی از مقدماتی که ایشان در نماز همیشه رعایت می‌کردند، این بود که فردی از اصحاب به نام هیثم از ایشان سؤال کرد و گفت:ای آقا، من نگاه می‌کنم و می‌بینم شما هر موقع می‌خواهید وارد محراب شوید و نماز بخوانید، می‌روید «أجمل الثیاب»؛ یعنی زیباترین لباس‌های خود را می‌پوشید. فلسفه آن چیست؟ ما در شبانه‌روز پنج وعده نماز می‌خوانیم و همین پنج وعده بودن و روزانه بودنش، بعضاً این کار روزانه را به یک کار روزمره و عادی برای ما تبدیل کرده است و شاید ما نسبت به آن توجه و عنایت چندانی نداشته باشیم. اما نکته امام مجتبی علیه‌السلام بسیار زیباست. این روایت معروفی است که شنیده‌اید درباره زیبایی‌پسندی خداوند متعال و ذیل همین روایت است. ایشان فرمودند: خداوند متعال زیباست و زیبایی را دوست دارد. به همین دلیل، من وقتی در محراب عبادت می‌ایستم، زیباترین لباس خود را می‌پوشم. منتظر عروسی نمی‌مانم که بگویم حالا چه بپوشم. سؤال معروفی که امروزه گریبان آقایان را نیز گرفته است، این است که «حالا چه بپوشم؟» و متأسفانه به یک سؤال عام‌البلوا تبدیل شده است. اما ایشان می‌فرماید برای هر نماز، می‌گویم حالا چه بپوشم؟ اکنون چه بپوشم که در محضر پروردگار متعال قرار بگیرم؟
وی تأکید کرد: این رسالت هنر و ظرفیت هنر است که خداوند متعال همه اینها را به کار گرفته است تا آن ساحت قدسی خود را با حداکثر ظرفیت به مردم معرفی کند. مردم نیز هنگامی که این ظرافت‌ها، زیبایی‌ها و دقت‌ها را که در خلقت عالم و در پیام‌های وحیانی خداوند متعال وجود دارد، در قالب هنر، در قالب زبان خوشنویسی، نقاشی، عکاسی، نگارگری و امثال آن می‌بینند، لذت می‌برند. لذتی که اکنون در بازارگردی بازار‌های سنتی ما وجود دارد، در هیچ مراکز بزرگ فروشگاهی و امثال آن واقعاً وجود ندارد.
منصوری در بخش پایانی سخنان خود در حاشیه مرحله کشوری سی‌امین جشنواره هنری قرآن و عترت(ع)، با اشاره به ظرفیت‌های هنری نهفته در معماری سنتی و انتخاب تبریز به‌عنوان دبیرخانه هنر، بر ضرورت تبدیل آثار هنری به سرمایه اجتماعی و جریان‌سازی معرفتی تأکید کرد.
وی تشریح کرد: اگر حوزه‌های علمیه سنتی را از نزدیک دیده باشید یا حتی ساختمان‌های سنتی، ربات‌ها و استراحتگاه‌های بین‌راهی را که در گذشته ساخته شده‌اند و امروزه برخی از آنها واقعاً در معرض نابودی قرار دارند، مشاهده کرده باشید، درمی‌یابید که روح شکوه و جلال در آنها دمیده شده است. علت این امر آن است که تمام ظرفیت هنر در قالب هنر قرار گرفته است تا پیامی القا شود. مثلاً در تعداد ستون‌ها، نمادگرایی موجود در تعداد هشتی‌ها و تعداد سایر اجزا، همه چیز حساب‌شده و در کنار یکدیگر به غایت زیبایی قرار گرفته است تا پیامی القا شود.
منصوری با اشاره به انتخاب آذربایجان‌شرقی و شهر تبریز برای دبیرخانه رشته هنر، خاطرنشان کرد: انتخاب آذربایجان‌شرقی به‌‌خصوص شهر تبریز و امثال آن، برای دبیرخانه رشته هنر و حضور متسابقین هنر در معرکه در میان همه انتخاب‌های دیگری که وجود دارد، نشان می‌دهد که این انتخاب تصادفی نبوده است.
این ظرفیتی که در شهر تبریز و در این خطه هنرمندپرور وجود داشته است، موجب شده که بتوانیم از این ظرفیت حداکثر استفاده را ببریم تا از آثاری که ان‌شاءالله جمع شده است ـ که حاج آقا اشاره کردند نزدیک به ۳۰۰۰ مورد ـ به سرمایه اجتماعی تبدیل شود و دانشگاه آزاد بتواند از آنها نرم‌افزار تولید کند تا سطح هنری و معرفتی دانشگاه آزاد پیشرو ارتقا یابد و سرریز این آثار در جامعه پخش شود تا همه مردم از این آثار پیشرو استفاده کنند.
وی با انتقاد از رویه رایج جشنواره‌ها، تصریح کرد: معضل معظم جشنواره‌های ما این است که پس از مسابقات، همه آنچه تولید شده است، معمولاً به بایگانی می‌رود و از آن استفاده نمی‌شود و وارد فضای عمومی نمی‌گردد. ما اکنون در وسط جنگ هستیم و مهم‌ترین جنگ ما نیز جنگ ادراکی و شناختی است. بسیاری از این آثار که عزیزانی که به عنوان داور زحمت داوری آنها را کشیده‌اند، قطعاً به آثاری برخورده‌اند، قابلیت جریان‌سازی اجتماعی، حتی در مسائل معنوی و معرفتی و امثال آن، دارند.
منصوری ابراز امیدواری کرد که ان‌شاءالله بتوانیم با کمک ظرفیت دبیرخانه این استان که البته با آن نکاتی که آقای مجری فرمودند، انصافاً انسان را به وجد می‌آورد، این آثار را به جریان‌های اجتماعی تبدیل کنیم تا معارف اهل بیت علیهم‌السلام و معارف قرآن ترویج شود و اینها در خدمت معارف قرار گیرد. همچنین بتوانیم طلیعه‌های تمدن اسلامی که تمدن بدون هنر اصلاً امکان تصورش وجود ندارد را محقق کنیم و این پیوند را ایجاد کرده و این پیوست را به جریانی ملحق کنیم که با انقلاب اسلامی آغاز شد و با دغدغه‌های امام خمینی(ره) و پیگیری‌های مؤکد امام شهید ما ادامه یافت. اگر پیگیری‌های امام شهید ما نبود، باید نگاه کنید که در بیانیه گام دوم از همان پیگیری‌ها، آن رستاخیز علمی به بعد و همه موارد چه تحولاتی رخ داده است.
به گزارش خبرگزاری آنا، سی‌امین جشنواره هنری قرآن و عترت(ع) با هدف ترویج فرهنگ قرآنی و بهره‌گیری از ظرفیت‌های هنری در انتقال معارف دینی، در مرحله کشوری در حال برگزاری است و دانشگاه آزاد اسلامی تبریز میزبان بخشی از این رویداد فرهنگی و هنری بوده است.
انتهای پیام/
