یادداشت؛
یادداشت
پیوند فناوری و کشاورزی برای صیانت از منابع آب در دانشگاه آزاد بوئینزهرا
خبرگزاری آنا ـ حسین بوذری؛ شهرستان بوئینزهرا به واسطه برخورداری از اراضی حاصلخیز، باغات گسترده پسته و همچنین استقرار واحدهای صنعتی و شهرکهای تولیدی، جایگاهی استراتژیک در نقشه اقتصادی و صنعتی استان قزوین و حتی کشور ایفا میکند.
در چنین بستری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد بوئینزهرا با اتخاذ رویکردی مسئلهمحور و پیشرو، تلاش کرده تا صرفاً به یک نهاد آموزشی محدود نمانده و بهعنوان بازوی توانمندِ علمی و فناورانه، در حل چالشهای زیرساختی منطقه ایفای نقش کند.
مدیریت بهینه منابع آب در مواجهه با بحرانهای اقلیمی و همچنین بومیسازی دانش فنی در صنایع شیمیایی، ازجمله محورهای اصلی است که این دانشگاه با تکیه بر ظرفیت اعضای هیئت علمی و نخبگان دانشگاهی خود بر آن تمرکز کرده است.
خبرنگار آنا در گفتوگو با رضا شعباننژاد رئیس دانشگاه آزاد اسلامی واحد بوئینزهرا ضمن واکاوی دستاوردهای دانشبنیان دانشگاه آزاد اسلامی واحد بوئینزهرا در حوزه تولید محصولات شیمیایی و آزمایشگاهی مورد نیاز صنایع دارویی و پالایشگاهی، به تبیین اقدامات عملیاتی دانشگاه در حوزهی حیاتی «مدیریت منابع آب» پرداخته شده است.
با توجه به اینکه کشاورزی رکن اصلی اقتصاد این منطقه محسوب میشود، دانشگاه با هدف گذار از روشهای سنتی و پرمصرف به سمت فناوریهای پیشرفته آبیاری زیرسطحی ـ که منجر به جلوگیری از تبخیر، کاهش فرسایش خاک و افزایش بهرهوری میگردد ـ وارد میدان عمل شده است.
این رویکرد، نهتنها از طریق انعقاد قراردادهای همکاری با سازمان جهاد کشاورزی، شهرداریها و بخش خصوصی عینیت یافته، بلکه با تمرکز بر فرهنگسازی و ایجاد استارتآپهای تخصصی، مسیر توسعه پایدار کشاورزی را در این شهرستان هموار ساخته است.
علاوه بر اثرگذاریهای منطقهای و ملی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد بوئینزهرا توانسته با تکیه بر همین توانمندیهای بومی و ایدههای خلّاقانه، پرچم افتخار علمی کشور را در عرصههای بینالمللی نیز به اهتزاز درآورد.
کسب مقامهای برتر جهانی در رویدادهای علمی معتبری همچون ژنو و اخیراً در کشور فرانسه، گواهی بر موفقیت این مجموعه در تبدیل دانش نظری به فناوریهای کاربردی و رقابتپذیر است.
در مصاحبه پیش رو، ضمن بررسی جزئیات این دستاوردها، به نقش کلیدیِ پیوند میان «دانشگاه»، «صنعت» و «کشاورزی» در تحقق اهداف توسعه ملی و ارتقای معیشت بهرهبرداران پرداخته شده است.
بررسی زیرساختها و دستاوردهای فناورانه
آنا: با توجه به اینکه دانشگاه آزاد اسلامی دارای دستاوردهای دانشبنیان فناورانه است، این قطبهای فناوری شامل چه مواردی نظیر شرکتهای دانشبنیان، واحدهای فناوری و مراکز رشد میشود، از سوی دیگر، این دستاوردها در عمل چگونه به حل مسائل شهرستان کمک کرده و در سطح کلانتر در استان قزوین اثرگذار بودهاند؟
شعباننژاد: بسمالله الرحمن الرحیم. با توجه به شرایط محیطی پیرامون دانشگاه و استقرار شهرکهای صنعتی در این منطقه، عمده فعالیتها بر صنایع شیمیایی متمرکز است و محصولات تولیدی نیز بر مبنای مواد شیمیایی استوار هستند. در دانشگاه آزاد اسلامی واحد بوئینزهرا، براساس ظرفیتهای اعضای محترم هیئت علمی، دو اقدام شاخص صورت پذیرفت: نخست، تولید محصولات مربوط به آبیاری زیرسطحی که با دریافت گواهیهای لازم از سازمان ملی استاندارد و وزارت جهاد کشاورزی، در لیست تجهیزات مورد تایید آن وزارتخانه قرار گرفت.
با خرید یک دستگاه تزریق پلاستیک، این ایده که توسط اساتید دانشگاه مطرح شده بود، به محصول تبدیل و تجاریسازی شد. ما در مواجهه با چالش کلان منطقه که اقلیمی نزدیک به کویر و کمآب دارد، این ایده آبیاری زیرسطحی را مطرح کردیم که منجر به صرفهجویی در مصرف آب شد. این محصول موفق به ثبت پتنت شد و با شرکت در نمایشگاههای بینالمللی و انعقاد قرارداد با سازمانهای بزرگ داخلی و برخی مجموعههای خارجی، موفقیتهای قابلتوجهی در زمینه مدیریت منابع آب کسب کردیم.
دوم، شرکت «انرژی» در محل مرکز رشد کشاورزی مستقر است که در زمینه تولید حلالها و مواد آزمایشگاهی مورد نیاز در صنعت و داروسازی فعالیت دارد. در این باره، با توجه به نیاز سازمان مرکزی دانشگاه به مواد آزمایشگاهی، پس از بازدید مسئولان محترم از واحد بوئینزهرا، مقرر گردید این مواد مورد نیاز آزمایشگاههای دانشگاه آزاد اسلامی تأمین شود.
علاوه بر آن، با شرکتها، پالایشگاهها و مجموعههای دارویی قراردادهایی برای تأمین مواد موردنیاز آنان منعقد شده است.
راهکارهای نوین کشاورزی و افتخارات بینالمللی
آنا: شرایط بوئینزهرا ظرفیتهای عظیمی در بخش کشاورزی دارد، بهطوریکه ۲۵ درصد از دشت حاصلخیز قزوین در محدوده جغرافیایی این شهرستان قرار دارد و ۳۰۰۰ هکتار از باغات پسته نیز فعال است. همچنین کشاورزی این شهرستان پس از غلات، بر تولید محصولات پستهای متمرکز است. برای تقویت این ظرفیتها و اثرگذاری ملی چه اقداماتی انجام شده است؟ همچنین بوئینزهرا قطب کشاورزی استان قزوین بوده و یکی از مسائل حیاتی آن منابع آبی است، دانشگاه با چه رویکردی ارتباط خود را با سازمان جهاد کشاورزی (در سطح شهرستان و استان) تقویت کرده تا فرهنگسازی گذار از آبیاری سنتی به نوین (آبیاری زیرسطحی) میسر شود؟ همچنین این فناوری با مزایایی نظیر جلوگیری از تبخیر و پیشگیری از فرسایش خاک، چه تأثیری بر معیشت کشاورزان دارد؟
شعباننژاد: ما در دانشگاه آزاد اسلامی واحد بوئینزهرا، ارتباط با سازمان جهاد کشاورزی در سطوح شهرستان و استان را بهطور جدی مدنظر قرار دادهایم تا فرآیند فرهنگسازی برای گذار از روشهای آبیاری سنتی به سمت آبیاری نوین را تسهیل کنیم.
فناوری آبیاری زیرسطحی، مزایای بسیاری در زمینه جلوگیری از تبخیر، پیشگیری از فرسایش خاک و سایر موارد فنی دارد و کمک زیادی به کشاورزان میکند. در حال حاضر، چندین هکتار از باغات پسته در منطقه بوئینزهرا از این تکنولوژی آبیاری زیرسطحی بهره میبرند.
ما با باغداران بزرگ، سازمان جهاد کشاورزی و همچنین شهرداریهای منطقه ازجمله شهرداری عصمتآباد و سایر بخشهای مهم بوئینزهرا قراردادهایی منعقد کردهایم تا بتوانیم با حداقل میزان آب مصرفی، مسئله تأمین آب را مدیریت کنیم؛ بهگونهای که باغداران و مدیران بتوانند از این بحران و کمبود آب عبور کنند.
در این راستا، جلسات توجیهی جهت ترویج کشاورزی برگزار شده است. همچنین استارتآپهایی را در حوزه کشاورزی در دانشگاه مستقر کردهایم که ایدههای خود را مطرح میکنند و ما از مسئولین استان، شهرستان و حتی در سطح ملی و کشوری دعوت میکنیم تا از این خدمات در زمینه آبیاری نوین بهرهمند شوند.
درخصوص دستاوردهای بینالمللی باید عرض کنم که ما در نمایشگاههای بینالمللی در کشورهای آلمان و ترکیه شرکتهای بسیار عالی و موفقی داشتیم.
همچنین در سال ۱۴۰۰ (در رابطه با بحث آبیاری زیرسطحی)، مقام اول جهانی را در ژنو به دست آوردیم. اخیراً نیز در حوزه فناوریهای نوین کشاورزی در کشور فرانسه، موفق به کسب مقام اول شدهایم.
آنا: با توجه به چالشهای پیشروی منطقه در زمینه مدیریت منابع آبی، دانشگاه چگونه توانسته با نهادهای حاکمیتی و محلی تعامل داشته باشد تا از طریق فناوری، بحران کمآبی را مدیریت کند؟
شعباننژاد: بله، در این راستا، با توجه به اینکه شهرستان بوئینزهرا و شهرداری عصمتآباد ازجمله شهرهای بزرگ و مهم در بخش بویزهرا محسوب میشوند، ما توانستهایم قراردادهایی را با این نهادها منعقد کنیم و هدف اصلی از این قراردادها، مدیریت و تأمین منابع آبی با هدف به حداقل رساندن میزان مصرف آب است.
این رویکرد، هم از منظر باغداران و هم از سوی مدیران ارشد که دغدغه عبور از بحران و کمبود آب را دارند، بسیار مورد توجه قرار گرفته است. این تعاملات، مسیر گذار از بحران فعلی را هموار میسازد.
آنا: درخصوص ارتقای سطح دانش کشاورزان و بهکارگیری ظرفیتهای علمی دانشگاه، چه اقدامات عملیاتی و آموزشی در سطح منطقه صورت گرفته است؟
شعباننژاد: در ادامه این روند، ما در حال برگزاری جلسات توجیهی و ترویجی در حوزه کشاورزی برای کشاورزان منطقه هستیم.
همچنین، در دانشگاه خود، مجموعهای از استارتاپهای فعال در حوزه کشاورزی را مستقر کردهایم که ایدههای نوآورانه خود را مطرح میکنند.
برای حمایت و تقویت این مسیر، ما از مسئولان حاکمیتی در سطوح استانی، شهرستان و حتی در سطح ملی و کشوری دعوت به عمل آوردهایم تا بتوانیم در زمینه ارائه خدمات مبتنی بر فناوریهای آبیاری نوین، همکاریهای گستردهتری داشته باشیم و امیدواریم که این روند با موفقیت ادامه یابد.
آنا: با توجه به پیشینه دانشگاه آزاد اسلامی واحد بوئینزهرا در حوزه فناوری، سطح اعتبار بینالمللی این دستاوردها را چگونه ارزیابی میکنید؟ آیا این فناوریها در عرصههای جهانی مورد تأیید قرار گرفتهاند؟
شعباننژاد: بله، ما حضور بسیار موفق و درخشانی در نمایشگاههای بینالمللی داشتهایم؛ ازجمله شرکت در نمایشگاههای کشور آلمان و همچنین ترکیه که بسیار عالی و تأثیرگذار بود.
در همین راستا، مقرر شده که در تاریخ ۲۷ مهرماه، اعضای هیئت علمی ما جهت حضور در شهر لوزان فرانسه و دریافت لوحهای تقدیر و جوایز جهانی خود، در آن کشور حاضر شوند.
انتهای پیام/
