روایت میرشکاک از یک اختلاف دیدگاه
در گفتوگو با آنا تاکید شد
راهبرد عبور از ناترازی انرژی در مسیر مدیریت بهرهوری/ سرمایهگذاری در بهینهسازی، ۴ برابر اثربخشتر از تولید
به گزارش خبرگزاری آنا؛ موضوع ناترازی انرژی سال های متمادی است که هر ساله در فصل سرما و گرما هر کدام به نوعی موجب بروز محدودیت ها و پیچیدگی هایی در تامین انرژی کشور می شود. موردی که در نوع خود تبدیل به پاشنه آشیل به خصوص در بخش تولید شده است. از طرف دیگر خباثت دشمن در حمله به چندین نیروگاه برق و همچنین بخش هایی از پارس جنوبی که وظیفه تامین گاز طبیعی کشور را بر عهده دارد، شرایط تامین انرژی در تابستان و زمستان پیش رو پیچیده تر کرده است. در این شرایط این سوال مطرح می شود که راه کار گذر از شرایط فعلی چیست؟
مرتضی بهروزیفر، عضو هیئت علمی مؤسسه مطالعات بینالمللی انرژی، در گفتوگو با خبرنگار اقتصادی آنا با اشاره به شرایط تأمین گاز کشور در زمستان پیشرو اظهار کرد: این تصور که بتوان بدون دغدغه از زمستان عبور کرد، اساساً واقعبینانه نیست، زیرا کشور در سالهای گذشته نیز با وجود آنکه آسیبی به تأسیسات تولید گاز وارد نشده بود، با ناترازی گاز مواجه بود و این مسئله در سال گذشته نیز به شکل قابل توجهی خود را نشان داد.
وی افزود: اکنون علاوه بر ناترازی ساختاری، بخشی از تأسیسات نیز در جریان جنگ اخیر آسیب دیده و بخشی از ظرفیت تولید از مدار خارج شده است؛ بنابراین طبیعی است که مشکلات تأمین گاز در زمستان امسال نسبت به سال گذشته بیشتر باشد.
بهروزیفر تصریح کرد: این واقعیت نه قابل انکار است، نه میتوان آن را کتمان کرد و نه امکان پنهان کردن آن وجود دارد. اینکه تصور کنیم بدون هیچگونه مشکل یا دغدغهای بتوان زمستان یا حتی تابستان را پشت سر گذاشت، عملاً یک خیال باطل است.
وی ادامه داد: مسئله اصلی در شرایط فعلی برنامهریزی برای مدیریت وضعیت موجود است، زیرا راهکار فوری و در دسترسی که بتواند در کوتاهترین زمان مشکل را به طور کامل برطرف کند، وجود ندارد.
محدودیت واردات انرژی، دامنه گزینههای مدیریت ناترازی را کاهش داده است
عضو هیئت علمی مؤسسه مطالعات بینالمللی انرژی با اشاره به محدودیتهای موجود برای تأمین انرژی گفت: از یک سو امکان واردات گسترده انرژی برای کشور وجود ندارد و از سوی دیگر اگر محدودیتهای ناشی از تحریمها یا مشکلات مرتبط با مبادلات نفتی تشدید شود، حتی واردات فرآوردههای نفتی نیز با دشواری بیشتری مواجه خواهد شد. در چنین شرایطی حتی امکان استفاده گسترده از سوخت مایع به جای گاز طبیعی در نیروگاهها نیز محدود خواهد شد، زیرا تولید داخلی فرآوردههای نفتی نیز ظرفیت مشخصی دارد و نمیتواند به طور نامحدود جایگزین گاز شود.
بهروزیفر خاطرنشان کرد: در نتیجه تنها اقداماتی که در کوتاهمدت امکان اجرا دارند، استفاده از سوخت مایع تا حد توان، کاهش مصرف انرژی در همه بخشها و اعمال محدودیتها یا قطعیهای مدیریتشده و داوطلبانه است؛ غیر از این راهکارها، گزینهای که بتواند در مدت کوتاه مشکل را برطرف کند، وجود ندارد.
ایران پس از روسیه دومین دارنده حجم گازهای فلر در جهان است
این کارشناس حوزه انرژی درباره ظرفیت جمعآوری گازهای فلر برای کمک به کاهش ناترازی گاز اظهار کرد: ایران بعد از روسیه، دومین کشور جهان از نظر حجم گازهای فلر است و سالانه حجم قابل توجهی از این گازها در کشور سوزانده میشود.
وی با تأکید بر اینکه نباید انتظار داشت جمعآوری فلرها در کوتاهمدت مشکل کمبود گاز را برطرف کند، گفت: برخی تصور میکنند میتوان در مدت کوتاهی تمام گازهای فلر را جمعآوری و وارد شبکه کرد، در حالی که این موضوع در عمل امکانپذیر نیست، زیرا اجرای چنین طرحهایی نیازمند سرمایهگذاری، تجهیزات، فناوری و نیروی انسانی متخصص است و در شرایط فعلی نمیتوان چندان روی تحقق سریع آن حساب باز کرد.
بهروزیفر افزود: البته بدون تردید، جمعآوری گازهای فلر یکی از مهمترین اقداماتی است که میتواند به افزایش تولید گاز کشور کمک کند و در کنار آن آثار بسیار مهم زیستمحیطی نیز دارد.
وی ادامه داد: بخش قابل توجهی از گازهای فلر، گاز ترش هستند و حاوی ترکیبات گوگردیاند؛ سوزاندن این گازها موجب انتشار حجم قابل توجهی از ترکیبات گوگردی و سایر آلایندهها در جو میشود و آلودگی شدید زیستمحیطی ایجاد میکند؛ بنابراین جمعآوری آنها علاوه بر افزایش تولید، به بهبود وضعیت محیط زیست نیز کمک خواهد کرد.
جمعآوری فلرها تنها به فناوری وابسته نیست
عضو هیئت علمی مؤسسه مطالعات بینالمللی انرژی با بیان اینکه موضوع فلرها مسئله تازهای نیست، گفت: فلرها از ابتدای شکلگیری صنعت نفت و گاز کشور وجود داشتهاند و مربوط به امروز نیستند. از سالهای گذشته، بهویژه از دهه ۸۰ شمسی پروژههایی از جمله طرح آماک برای جمعآوری بخشی از گازهای فلر آغاز شد و بخشی از این گازها نیز جمعآوری شدند، اما هنوز حجم قابل توجهی از فلرها باقی مانده است.
بهروزیفر با اشاره به دلایل باقی ماندن بخشی از این گازها اظهار کرد: بسیاری از فلرهای باقیمانده در مناطق دورافتاده قرار دارند و فاصله زیادی با شبکه انتقال گاز دارند؛ بنابراین صرف جمعآوری گاز کافی نیست و باید خطوط لوله جدید برای انتقال آنها نیز احداث شود. باید توجه داشت که احداث خطوط انتقال هزینه بسیار بالایی دارد و در برخی نقاط، با توجه به حجم محدود گاز فلر، ممکن است از نظر اقتصادی توجیهپذیر نباشد.
این کارشناس انرژی ادامه داد: علاوه بر این، فرآیند جمعآوری و پالایش گازهای فلر به تجهیزات و فناوریهای خاص نیاز دارد که تأمین بخشی از آنها در شرایط تحریم با دشواری همراه است و در کنار همه این موارد، اجرای پروژهها نیازمند سرمایهگذاریهای قابل توجه است.
مشکل اصلی، شدت بالای مصرف انرژی است نه صرفاً کمبود تولید
بهروزیفر با تأکید بر اینکه سیاستهای مدیریت انرژی نباید صرفاً بر افزایش تولید متمرکز باشند، گفت: در شرایط فعلی باید توجه بیشتری به سمت مدیریت مصرف و افزایش بهرهوری انرژی معطوف شود.
وی تصریح کرد: البته این دو سیاست منافاتی با یکدیگر ندارند و کشور باید همزمان هم برای افزایش تولید و هم برای بهینهسازی مصرف برنامهریزی و سرمایهگذاری کند، اما واقعیت این است که پروژههای بهینهسازی بسیار زودبازدهتر از پروژههای افزایش تولید هستند.
عضو هیئت علمی مؤسسه مطالعات بینالمللی انرژی با اشاره به شدت بالای مصرف انرژی در کشور اظهار کرد: مصرف انرژی در ایران نسبت به اندازه اقتصاد کشور بسیار بالاست، اما این موضوع الزاماً به معنای اسراف مردم نیست، بلکه بخش مهمی از آن ناشی از پایین بودن بهرهوری تجهیزات و فناوریهای مورد استفاده در کشور است.
وی افزود: خودروها، کولرهای گازی، لوازم خانگی، تجهیزات صنعتی و حتی نیروگاههای کشور در بسیاری از موارد از استانداردهای مطلوب بهرهوری فاصله دارند و همین مسئله موجب افزایش مصرف انرژی شده است.
راندمان برخی نیروگاهها تنها ۲۰ درصد است
بهروزیفر با اشاره به وضعیت نیروگاههای کشور گفت: هماکنون نیروگاههایی در کشور وجود دارند که راندمان آنها تنها حدود ۲۰ درصد است. به عبارت دیگر، اگر معادل انرژی ۱۰۰ بشکه نفت خام وارد چنین نیروگاهی شود، در نهایت تنها معادل انرژی ۲۰ بشکه نفت قابل استفاده خواهد بود و معادل ۸۰ بشکه نفت انرژی در فرآیند تولید برق از بین میرود و هدر میرود.
وی تأکید کرد: چنین وضعیتی بهخوبی نشان میدهد که ظرفیت بسیار بزرگی برای صرفهجویی و افزایش بهرهوری در کشور وجود دارد. در واقع اگر در صنعت برق ۱۰۰ دلار در بخش بهینهسازی مصرف سرمایهگذاری شود، اثربخشی آن معادل ۴۰۰ دلار سرمایهگذاری در بخش تولید خواهد بود.
وی افزود: کاهش مصرف به معنای کاهش رفاه مردم نیست، بلکه هدف این است که همان سطح رفاه با مصرف انرژی کمتر حفظ شود.
بهروزیفر در تشریح این موضوع گفت: به عنوان مثال، اگر دمای آسایش یک واحد مسکونی ۲۴ درجه سانتیگراد باشد، با استفاده از تجهیزات استاندارد و بهینه میتوان همان دمای ۲۴ درجه را با مصرف انرژی بسیار کمتری تأمین کرد.
بهرهوری انرژی هنوز به یک اولویت جدی در کشور تبدیل نشده است
بهروزیفر در پایان اظهار کرد: متأسفانه موضوع بهرهوری انرژی هنوز جایگاه شایسته خود را در سیاستگذاری کشور پیدا نکرده است.
وی افزود: نظارت کافی بر میزان مصرف انرژی تجهیزات تولید داخل وجود ندارد و الزام مؤثری برای تولید کالاهایی با برچسبهای انرژی A یا A+++ اعمال نمیشود.
این کارشناس حوزه انرژی ادامه داد: حتی هنگام صدور مجوز برای صنایع نیز میزان بهرهوری انرژی به اندازه کافی مورد توجه قرار نمیگیرد، در حالی که اگر همزمان سرمایهگذاری در افزایش تولید و بهینهسازی مصرف انجام شود، پروژههای بهینهسازی در بخشهای برق، گاز و نفت بسیار سریعتر به نتیجه خواهند رسید و آثار آنها نیز در مدت کوتاهتری نمایان خواهد شد.
انتهای پیام/
