یادداشت؛
یادداشت
بازی و آشپزی به یادگیری ریاضی کودکان کمک میکنند
به گزارش خبرگزاری آنا؛ «اوزلم جانکایا» (Ozlem Cankaya)، دانشیار مطالعات برنامه درسی دوره کودکی در دانشگاه «مکاون» (MacEwan University)، در مطلبی در وبسایت «کانورسیشن» نوشت: چگونه خانوادهها میتوانند از یادگیری ریاضی کودکان در سالهای نخست در خانه حمایت کنند:
برای والدینی که فرزندانشان بهتازگی وارد مهدکودک یا پایه اول دبستان شدهاند، برنامههای جدید پاییزی میتواند هیجانانگیز باشد، اما ممکن است با مقداری اضطراب نیز همراه شود.
والدین ممکن است از خود بپرسند: چگونه از یادگیری فرزندم حمایت کنم؟ و در خانه چه کاری میتوانم انجام دهم، بدون اینکه زمان خانوادگی را به مدرسه تبدیل کنم؟
وقتی خانوادهها به یادگیری پایه فکر میکنند، سواد خواندن و نوشتن اغلب در اولویت قرار میگیرد: کتاب خواندن، یادگیری حروف و تشخیص صداها.
ریاضیات و اعداد گاهی توجه کمتری دریافت میکنند، با وجود اینکه دانش اولیه کودکان درباره اعداد، پیشبینیکننده قدرتمندی برای موفقیت تحصیلی آنها در سالهای بعد است.
خبر خوب این است که آماده کردن کودکان خردسال برای یادگیری ریاضی، به برگههای تمرین یا درسهای رسمی نیاز ندارد.
کودکان دانش ریاضی را از طریق گفتوگوها، تجربههای روزمره و حتی هنگام بازی به دست میآورند؛ برای مثال، با شمردن پلهها، مقایسه اینکه کدام لیوان آبمیوه بیشتری دارد، ساختن سازه با قطعات خانهسازی، توجه به الگوها یا پیدا کردن پاسخ این پرسش که آیا تعداد آبنباتهای ژلهای برای همه اعضای گروه برابر است یا نه.
یادگیری شمارش پیچیده است
همانطور که بخشی از پژوهشهای من بررسی کرده است، یکی از مهارتهای مهم پیش از سالهای ابتدایی و در طول این سالها، یادگیری توالی کلامی شمارش است. با این حال، شمارش در همه زبانها به یک اندازه آسان نیست.
برخی زبانها نظامهای عددی بسیار منظمی دارند. برای مثال، در زبان چینی ماندارین، واژههای مربوط به اعداد پس از ۱۰، از ساختار مبنای ۱۰ پیروی میکنند.
برای نمونه، عدد ۱۱ در این زبان بهصورت «ده-یک» و عدد ۱۲ بهصورت «ده-دو» بیان میشود و همین الگو ادامه پیدا میکند. بنابراین، وقتی کودکان ۱۰ عدد نخست را یاد میگیرند و الگو را درک میکنند، میتوانند از همان الگو برای ساختن نام اعداد جدید استفاده کنند و بهراحتی به شمارش ادامه دهند.
زبان انگلیسی پیشبینیپذیری کمتری دارد. کودکان ابتدا باید واژههای مستقل «eleven» و «twelve» را یاد بگیرند و پس از آن با واژههای عددی دارای پسوند «teen» روبهرو میشوند؛ پیش از آنکه به الگوی شفافتر اعداد ۲۱، ۲۲ و مانند آن برسند. زبان فرانسوی نیز میتواند به همین اندازه دشوار باشد و بیقاعدگیهای بیشتری داشته باشد؛ برای مثال، عدد ۸۰ در زبان فرانسوی «quatre-vingts» است که معنای تحتاللفظی آن «چهار بیستتا» است.
پژوهشگران معتقدند این تفاوتهای زبانی میتواند بر سرعت یادگیری شمارش در کودکان تأثیر بگذارد، هرچند زبان بهتنهایی تعیینکننده دانش یا توانایی ریاضی نیست.
کودکانی که زبان انگلیسی یا فرانسوی یاد میگیرند ممکن است صرفا به تمرین بیشتری برای بخشهای کمتر قابل پیشبینی توالی شمارش نیاز داشته باشند.
نگرش والدین به ریاضی اهمیت دارد
بزرگسالان گاهی بهسادگی میگویند: «من هیچوقت در ریاضی خوب نبودم» یا «من کلا آدم ریاضی نیستم». اما کودکان خردسال به شکل قابل توجهی به احساسات و باورهای بزرگسالان توجه میکنند. پژوهشها بهطور فزایندهای نشان میدهند که اضطراب ریاضی میتواند از طریق نگرش والدین، اجتناب از ریاضی و تعاملات آنها درباره ریاضی، از نسلی به نسل دیگر منتقل شود.
این به آن معنا نیست که والدین باید عاشق ریاضی باشند یا پاسخ همه پرسشها را بدانند. منظور این است که آنها باید از ارائه ریاضی بهعنوان موضوعی ترسناک یا مهارتی که افراد یا آن را دارند یا ندارند، خودداری کنند.
در عوض، اگر کودک با مسئلهای دشوار روبهرو است، والدین میتوانند جملاتی مانند این را به او بگویند: «اعداد گاهی میتوانند دشوار باشند. بیا با هم بفهمیم چطور میشود آن را حل کرد». چالشها را میتوان بخشی طبیعی از فرایند یادگیری در نظر گرفت.
ریاضی را بخشی از زندگی روزمره کنید
شاید مفیدترین راهبرد برای والدین این باشد که کودکان را بدون تبدیل کردن هر تعامل به یک درس یا تمرین روی برگه، در معرض ریاضیات قرار دهند.
بازیهای رومیزی (Board game) که شامل اعداد یا تاس هستند، میتوانند به شمارش، تشخیص اعداد و درک بزرگی عددی کمک کنند.
پژوهشهای اخیر همچنان نشان میدهند که بازیهای ریاضی، زمانی که محتوای مناسب، تکرار، بازخورد و تعامل با بزرگسالان را فراهم کنند، فرصتهای ارزشمندی برای یادگیری در سالهای نخست هستند.
آشپزی با کودکان نیز فرصت دیگری سرشار از مفاهیم ریاضی فراهم میکند. کودکان میتوانند قاشقهای مواد اولیه را بشمارند، مواد اولیه را اندازهگیری کنند، غذا را به قسمتهای مساوی تقسیم کنند یا درباره اینکه آیا یک ظرف تا نیمه پر شده است یا نه، صحبت کنند.
اشیای روزمره نیز میتوانند به ابزارهای ریاضی تبدیل شوند. دکمهها، درپوشها، سنگها، چوبها، لولههای مقوایی و قطعات خانهسازی را میتوان بر اساس اندازه یا شکل دستهبندی کرد، به شکل الگو چید، شمرد، با یکدیگر مقایسه کرد و برای ساختن سازه به کار برد.
در مطالعات ما درباره بازی، دریافتیم که این مواد بازی چندمنظوره، فرصتهای خودجوشی برای استدلال ریاضی ایجاد میکنند.
اپلیکیشنهای ریاضی را با دقت انتخاب کنید
فناوری نیز میتواند از یادگیری حمایت کند، اما برچسب «آموزشی» تضمین نمیکند که اپلیکیشنهای ریاضی مؤثر باشند.
اپلیکیشنهای ریاضی زمانی بیشترین فایده را دارند که طراحی و محتوای آنها با نحوه یادگیری ریاضی در کودکان خردسال هماهنگ باشد. والدین باید به دنبال اپلیکیشنهایی باشند که خود را با سطح کودک تطبیق دهند، ویژگیهای حواسپرتکننده را به حداقل برسانند، از زبانی استفاده کنند که کودک آن را بهخوبی درک میکند و بازخورد معنادار ارائه دهند؛ نه اینکه صرفا درست یا غلط بودن پاسخ را اعلام کنند.
این اپلیکیشنها باید مکمل تجربههای عملی و گفتوگو با بزرگسالان باشند، نه جایگزین آنها.
والدین همچنین میتوانند یادگیری دیجیتال را به دنیای واقعی گسترش دهند. برای مثال، ساختن سازه با قطعات خانهسازی، روشی ساده و بهخوبی شناختهشده برای حمایت از یادگیری اولیه ریاضی است. کودکان میتوانند هنگام ساختن، الگوهایی ایجاد و آنها را ادامه دهند، اندازه و شکل سازهها را با یکدیگر مقایسه کنند، تعادل را آزمایش کنند و مسائل مختلف را حل کنند.
بازی با قطعات خانهسازی همچنین به کودکان فرصت میدهد درباره فضا و ویژگیهای فیزیکی اشیا استدلال کنند و در عین حال مهارتهایی مانند حل مسئله و در نظر گرفتن دیدگاههای مختلف را پرورش دهند. برخی پژوهشها نیز نشان میدهند که بازی با قطعات خانهسازی ممکن است از کارکردهای اجرایی حمایت کند؛ مجموعهای از مهارتها که کودکان برای حفظ توجه، برنامهریزی، به خاطر سپردن اطلاعات و تنظیم رفتارهای خود از آنها استفاده میکنند.
کارکردهای اجرایی نقش مهمی در یادگیری تحصیلی کودکان دارند.
کودکان به برگههای تمرین در خانه نیاز ندارند
حمایت از یادگیری پایه ریاضی در کودکان، به معنای فراهم کردن فرصتهای مکرر برای مواجهه با اعداد، کمیتها، شکلها، الگوها، اندازهگیری و روابط فضایی است. مهمتر از آن، این حمایت شامل در اختیار گذاشتن زبانی برای کودکان است تا بتوانند درباره چیزهایی که متوجه میشوند صحبت کنند.
با هم بشمارید. با هم آشپزی کنید. چیزهایی بسازید. بازیهای رومیزی انجام دهید. سؤال بپرسید. کودکان را تشویق کنید اشتباه کنند و درباره اینکه یادگیری چگونه از همین مسیر اتفاق میافتد، با آنها گفتوگو کنید.
شاید ارزشمندترین آمادگی برای یادگیری ریاضی این باشد که به کودکان کمک کنیم باور کنند ریاضیات بخش مهم و لذتبخشی از دنیای آنهاست و آنها توانایی پیدا کردن راهحل را دارند.
انتهای پیام/
