شهرنشینی فقط شیوه غذا خوردن و زندگی ما را تغییر نداده است؛ ممکن است بخشی از میراث میکربی روده انسان را هم کمرنگ کرده باشد. پژوهشگران با مقایسه 2 جامعه بومی در آفریقا و آمریکای جنوبی، ردپای باکتریهایی را یافتهاند که هزاران سال همراه نیاکان انسان سفر کردهاند و امروز در جمعیتهای صنعتیشده کمتر دیده میشوند.
یک دانشیار بیوشیمی و متابولیسم ورزشی دانشگاه آزاد در گفتوگو با آناتک:
دوران بلوغ با تغییرات هورمونی و جسمی همراه است که بر رشد قدی، توان عضلانی و نیازهای بدن تأثیر میگذارند. فعالیت بدنی منظم، تغذیه کافی و خواب مناسب در این دوره اهمیت ویژهای دارند، اما ورزش چطور باید با شرایط جسمی نوجوان هماهنگ شود؟
اینکه فردی سریع فکر میکند یا کُند، به عوامل مختلفی بستگی دارد؛ از جمله کارآمدی اتصالات عصبی مغز و میزان ماده خاکستری در مراکز خاصی که عملکردهای کنترلی را بر عهده دارند؛ اما ممکن است عامل دیگری نیز بر این موضوع تأثیر بگذارد؛ عاملی شگفتانگیز که همان باکتریهای موجود در دهان است. دانشمندان ارتباطی میان ترکیب میکربهای روی زبان و میزان عملکرد مغز در انجام تکالیف شناختی با افزایش سن یافتهاند.
دارویی که برای جلوگیری از پسزدن اعضای پیوندی استفاده میشود، در پژوهشی تازه توجه پژوهشگران را به امکان مقابله زودهنگام با تغییرات مغزی مرتبط با آلزایمر جلب کرده است. این یافته از بررسی اثر «راپامایسین» بر جریان خون مغز در افراد میانسال سالم به دست آمده است.
دماوند تنها بلندترین قله ایران نیست؛ این آتشفشان در منطقه البرز، به دلیل موقعیت زمینشناسی و ویژگیهای سنگشناختی خود، موضوع پژوهشهای متعددی بوده است. بررسی سنگهای آتشفشانی، ترکیب کانیها و دادههای ژئوفیزیکی به زمینشناسان کمک کرده است تا درباره چگونگی تحول ماگما و محلهای احتمالی ذخیره آن در زیر زمین مدلهایی ارائه کنند. با این حال، مدلسازی ساختارهای اعماق زمین با محدودیتهایی همراه است و همه جزئیات سامانه ماگمایی دماوند هنوز روشن نیست.
تمرینهای سادهای مانند اسکوآت با کمک دیوار، بدون نیاز به حرکت مداوم بدن، میتوانند به کاهش فشار خون کمک کنند. اکنون پژوهشگران بررسی کردهاند که برای حفظ اثر این تمرینها، چند جلسه ورزش در هفته لازم است؛ پرسشی که پاسخ آن میتواند برای افرادی که فرصت محدودی برای ورزش دارند، کاربردی باشد.
از نهنگ گوژپشتی که ساعتها کنار نوزاد مردهاش ماند تا شامپانزههایی که بدن فرزندانشان را ماهها حمل کردند؛ پژوهشگران در پی یافتن پاسخ این پرسشند: پیوند مادر و فرزند چگونه پس از مرگ ادامه مییابد و آیا میتوان این رفتارها را سوگواری دانست؟
آیا برای بهرهمندی از فواید فعالیت بدنی، نوجوانان باید روزانه هزاران قدم بیشتر بردارند؟ یک مطالعه مشاهدهای نشان میدهد حتی افزایش روزانه هزار تا 2 هزار قدم نیز با سلامت روان بهتر و ساختار مغزی مطلوبتر ارتباط دارد و در محدوده بررسیشده، این ارتباط با افزایش فعالیت بدنی همچنان ادامه داشت.
در گفتوگو با دانشیار زیستشناسی دانشگاه تهران مطرح شد
امروز که صحبت از گرمایش زمین و تغییر شرایط دریاها زیاد شنیده میشود، یک پرسش ساده کمتر پرسیده میشود: چرا یک گونه با فشار کمی از میان میرود و گونهای دیگر سالها دوام میآورد؟ پاسخ را نه فقط در دریا، که در ویژگیهای خود موجودات و در رابطهی آنها با محیط باید جست. در ادامه به دنبال پاسخی برای پرسشهایی از این دست میپردازیم، از خلیج فارس تا اعماق تاریخ زمین.
اگر توانایی پرواز در دایناسورها فقط یکبار شکل نگرفته باشد چه؟ فسیل بسیار سالم یک دایناسور پردار که در چین کشف شده، شواهد تازهای در اختیار دانشمندان گذاشته است که نشان میدهد برخی ویژگیهای مرتبط با پرواز در گروههای مختلف دایناسورها ممکن است بهطور مستقل از یکدیگر تکامل یافته باشند؛ یافتهای که داستان تبدیل دایناسورهای پردار به پرندگان را پیچیدهتر میکند.
آیا کمک کردن به دیگران میتواند با جوانتر ماندن مغز ارتباط داشته باشد؟ یک مطالعه جدید نشان میدهد بزرگسالانی که زمان بیشتری را صرف حمایت از دیگران میکنند، در مقایسه با سن واقعیشان مغزی جوانتر به نظر میرسد؛ ارتباطی که حتی پس از در نظر گرفتن عواملی مانند سلامت، سبک زندگی و حمایت اجتماعی دریافتی نیز مشاهده شد.
یک دانشیار دانشگاه آزاد علوم تحقیقات در گفتوگو با آناتک:
آیا ورزش فقط راهی برای قویتر شدن بدن کودک است، یا میتواند اعتمادبهنفس، استقلال، مهارتهای اجتماعی و حتی نگرش او به شکست و موفقیت را نیز شکل دهد؟ کودک وقتی در زمین بازی مهارتی تازه یاد میگیرد، با همتیمیهایش همکاری میکند یا از یک شکست دوباره بیرون میآید، در واقع چیزی فراتر از یک حرکت ورزشی را تجربه میکند.
مدتهاست که خواب بیکیفیت با افزایش خطر ابتلا به زوال عقل مرتبط دانسته میشود، اما پژوهشهای اخیر یک گام فراتر رفتهاند و مقدار مطلوب خواب شبانه را برای به حداقل رساندن خطر زوال عقل در سالهای بعد زندگی مشخص کردهاند.
اگر در یک روز گرم احساس کنید میل چندانی به غذا ندارید، شاید تصور کنید گرما باید به کاهش وزن کمک کند؛ اما پژوهش تازهای روی موشها تصویری پیچیدهتر ارائه میکند: گرمای محیط میتواند اشتها را کاهش دهد؛ در حالی که همزمان میزان انرژیای را که بدن مصرف میکند پایین بیاورد؛ تغییری که در صورت ادامهدار بودن، ممکن است به افزایش وزن منجر شود. دانشمندان اکنون بخشی از مدار عصبی مغز را شناسایی کردهاند که ظاهرا میان دمای محیط، احساس سیری و مصرف انرژی ارتباط برقرار میکند.
قدیمیترین فسیلهای شناختهشده جانوران حدود ۵۷۴ میلیون سال قدمت دارند، اما یک مطالعه مدلسازی جدید پیشنهاد میکند که منشأ جانوران ممکن است به ۸۰۰ تا ۷۰۰ میلیون سال پیش بازگردد؛ یعنی حدود ۱۰۰ تا ۲۰۰ میلیون سال یا بیشتر پیش از نخستین فسیلهای قابل شناسایی. این برآورد، پرسش مهمی درباره فاصله میان زمان پیدایش جانوران و زمانی که نخستین آثار فسیلی آنها در اختیار ما قرار میگیرد، مطرح میکند.
گفتوگوی آناتک با یک استاد پژوهشکده تاریخ علم دانشگاه تهران - بخش دوم
یکی بر مشاهده و تجربه بالینی تکیه داشت و دیگری دانش پزشکی را با نظمی کمسابقه تدوین کرد؛ اما تاریخ پزشکی را نمیتوان با معیارهای امروز سنجید و افول آن را نیز به یک فرد یا یک رویداد نسبت داد.
پژوهشی جدید نشان میدهد نوجوانانی که فعالیت بدنی بیشتری دارند، ۶ ماه بعد علائم بیخوابی کمتری را تجربه میکنند؛ یافتهای که نشان میدهد ورزش ممکن است با کاهش افکار منفی و نگرانیهای مداوم، به بهبود خواب نوجوانان کمک کند.
یک تقویتکننده طعم سفیدرنگ و بیبو که در نودل فوری، پیتزای منجمد، سس مایونز و کچاپ، سوسیس و کالباس، سوپهای آماده و کنسرو سبزیجات به کار میرود، سالهاست با اتهام چاقکنندگی روبهروست. «مونوسدیم گلوتامات» (Monosodium glutamate) یا MSG چیست و علم تاکنون درباره ارتباط آن با وزن بدن چه گفته است؟
پارچهای که قرار بود به محافظت از سربازان در برابر گزش حشرات کمک کند، حالا به «زره گیاهی» تبدیل شده است؛ پژوهشگران دریافتند این پوشش سهبعدی میتواند بدون محروم کردن بوتههای توت فرنگی از نور و هوا، تولید میوه را تا ۳.۵۶ برابر افزایش دهد.