ژنِ معیوب «PTPN2» باکتری‌های مضر روده را تقویت می‌کند

روزی که فهمیدیم بدن ما تنها یک ماشین فیزیکی نیست، بلکه یک اکوسیستم پویا از میکروارگانیسم‌ها و ژن‌هاست، دنیای علم به سمت ژنتیک و میکروبیوم حرکت کرد. اما چه اتفاقی می‌افتد وقتی یک ژن کوچک، تعادل بین بدن و باکتری‌های روده را مختل می‌کند؟ در دو مطالعه جدید، محققان کشف کرده‌اند که یک ژن می‌تواند تعیین کننده باشد که روده شما چقدر خوب با باکتری‌های مضر مبارزه می‌کند. این ژن، نقش کلیدی در کنترل التهاب و حفظ تعادل میکروبی روده دارد. اما وقتی فعالیت آن کاهش می‌یابد، دفاع طبیعی بدن ضعیف می‌شود و می‌تواند به بیماری‌هایی مثل «التهاب روده» (IBD) منجر شود.

کد خبر : 1029105

اشتراک گذاری

پژوهش‌ها به‌خوبی نشان می‌دهند که چرا برخی افراد بیشتر مستعد ابتلا به التهاب مداوم روده هستند. در واقع، یک نسخه معیوب از ژن «پی‌تی‌پی‌اِن‌2» (PTPN2) می‌تواند تعادل میکروبی روده را تغییر دهد و محیطی را ایجاد کند که در آن باکتری‌های مضر مثل «اشریشیا کلای مهاجم روده‌ای» (Enteroinvasive E. coli) یا (به اختصار AIEC) بهتر می‌توانند رشد کنند. این باکتری‌ها می‌توانند به پوشش روده نفوذ کنند، التهاب را تشدید کنند و حتی سد ایمنی طبیعی بدن را از بین ببرند. این موضوع نه تنها یک چالش علمی، بلکه یک فرصت برای توسعه روش‌های جدید درمانی است.

چگونه یک ژن می‌تواند تعادل را مختل کند؟

ژن PTPN2 در شرایط سالم، نقش مهمی در کنترل التهاب و حفظ ترکیب پایدار میکروب‌های روده ایفا می‌کند. اما در برخی افراد مبتلا به «بیماری التهابی روده» (IBD)، یک نسخه معیوب از این ژن فعالیت آن را کاهش می‌دهد. بر اساس مطالب منتشر شذه در سایت علمی «ژن کاردز» (Gene Cards)؛ این اختلال، تعادل میکروبی روده را تغییر می‌دهد و محیطی را ایجاد می‌کند که در آن باکتری‌های مضر احتمال بیشتری برای رشد دارند.

دکتر «دکلان مک‌کول» (Declan McCole)، استاد علوم زیست‌پزشکی در دانشکده پزشکی دانشگاه کالیفرنیا گفت: «ما همچنین دریافتیم که درمان با دارویی که از قبل برای درمان IBD استفاده می‌شود، به نام مهارکننده «JAK»، می‌تواند با محدود کردن توانایی باکتری‌ها در حمله به سلول‌های روده، تا حدی این مشکل را کاهش دهد.»

این یافته‌ها نشان می‌دهند که ژن‌ها نه تنها نقشی در ساختار بدن دارند، بلکه در تعاملات پیچیده بین سیستم ایمنی و میکروب‌های روده نیز دخیل هستند. این یک نکته مهم است، چرا که روده یکی از اصلی‌ترین ارگان‌های ایمنی بدن است و نقش بزرگی در پاسخ به عفونت‌ها و التهاب‌ها دارد.

اشریشیا کلای مهاجم روده‌ای و تهدید سلامت روده

طبق تعاریف علمی در سایت «ساینس دایرکت» (Science Direct)؛ اشریشیا کلای مهاجم روده‌ای، یک باکتری است که معمولاً در افراد مبتلا به IBD به میزان بیشتری یافت می‌شود. این باکتری می‌تواند محکم به پوشش روده بچسبد، به داخل سلول‌های روده بلغزد، سد محافظ روده را از بین ببرد و التهاب مداوم را تشدید کند. در مطالعه اول، محققان بافت روده بیماران IBD دارای ژن معیوب PTPN2 و همچنین سلول‌های روده رشد یافته در آزمایشگاه که با همان تغییر ژنتیکی مهندسی شده بودند را بررسی کردند. آنها دریافتند که وقتی PTPN2 کار نمی‌کند، سلول‌های روده؛ محل‌های اتصال بیشتری روی سطح خود ایجاد می‌کنند و به AIEC اجازه می‌دهند راحت‌تر وارد سلول‌ها شود.

این پدیده یک چرخه مخرب ایجاد می‌کند: باکتری‌ها وارد سلول‌ها می‌شوند، التهاب ایجاد می‌شود، سلول‌ها دچار آسیب می‌شوند و در ننیجه، باکتری‌ها فرصت بیشتری برای رشد دارند. این چرخه می‌تواند به بیماری‌هایی مثل «کولیت اولسراتیو» و «کرون» منجر شود.

«کولیت اولسراتیو» (Ulcerative Colitis)؛ یکی از دو نوع اصلی بیماری‌های التهابی روده (IBD) است که در آن، روده بزرگ (کولون) و گاهی رکتوم تحت التهاب مداوم قرار می‌گیرد. این التهاب معمولاً از سطح داخلی روده شروع می‌شود و می‌تواند به طول روده بزرگ گسترش یابد. در این بیماری، بافت روده دچار التهاب و ساختن گرده‌های کوچک (سوزنی) می‌شود که می‌توانند منجر به گوارش ناپذیری، نفخ، درد شکم، تهوع و گاهی کم‌خونی شود. علائم ممکن شامل تغییرات در حرکت روده، خون در مدفوع، ضعف کلی و کاهش وزن است. درمان این بیماری معمولاً شامل دارو‌های ضد التهاب، مهارکننده‌های سیستم ایمنی و در موارد شدید، جراحی است.

«کرون» (Crohn's Disease)؛ نیز یکی دیگر از بیماری‌های التهابی روده است که می‌تواند هر بخشی از سیستم گوارشی را از دهان تا مقعد تحت تأثیر قرار دهد. در این بیماری، التهاب عمیق‌تری نسبت به کولیت اولسراتیو ایجاد می‌شود و می‌تواند به تمام لایه‌های دیواره روده گسترش یابد. علائم موسلز ممکن است شامل درد شکم، تهوع، تهاب، کاهش وزن، خستگی و گاهی عفونت‌های خارجی مثل التهاب مفاصل یا کبد باشد. درمان موسلز نیز شامل دارو‌های ضد التهاب، مهارکننده‌های سیستم ایمنی و در موارد شدید، جراحی است. این بیماری ممکن است دوره‌های فعال (flare-up) و دوره‌های سکوت (remission) داشته باشد.

چگونه می‌توان به دفاع روده کمک کرد؟

در مقاله دیگری منتشر شده در سایت «سای‌تک دیلی» (SciTechDaily)، دانشمندان گزارش می‌دهند که ژن PTPN2 با تولید مواد طبیعی از بین برنده باکتری و حفظ یک سد قوی روده، به سلول‌های پوششی روده در مبارزه با باکتری‌هایی مانند AIEC کمک می‌کند. این مواد طبیعی شامل پپتید‌های دفاعی و سیتوکین‌های ضد التهابی هستند که به سلول‌های روده اجازه می‌دهند به‌خوبی با باکتری‌های مضر مبارزه کنند.

دکتر مک‌کول گفت: «این محافظت در برابر باکتری‌های طبیعی روده و همچنین باکتری‌های مضر مانند AIEC عمل می‌کند. وقتی این ژن به درستی عمل کند، به جلوگیری از ورود باکتری‌های بد به سلول‌های روده و ایجاد التهاب کمک می‌کند.»

چه چیزی می‌تواند به بهبود سلامت روده کمک کند؟

با توجه به این یافته‌ها، چند راهکار ممکن است به بهبود سلامت روده و کنترل باکتری‌های مضر کمک کند: درمان با دارو‌های مهارکننده JAK در مطالعه، محققان نشان دادند که دارو‌هایی که مهارکننده‌های JAK هستند، می‌توانند به کاهش التهاب و محدود کردن رشد باکتری‌های مضر مثل AIEC کمک کنند.

این دارو‌ها قبلاً برای درمان بیماری‌های التهابی روده (IBD) استفاده می‌شدند، اما این مطالعه نشان می‌دهد که ممکن است در آینده به عنوان یک روش جدید درمانی برای افرادی که از نظر ژنتیکی مستعد ابتلا به IBD هستند، استفاده شوند. تغذیه بهتر و میکروبیوم سالم تغذیه به‌خوبی می‌تواند به بهبود تعادل میکروبی روده کمک کند. مصرف غذا‌های حاوی پروبیوتیک و پریبیوتیک می‌تواند به رشد باکتری‌های مفید در روده کمک کند و محیطی را ایجاد کند که در آن باکتری‌های مضر فرصت کمتری برای رشد دارند.

تغییرات ژنتیکی و درمان ژنی در آینده، ممکن است روش‌هایی برای تصحیح ژن‌های معیوب مثل PTPN2 توسعه یابد. این روش‌ها می‌توانند به افرادی که از نظر ژنتیکی مستعد ابتلا به IBD هستند، کمک کنند تا دفاع طبیعی بدن را بهبود بخشند.

چه چیزی ما را به این یافته‌ها راهنمایی کرد؟

این مطالعات به‌خوبی نشان می‌دهند که چرا برخی افراد بیشتر مستعد ابتلا به التهاب مداوم روده هستند. در واقع، یک نسخه معیوب از ژن PTPN2 می‌تواند تعادل میکروبی روده را تغییر دهد و محیطی را ایجاد کند که در آن باکتری‌های مضر مثل AIEC بهتر می‌توانند رشد کنند. این یافته‌ها نشان می‌دهند که ژن‌ها نه تنها نقشی در ساختار بدن دارند، بلکه در تعاملات پیچیده بین سیستم ایمنی و میکروب‌های روده نیز دخیل هستند. این یک نکته مهم است، چرا که روده یکی از اصلی‌ترین ارگان‌های ایمنی بدن است و نقش بزرگی در پاسخ به عفونت‌ها و التهاب‌ها دارد.

یک ژن می‌تواند تعیین کننده سلامت روده باشد

در حالی که بدن ما به‌خودی‌خود دارای سیستم‌های پاکسازی و دفاعی قوی است، این مطالعات نشان می‌دهند که یک تغییر کوچک در ژن‌ها می‌تواند تعادل این سیستم‌ها را به‌خوبی مختل کند. ژن PTPN2 یک نقش حیاتی در حفظ این تعادل دارد و کاهش فعالیت آن می‌تواند به رشد باکتری‌های مضر مثل AIEC کمک کند. اما این یافته‌ها فقط یک چالش نیستند، بلکه یک فرصت هم هستند.

دارو‌هایی مثل مهارکننده‌های JAK می‌توانند به کنترل این باکتری‌ها کمک کنند و ممکن است در آینده به روش‌های جدیدی برای درمان بیماری‌های التهابی روده منجر شوند. در نهایت، این تحقیق یادآوری می‌کند که سلامت ما به ژن‌ها، میکروب‌ها و تعامل بین آنها بستگی دارد.

انتهای پیام/