خطای محاسباتی در اتاقهای فکر واشنگتن
جبلی در گفتوگو با آنا:
سند رسمی مهندسی آشوبها از سوی سازمان منافقین منتشر شد
ایران دست به ماشه است؛ نوبت «مذاکره مسلح» رسید؟
به گزارش گروه سیاسی خبرگزاری آنا، طی ماههای گذشته، جمله «اگر این بار مذاکرهای با ایالات متحده اتفاق بیفتد، قطعا یک مذاکره مسلح خواهد بود» را «سعید خطیبزاده» معاون وزارت خارجه ایران دستکم ۳ بار به زبان آورده است ازجمله در مصاحبه با خبرگزاریهای «فونیکس» و «فرانکفورتر آلگماینه».
او یک بار در جمع خبرنگاران و در حاشیه کنفرانس بینالمللی «حقوق بینالملل تحت تهاجم: تجاوز و دفاع» که در ۲۵ آبان برگزار شد؛ در توضیح این جمله که «ما همه انگشتها را روی ماشه خواهیم داشت»؛ گفته بود: «در شرایطی که طرف مقابل تمامی سلاحهای نظامی خود را علیه کشورهای دیگر به کار گرفته و منابع خود را در قالب آرایش تهدید سازماندهی کرده، نمیتوان از یک مذاکره بیطرفانه سخن گفت؛ بنابراین اگر روزی مذاکرهای با ایالات متحده در چارچوب شرایط اعلامشده صورت گیرد، قطعاً یک مذاکره مسلح خواهد بود؛ مذاکرهای که در آن ایران هیچ اعتمادی به طرف مقابل ندارد و آماده است در برابر فریبهای احتمالی اقدامات مؤثر انجام دهد.»
در آن مقطع، واژه «مسلح» به «بیاعتماد و از سر سوءظن» تعبیر شد؛ اما امروز با پیشرفت سریع تحولات ازجمله لشکرکشی دریایی آمریکا به منطقه و اعمال فشار به ایران برای اینکه تسلیم شروط هستهای و موشکی واشنگتن شود؛ رمزگشایی از کلیدواژه «مذاکره مسلح» که پیشتر لای زرورق دیپلماسی، تحویل رسانه میشد؛ به مراتب راحتتر است.
مذاکره زیر چتر بازدارندگی
اکنون «سیدعباس عراقچی» رئیس دستگاه دیپلماسی ملاحظه را کنار گذاشته و در واکنش به توییت تهدیدآمیز «دونالد ترامپ» رئیسجمهور آمریکا مبنی بر اینکه «زمان در حال اتمام است؛ معامله را انجام دهید» و ادعای اخیرش مبنی بر اینکه «قصد مذاکره با ایران را دارم»، میگوید: نیروهای مسلح ما انگشت به ماشه آمادهاند.
به این ترتیب، عراقچی یک بار دیگر به طرف مقابل یادآوری کرد که در ایران، میدان و دیپلماسی مکمل هم هستند؛ هشداری که بلافاصله از سوی «کاظم غریبآبادی» معاون حقوقی و بینالمللی وزارت خارجه با این گزاره تکمیل شد: اولویت اول ما آمادگی کامل برای دفاع است. حتی اگر شرایط برای مذاکره هم آماده شود، با توجه به سابقه فریبکاری آمریکا، تهران آمادگی کامل خود را برای دفاع حفظ میکند.
در کانتکس جدید، نقل قول خطیب زاده مفهوم دیگری مییابد.
در این کانتکس، «مذاکره مسلح» دیگر صرفاً یک استعاره دیپلماتیک نیست؛ توصیف دقیق یک صحنه واقعی است که در آن، ناوهای هواپیمابر آمریکا روی آبهای منطقه صف کشیدهاند و رئیسجمهور ایالات متحده همزمان با تهدید به «حملهای بسیار بدتر»، از «تمایل به گفتوگو» سخن میگوید. این همان نقطهای است که دیپلماسی ادعایی واشنگتن با واقعیت نظامی آن تصادف میکند.
ایران، اما اینبار از پیش قواعد بازی را عوض کرده است. وقتی غریبآبادی میگوید «حتی هرگونه حمله محدود آمریکا نیز با پاسخ درخور مواجه خواهد شد» و تصریح میکند که «اولویت تهران مذاکره با آمریکا نیست بلکه آمادگی ۲۰۰ درصدی برای دفاع از کشور است»، در واقع دارد همان گزاره خطیبزاده را از سطح تئوریک به سطح راهبرد عملیاتی ارتقا میدهد: مذاکره اگر هم باشد، زیر چتر بازدارندگی خواهد بود، نه بهجای آن.
پاسخ منفی منطقه به دیپلماسی ارعاب
این همان نقطهای است که پروژه روایی ترامپ فرو میریزد. رئیسجمهور آمریکا تلاش میکند تصویر یک «معاملهگر صبور» را از خود بسازد که در برابر «سرسختی ایران» ناچار به اعمال فشار است. اما همزمان وقتی با اشاره به حلات تابستان گذشته علیه تاسیسات هستهای ایران میگوید «حمله بعدی بسیار بدتر خواهد بود»، عملاً اعتراف میکند که آنچه روی میز گذاشته، توافق نیست، تهدید است.
در این میان، ورود ترکیه بهعنوان میانجی بالقوه، نشانهای است از نگرانی بازیگران منطقهای نسبت به مسیر خطرناکی که واشنگتن در پیش گرفته است. پیشنهاد ترکیه برای میانجیگری که همین امروز در تماس تلفنی «رجب طیب اردوغان» رئیسجمهور این کشور و «مسعود پزشکیان» همتای ایرانی مطرح شد؛ در واقع تلاشی است برای خارج کردن پرونده ایران از منطق تهدید و بازگرداندن آن به زمین دیپلماسی واقعی.
ترکیه از ابتدای بالا گرفتن تنشهای تهران-واشنگتن هشدار داد که مسیر تهدید، نهتنها توافق نمیآورد، بلکه منطقه را به سمت انفجار میبرد.
همزمان، در نشست خبری مشترکی که امروز جمعه ۱۰ بهمن در استانبول برگزار شد، عراقچی بر همین فهم منطقهای انگشت گذاشت و هشدار داد که «امنیت هر یک از کشورهای منطقه امنیت کل منطقه است و ناامنی و جنگ به معنای جنگ در کل منطقه خواهد بود.»
به این ترتیب، پافشاری واشنگتن بر دیپلماسی تهدیدمحور، تنها یک فشار دوجانبه علیه ایران نیست؛ بلکه بازی با امنیت کل خاورمیانه است.
میدان و دیپلماسی، دو روی یک سکه
در برابر الگوی «تلاش برای تحمیل توافق از مسیر ارعاب» که کاخ سفید در پیش گرفته، ایران که تلاش همسایگان در فرونشاندن بحران را میبیند، گزینه «مذاکره زیر چتر بازدارندگی» را انتخاب کرده است.
این یعنی مادامی که ترامپ همچنان ناو میفرستد و همزمان از «گفتوگو» حرف میزند، تهران نیز بر همان دکترین «مذاکره مسلح» خواهد ایستاد؛ دکترینی که جوهرهاش در این جمله خلاصه میشود: «ما خواهان جنگ نیستیم و نبودیم، اما به هر اقدام نظامی پاسخ دردناک خواهیم داد.»
عراقچی همین امروز در پاسخ به حسن نیت «هاکان فیدان» همتای ترکیهای که به دنبال تعریف «روابط تهران-واشنگتن بر یک مبنای جدید» است و ازسرگیری گفتوگوها را مهم میداند، تأکید کرد: ایران آماده ورود به مذاکرات هستهای است اگر از موضع برابر، براساس منافع متقابل و احترام متقابل باشد؛ اما مذاکره در سایه تهدید نمیتواند شکل بگیرد. آنها حتماً باید تهدیدهای خود را کنار بگذارند.
در نهایت، پرسش اصلی دیگر این نیست که آیا ایران آماده مذاکره است یا خیر؛ بلکه این است که آیا آمریکا حاضر است تهدید را از روی میز بردارد تا چیزی به نام «مذاکره برابر» اصلاً معنا پیدا کند؟
تا آن زمان، در تهران، دیپلماسی و میدان همچنان دو روی یک سکه خواهند ماند.
انتهای پیام/
