کمبود خواب، عامل پنهان افت یادگیری در دانشآموزان و دانشجویان
به گزارش خبرگزاری آنا، لیلا امامی، عضو هیئت علمی گروه بیهوشی دانشگاه و دارنده بورد تخصصی بیهوشی و فلوشیپ طب خواب، بر اهمیت بهداشت خواب و نقش آن در یادگیری دانشجویان و دانشآموزان تأکید کرد.
وی با اشاره به نزدیک شدن به فصل امتحانات اظهار کرد: با نزدیک شدن به ایام امتحانات، دانشآموزان و دانشجویان در تلاش هستند خود را برای امتحانات پایانترم آماده کنند و برخی از آنان برای افزایش زمان مطالعه، از خواب شبانه صرفنظر کرده و در نتیجه دچار کمبود خواب میشوند.
امامی با بیان اینکه نتایج مطالعات انجامشده در ایران و سایر کشورها نشان میدهد بسیاری از دانشآموزان و دانشجویان خواب کافی و متناسب با سن خود ندارند، افزود: افزایش ساعت کار نیمهوقت، حجم بالای مطالب درسی و عادات نادرست مانند تماشای تلویزیون یا استفاده از تلفن همراه و رایانه پیش از خواب، از عوامل مهم تغییر الگوی خواب در این گروههاست.
مطالعه و خواب مناسب شبانه؛ دو عامل مهم در افزایش عملکرد تحصیلی
این متخصص بیهوشی با تأکید بر نقش حیاتی خواب در فرآیندهای شناختی گفت: خواب نقش اساسی در یادگیری و عملکرد تحصیلی دارد و بر اساس یافتههای آکادمی طب خواب آمریکا، مطالعه مؤثر در کنار خواب مناسب شبانه دو عامل کلیدی در افزایش عملکرد تحصیلی دانشجویان و سایر فراگیران محسوب میشوند.
وی با اشاره به دیدگاه اساتید بینالمللی اظهار کرد: طبق نظر یکی از برنامهریزان تحصیلی دانشگاه هاروارد، محرومیت از خواب موجب خوابآلودگی در کلاس درس و کاهش عملکرد کلی تحصیلی میشود. همچنین به گفته یکی از اساتید گروه خواب دانشگاه استنفورد، میزان هوشیاری فرد در طول روز حساسترین معیار برای تعیین نیاز اختصاصی هر فرد به خواب است.
امامی ادامه داد: اگر فردی در طول روز همواره احساس خستگی و خوابآلودگی داشته باشد، این موضوع نشان میدهد که خواب او به احتمال زیاد کافی نیست.
تأثیر کیفیت و کمیت خواب بر میزان هوشیاری فرد
این فلوشیپ طب خواب کیفیت و کمیت خواب را دو عامل اصلی مؤثر بر هوشیاری روزانه دانست و تصریح کرد: این عوامل در نوجوانان و جوانان اهمیت بیشتری دارند، زیرا در این سنین اختلالات شایع خواب مانند آپنه انسدادی خواب و سندرم پای بیقرار نسبت به سنین بالاتر کمتر مشاهده میشود.
امامی با اشاره به نتایج برخی تحقیقات گفت: خواب ناکافی یا نامناسب با کاهش عملکرد تحصیلی و روزانه، کسب نمرات پایینتر در دروس ریاضی و مهارتهای خواندن و نوشتن، بروز مشکلات سلامت روان، کیفیت پایین خواب در دانشجویان رشتههای پزشکی و پیراپزشکی و معدل پایینتر در دانشجویانی که شبها تا صبح بیدار میمانند، ارتباط مستقیم دارد.
وی افزود: دانشآموزانی که شبها تا دیروقت بیدار میمانند و کمبود خواب خود را در آخر هفته با خواب طولانی جبران میکنند، عملکرد ضعیفتری در کلاس درس دارند، زیرا ساعت بیولوژیک بدن آنها بهطور مداوم مجبور به تطبیق با الگوی متغیر خواب و بیداری میشود.
نقش خواب در عملکرد تحصیلی فراگیران
امامی در ادامه با تشریح نقش خواب در عملکرد تحصیلی اظهار کرد: خواب به انتقال اطلاعات از حافظه کوتاهمدت به حافظه بلندمدت کمک میکند و یادآوری مفاهیم آموختهشده را تسهیل میسازد. علاوه بر این، مغز در طول خواب به تقویت مهارتهای حرکتی و سایر آموختهها میپردازد که این امر برای مهارتهایی مانند موسیقی یا ورزش اهمیت بالایی دارد.
وی گفت: خواب کافی باعث افزایش توجه و تمرکز ذهنی میشود و به دانشآموزان و دانشجویان امکان میدهد در کلاسها تمرکز بهتری داشته باشند. همچنین خواب به بهبود تفکر انتقادی و توانایی حل مسئله کمک میکند و مدیریت چالشهای ذهنی را تسهیل میسازد.
تنظیم احساسات و سلامت جسمی
این فلوشیپ طب خواب با اشاره به نقش خواب در تنظیم احساسات و مدیریت استرس بیان کرد: خواب با کیفیت موجب کاهش استرس و بهبود کیفیت یادگیری میشود و دانشآموزانی که استراحت کافی دارند، معمولاً از ثبات خلقی بیشتری برخوردارند که این موضوع بر تعاملات اجتماعی آنها تأثیر مثبت دارد.
وی افزود: خواب کافی نقش مهمی در رشد و تکامل جسمی بهویژه در دوران نوجوانی دارد و با تقویت سیستم ایمنی بدن، احتمال ابتلا به بیماریها را کاهش میدهد و در نتیجه زمان مؤثرتری برای مطالعه فراهم میشود.
خواب کافی و بهبود عملکرد تحصیلی
امامی با اشاره به نتایج مطالعات علمی خاطرنشان کرد: دانشآموزانی که خواب کافی دارند، معمولاً نمرات بالاتری کسب میکنند و در آزمونهای استاندارد عملکرد بهتری از خود نشان میدهند. همچنین الگوی خواب سالم میتواند موجب کاهش غیبت از مدرسه و افزایش فرصتهای یادگیری شود.
توصیههای کلیدی برای ایام امتحانات
این فلوشیپ طب خواب با تأکید بر نیاز نوجوانان به هشت تا ۱۰ ساعت خواب شبانه گفت: علاوه بر کمیت خواب، کیفیت خواب و رعایت اصول بهداشت خواب نیز اهمیت دارد. وی توصیه کرد فراگیران با تنظیم منظم ساعت خواب و بیداری، پرهیز از مصرف کافئین در ساعات پایانی روز، کاهش نور محیط در شب، خاموش کردن وسایل الکترونیکی پیش از خواب، پرهیز از مصرف وعدههای غذایی سنگین قبل از خواب و اختصاص زمانی برای آرامسازی ذهن، کیفیت خواب خود را ارتقا دهند.
امامی تأکید کرد: در صورتی که با وجود رعایت این توصیهها همچنان اختلال خواب وجود داشته باشد، مراجعه به پزشک یا متخصص خواب ضروری است.
وی در پایان خاطرنشان کرد: خواب تنها حالت استراحت جسم و ذهن نیست، بلکه یک فرآیند فعال است که نقش قابل توجهی در یادگیری و موفقیت تحصیلی دارد و رعایت بهداشت خواب میتواند به بهبود نتایج تحصیلی و ارتقای سلامت دانشآموزان و دانشجویان منجر شود.
انتهای پیام/
