فهرست نهایی و تاییدشده گونه‌های ماهیان خلیج فارس و تنگه هرمز اعلام و ثبت شد

به گزارش خبرنگار خبرگزاری آنا، عضو هیات علمی موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور و دانش آموخته دکتری دانشکده علوم و فنون دریایی واحد علوم و تحقیقات، هدف از اجرای این پروژه را که از سال ۱۳۸۰ آغاز شده بود، بازنگری و اصلاح رده بندی ماهیان خلیج فارس و تنگه هرمز، رفع ابهامات و حصول اطلاعات جدید در زمینه فهرست نهایی گونه‌های ماهیان این منطقه عنوان کرد و گفت: تعیین روابط جغرافیای زیستی ماهیان دریایی جنوب ایران با مناطق دریایی همجوار منطقه اقیانوسی هند و آرام و همچنین سایر مناطق دریایی و اقیانوسی دور دست از دیگر اهداف آن بوده است که به انجام رسید.

دکتر فریدون عوفی افزود: بدین منظور در گام نخست منابع و مستندات آرشیوی شامل منابع فارسی موجود ۳۵ سال اخیر و غیر فارسی موجود ۱۱۰ سال اخیر در زمینه ماهی‌شناسی خلیج فارس و خلیج عمان و در گام بعدی علاوه بر بررسی نمونه‌های ثبت و نگه داری شده در ۱۴ موزه داخل کشور و ۷ موزه خارج از کشور، نمونه‌های ماهیان بدست آمده از گشت‌های ساحلی و دریایی در منطقه نیز مورد بررسی قرار گرفتند. در گام آخر نیز اطلاعات و داده‌های بدست آمده با به کار گیری روش‌های استاندارد، مقایسه و تفسیر شد.

عوفی، اهداف کلی این پروژه را در سه بخش شناخت و تایید تعداد گونه‌های ماهیان منطقه برای تکمیل فهرست نهایی، بررسی جغرافیایی زیستی و دیرینه ماهیان، و ارائه راهکار‌های علمی برای برنامه ریزی مناسب حفاظت و بهره برداری پایدار از ذخایر تفکیک کرد و گفت: این تحقیقات با همکاری صاحب نظران و متخصصان بین المللی دانشگاه‌ها و موزه‌های مرجع ماهی‌شناسی و تاریخ طبیعی از کشورهای مختلف نظیر آمریکا، کانادا، ژاپن، استرالیا و با انجام مسافرت‌های خارج از کشور و تبادل اطلاعات و مقایسه نمونه‌ها و چک لیست‌ها صورت گرفت.

دانش آموخته علمی واحد علوم و تحقیقات اظهار کرد: در این پروژه، برای تکمیل اطلاعات و تعیین وضعیت موجود، نمونه برداری‌های میدانی گسترده و عملیات غواصی در زیستگاه‌های ساحلی و دریایی و نیز بررسی نمونه‌های موجود در بنادر ماهیگیری و مراکز تخلیه صید چهار استان جنوبی کشور و همچنین کشور‌های حوضه خلیج فارس و خلیج عمان انجام گرفت.

وی به فهرست نهایی ماهیان غضروفی و استخوانی خلیج فارس و تنگه هرمز پرداخت و تصریح کرد: این فهرست براساس MCZ (Museum of Comparative Zoology) و ICZN (International Code of Zoological Nomenclature) مورد اصلاح و بازنگری قرار گرفته است.

عوفی با توجه به تایید این فهرست از سوی دپارتمان ماهی‌شناسی موزه تاریخ طبیعی کانادا گفت: براساس نتایج به دست آمده فهرست نهایی ماهیان با احتساب تنگه هرمز و منطقه مرزی دریای عمان ۹۰۷ گونه در قالب ۱۵۷ خانواده است.

وی اظهار کرد: این پروژه منجر به بازنگری، اصلاح رده بندی و ارائه فهرست نهایی گونه‌ها، طبقه بندی زیستگاهی براساس ویژگی‌های رفتار تغذیه‌ای و هم پوشانی زیستگاهی و مشابهت جغرافیای جانوری ماهیان خلیج فارس و تنگه هرمز شد و ادامه مطالعات و تحقیقات برای تعیین وضعیت گونه‌شناسی ماهیان خلیج عمان نیز در دست بررسی است.

عوفی با توجه به پدیده‌های ناشی از تنش‌های سیاسی (جنگ و مانور‌های نظامی) و نیز آلودگی‌ها و شوک‌های محیطی در منطقه ادامه داد: بر اساس مستندات علمی و شواهد موجود در پی بروز این حوادث و بحران‌های محیط زیست دریایی، در مواردی ماهیان دچار مهاجرت‌های اجباری می‌شوند که‌گاه تا سالیان دراز مانع از حضور گونه‌هایی خاص در منطقه می‌شود.

این تحقیق در قالب رساله دکتری و زیر نظر دکتر سید محمدرضا فاطمی استادیار دانشکده علوم و فنون دریایی، دکتر عباسعلی مطلبی استاد مدعو واحد علوم و تحقیقات و دکتر Brian W. Coad استاد و صاحب نظر بین المللی از دپارتمان ماهی‌شناسی موزه تاریخ طبیعی کانادا – اتاوا انجام گرفته است.