اعلام جدیدترین طرحهای پژوهشی دوران جنگ در حوزه پزشکی/ فراخوان جذب طرحهای تحقیقاتی آغاز شد
نورالدین نخستین انصاری، رئیس مرکز تحقیقات آسیبدیدگان جنگ دانشگاه علوم پزشکی تهران، در گفتوگو باخبرنگار آنا، در تشریح آثار جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران بر آموزش و پژوهش کشور، اظهار کرد: پس از آغاز حملات، کشور به طور طبیعی تحت تأثیر شرایط جنگی قرار گرفت و آموزش و پژوهش نیز همانند سایر حوزهها با تغییرات و چالشهایی مواجه شد. البته شدت این تأثیرات در همه شهرها و دانشگاهها یکسان نبود؛ برخی مناطق آسیب بیشتری دیدند و برخی دیگر کمتر تحت تأثیر قرار گرفتند، اما در مجموع مهاجرت مردم از برخی شهرها، تغییر شرایط و محدودیتهای ناشی از جنگ بر فعالیتهای دانشگاهی اثر گذاشت.
وی افزود: در زمانی که حملات ادامه داشت، کلاسهای آموزشی و امتحانات به ناچار تعطیل شد و دانشگاهها تلاش کردند با برگزاری مجازی کلاسها از توقف آموزش جلوگیری کنند. اگرچه این اقدام موجب استمرار آموزش شد، اما وقفهای در روند طبیعی و پیوستگی فرآیند آموزشی ایجاد کرد.
انصاری ادامه داد: فعالیتهای پژوهشی نیز به همین میزان تحت تأثیر قرار گرفت؛ بسیاری از طرحهای تحقیقاتی بهویژه پژوهشهای آزمایشگاهی به دلیل شرایط جنگی، محدودیت رفتوآمد، آسیب دیدن برخی تجهیزات و مراکز و مشکلات دسترسی به امکانات، متوقف یا با کندی مواجه شدند.
اختلال در همکاریهای علمی بینالمللی
رئیس مرکز تحقیقات آسیبدیدگان جنگ دانشگاه علوم پزشکی تهران با اشاره به پیامدهای بینالمللی جنگ، گفت: همکاریهای علمی بینالمللی نیز دچار اختلال شد. بسیاری از ارتباطات پژوهشی، فعالیتهای مشترک، داوری و همکاری پژوهشگران ایرانی با مجلات علمی و مراکز بینالمللی برای مدتی متوقف یا محدود شد؛ هرچند با برقراری مجدد اینترنت، این ارتباطات دوباره در حال احیاست و همکاریهای مجازی میان پژوهشگران ایرانی و خارجی از سر گرفته شده است.
تغییر اولویتهای پژوهشی به سمت مسائل جنگ و بحران
وی تأکید کرد: یکی از مهمترین پیامدهای جنگ، تغییر نگاه پژوهشگران به اولویتهای تحقیقاتی بود. موضوعاتی که پیش از این کمتر مورد توجه قرار میگرفت، اکنون به اولویت تبدیل شده است. با وجود تجربه جنگ اول در گذشته، بسیاری از مسائل مرتبط با آسیبهای جنگی کمتر مورد مطالعه قرار گرفته بود، اما اکنون پژوهشگران بیش از گذشته به موضوعاتی مانند سلامت روان، بحرانهای ناشی از جنگ، امنیت سایبری، اورژانس، امداد و توانبخشی آسیبدیدگان توجه کردهاند.
انصاری افزود: شرایط جنگی اضطراب و فشار روانی قابل توجهی برای دانشجویان، اعضای هیئت علمی و پژوهشگران ایجاد کرد؛ موضوعی که میتواند تمرکز، کیفیت آموزش، پژوهش و تولید علم را تحت تأثیر قرار دهد. همچنین برخی مراکز علمی آسیب دیدند و تعدادی از پژوهشگران نیز به شهادت رسیدند که این موضوع بر ظرفیت علمی کشور اثرگذار بود.
تابآوری دانشگاهها و جلوگیری از توقف آموزش و پژوهش
وی با اشاره به اقدامات دانشگاهها برای مدیریت شرایط گفت: دانشگاههای کشور تلاش کردند در کوتاهترین زمان خود را با شرایط جدید سازگار کنند تا آموزش و پژوهش متوقف نشود. اگرچه بخشی از منابع مالی به اولویتهای مرتبط و روز با جنگ اختصاص یافت، اما دانشگاهها با افزایش تابآوری و یافتن راهکارهای جدید، آموزش و تولید علم را حفظ کردند.
رئیس مرکز تحقیقات آسیبدیدگان جنگ دانشگاه علوم پزشکی تهران، افزود: در همین راستا، این مرکز فراخوانی برای ارائه طرحهای پژوهشی مرتبط با مسائل روز و آسیبهای ناشی از جنگ منتشر کرد و از پژوهشگران، دانشکدهها و مراکز تحقیقاتی خواست طرحهای خود را ارائه دهند تا از حمایت مالی برخوردار شوند.
وی ادامه داد: معاونت تحقیقات و فناوری دانشگاه علوم پزشکی تهران نیز به موازات این اقدام، فراخوان مستقلی منتشر کرد و تأکید داشت که این طرحها خارج از روال معمول و با سرعت بیشتری بررسی شوند، کد اخلاق دریافت کنند، تأمین مالی شوند و هرچه سریعتر وارد مرحله اجرا شوند که این اقدام جای قدردانی دارد.
طرحهای پژوهشی نوآورانه درباره پیامدهای جنگ
انصاری با اشاره به برخی طرحهای دریافتشده گفت: یکی از طرحهای جالب، بررسی تأثیر شرایط جنگی بر بروز یا تشدید لکنت زبان در کودکان بود. بسیاری از کودکان تاکنون تجربه بمباران و شرایط جنگی را نداشتند و این پژوهش بررسی میکند که آیا این شرایط موجب ایجاد یا تشدید لکنت زبان شده است یا خیر.
وی افزود: نتایج این پژوهش میتواند در اختیار سیاستگذاران، پژوهشگران و درمانگران قرار گیرد تا از یافتههای آن برای ارائه خدمات بهتر به خانوادهها و طراحی برنامههای پیشگیرانه در آینده استفاده شود.
رئیس مرکز تحقیقات آسیبدیدگان جنگ دانشگاه علوم پزشکی تهران، ادامه داد: طرح دیگری نیز به بررسی احتمال افزایش زایمان زودرس در زنان باردار در شرایط ناشی از جنگ اختصاص دارد؛ موضوعی که شاید در شرایط عادی کمتر مورد توجه قرار میگرفت، اما در وضعیت بحرانی اهمیت ویژهای پیدا کرده است.
سازگاری پژوهشگران با محدودیتهای جنگ
وی اضافه کرد: نکته ارزشمند این بود که پژوهشگران موضوعاتی را انتخاب کردند که امکان اجرای آنها با حداقل امکانات فراهم باشد. بسیاری از تحقیقات بر پایه بررسی پروندههای پزشکی، مصاحبههای تلفنی، روشهای مجازی و جمعآوری دادهها بدون نیاز به حضور بیماران یا استفاده گسترده از تجهیزات آزمایشگاهی طراحی شد تا پژوهش حتی در شرایط جنگی متوقف نشود.
انصاری گفت: این تجربه نشان داد که پژوهشگران توانستند خود را با شرایط موجود تطبیق دهند و ضمن حفظ کیفیت تحقیقات، پژوهش را با هزینه کمتر و متناسب با شرایط روز ادامه دهند.
توسعه آموزش مجازی و حمایت از دانشجویان
وی با اشاره به اقدامات آموزشی دانشگاهها، اظهار کرد: وزارت بهداشت و دانشگاهها بر حفظ کیفیت آموزش تأکید داشتند و در مناطقی که امکان برگزاری حضوری کلاسها وجود نداشت، آموزش مجازی جایگزین شد.
وی افزود: دانشگاه علوم پزشکی تهران اسلایدهای آموزشی، کتابهای الکترونیکی، فایلهای PDF و همچنین فیلمهای آموزشی همراه با توضیحات صوتی و تصویری اساتید را در اختیار دانشجویان ایرانی و بینالمللی قرار داد تا آموزش دچار وقفه نشود. همچنین امکان ارتباط مجازی دانشجویان با استادان برای رفع اشکال نیز فراهم شد.
انصاری ادامه داد: در این دوره استفاده از فناوریهای نوین آموزش مجازی بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفت و حتی برای اعضای هیئت علمی دورههای آموزشی برگزار شد تا بتوانند از ظرفیت این فناوریها به شکل مؤثر استفاده کنند.
حمایت روانی از دانشجویان و استادان
وی با تأکید بر اهمیت سلامت روان، گفت: یکی دیگر از اقدامات مهم دانشگاهها، ارائه خدمات حمایت روانی به دانشجویان، اعضای هیئت علمی و کارکنانی بود که تحت تأثیر شرایط جنگ قرار گرفته بودند تا بتوانند آثار روانی این بحران را مدیریت کنند.
رشد پژوهشهای مروری در دوران بحران
رئیس مرکز تحقیقات آسیبدیدگان جنگ دانشگاه علوم پزشکی تهران، اظهار کرد: در شرایطی که انجام برخی پژوهشهای آزمایشگاهی یا بالینی با محدودیت روبهرو بود، بسیاری از استادان و دانشجویان به نگارش مقالات مروری، مرورهای نظاممند و مطالعات مبتنی بر جمعبندی شواهد علمی روی آوردند؛ پژوهشهایی که وابستگی کمتری به تجهیزات و امکانات آزمایشگاهی دارند و میتوانند نقش مهمی در استمرار تولید علم ایفا کنند.
وی با بیان اینکه اولویتهای پژوهشی کشور تغییر کرده است، گفت: اکنون اساتید و دانشجویان بیش از گذشته به موضوعاتی مانند سلامت روان، پیامدهای جنگ، اورژانس، امداد، فناوریهای سلامت و مسائل روز کشور توجه دارند.
انصاری خاطرنشان کرد: جنگ اخیر با جنگهای سنتی تفاوتهای زیادی داشت و نقش فناوری در آن بسیار پررنگ بود. کشور نیز توانست در مدت کوتاهی خود را با این شرایط تطبیق دهد و دانشگاهها نیز با شرایط جدید سازگار شدند.
اختصاص گرنتهای ویژه برای پژوهشهای مرتبط با جنگ
این استاد دانشگاه با بیان اینکه دانشگاه علوم پزشکی تهران حمایت ویژهای از پژوهشهای مرتبط با جنگ و بحران در نظر گرفته است، گفت: در حال حاضر گرنتها و حمایتهای مالی ویژهای برای اجرای این طرحها اختصاص یافته و مرکز تحقیقات آسیبدیدگان جنگ نیز به طور اختصاصی از این پژوهشها حمایت میکند.
وی از اعضای هیئت علمی و دانشجویان خواست در صورت داشتن ایده یا طرح پژوهشی در حوزه آسیبهای جنگ، سلامت روان، بحران و موضوعات مرتبط، به سایت مرکز تحقیقات آسیبدیدگان جنگ دانشگاه علوم پزشکی تهران مراجعه کرده و طرحهای خود را ثبت کنند تا در کوتاهترین زمان ممکن بررسی، تصویب و با حمایت مالی اجرا شوند.
انصاری با قدردانی از رسانهها برای پرداختن به موضوع آموزش و پژوهش در دوران جنگ، گفت: امیدواریم با همکاری همه دانشگاهها، پژوهشگران و مسئولان بتوانیم ضمن حفظ جایگاه علمی کشور، کیفیت آموزش، پژوهش و تولید علم را در همه شرایط حفظ کرده و آن را بیش از پیش ارتقا دهیم.
انتهای پیام/
