از اطعام زائر تا اقناع افکار؛ روایت تازه از مأموریت موکب‌ها

به گزارش خبرنگار خبرگزاری آنا، اربعین دیگر تنها یک پیاده‌روی نیست، بلکه بزرگ‌ترین رسانه زنده جهان اسلام است. سال‌هاست ایران با موکب‌هایش نماد محبت و مهمان‌نوازی بوده، اما امروز صحبت از یک تحول در این مسیر است؛ تحولی از پیوند «خدمت مادی» به «خدمت معرفتی». در این خصوص با رضا معممی مقدم، مدیرکل فرهنگی سازمان اوقاف و امور خیریه درباره این رسالت تازه و تغییر رویکرد از «پیوند موکب به مکتب» به گفت‌و‌گو پرداخته‌ایم که شرح آن را در ادامه می‌خوانید.

آقای معممی مقدم، شما در دیدگاه‌هایتان چه نوشتاری و چه اخباری بر عبارت «از اطعام زائر تا اقناع افکار» تاکید کرده‌اید. این عبارت دقیقاً به چه معناست و چرا در این مقطع زمانی ضروری است؟

خدمت به زائران و برپایی موکب‌ها، جلوه‌ای از محبت ما به اهل‌بیت (ع) است و هرگز نباید متوقف شود. اما باید صادق باشیم؛ خدمت مادی به تنهایی کافی نیست. ما باید از «خدمت به کالبد انسان‌ها» به سمت «شناساندن روحِ رهبری» حرکت کنیم. اربعین امسال، فرصتی است بی نظیر برای روایت. اگر قیام امام حسین (ع) با خون شهیدان رقم خورد، با خطبه‌های حضرت زینب (س) جاودانه شد. امروز هم نبرد ما نبرد میدان‌هاست، اما نبرد روایت‌هاست. ما باید از «سفره‌های موکب» صرف به سوی «سفره‌های معرفت» حرکت کنیم تا زائر را نه تنها سیر کنیم، بلکه او را با اندیشه‌های حق آشنا سازیم.

شما به نکته تکان‌دهنده‌ای اشاره کردید که میزبانان عراقی، دیگر پذیرایی‌های مادی را نمی‌خواهند و در طلب «معرفت رهبر شهید» هستند. این تقاضای عراقی‌ها را چگونه تحلیل می‌کنید؟

این یک سیگنال استراتژیک است. برادران عراقی با نهایت سخاوتمندی پذیرای ما هستند و صراحتاً می‌گویند: «ما از ایرانی‌ها موکب پذیرایی نمی‌خواهیم، بلکه معرفی ابعاد وجودی رهبر شهید، امام خامنه‌ای را می‌خواهند». آنها تشنه شناختنداندیشه‌های شخصیتی هستند که نماد مقاومت و بصیرت در جهان اسلام است. این یعنی مأموریت زائر ایرانی در اربعین، حالا یک «سفارت فرهنگی» است. زائر باید بداند که او فقط یک مسافر نیست، بلکه سفیری است که پیام یک مکتب را با خود حمل می‌کند.

شما بر عبارت «از اطعام زائر تا اقناع افکار» تأکید کردید. آیا این به معنای کاهش اهمیت خدمت‌های مادی است؟

به هیچ وجه. خدمت به زائر، قلب تپنده اربعین است و ما هرگز از خدمت در موکب نمی‌زنیم. اما باید بگویم که خدمت، بسترِ تبیین است. یعنی وقتی ما با محبت به زائر خدمت می‌کنیم، در واقع در حال ساختنِ پلی از اعتماد هستیم. حالا باید روی این پل، پیام‌های معرفتی و ابعاد وجودی رهبر شهید را به مخاطب منتقل کنیم. ما نمی‌خواهیم فقط سیر کنیم، می‌خواهیم در کنار سیر کردن، آگاه کنیم. در واقع، تبیین، ارتقای سطحِ خدمت است، نه جایگزینی آن.

بسیاری از زائران می‌پرسند ما چطور می‌توانیم سفیر مکتب باشیم؟ در حالی که شاید زبان مشترک نداشته باشیم یا فرصت سخنرانی نباشد. راهکار شما چیست؟

وقتی زائر خارجی اخلاق ایرانی را تمجید می‌کند، همان‌جا پل معرفی رهبر بنا می‌شود. اما در کنار آن، باید از «روایت‌های کوتاه و اثرگذار» استفاده کنیم. به جای سخنرانی‌های خشک، داستان‌های واقعی از زندگی قائد شهید بگوییم. از دغدغه‌های انسانی ایشان، از سادگی‌شان و از حمایت‌هایشان از مظلومان جهان اسلام صحبت کنیم. این زبان، زبان قلب است و سریع‌تر از هر تبلیغی اثر می‌کند.

شما به «جهاد تبیین» در موکب‌ها اشاره کرده‌اید. چگونه می‌توان یک موکب را از یک مرکز پذیرایی به یک «سنگر فرهنگی» تبدیل کرد؟

موکب‌ها نباید فقط محل اسکان و اطعام باشند. آنها باید به «رسانه‌های تمدنی» تبدیل شوند. مثلاً با برگزاری نشست‌های معرفتی کوچک، نمایشگاه‌های دستاورد‌های پیشرفت ایران یا حتی استفاده از ابزار‌های دیجیتال مثل QR Code‌هایی که ویدئو‌های کوتاه از خدمات رهبری به زبان عربی را نمایش دهند. ما باید بتوانیم در فضای موکب، روایت درست از مقاومت و بصیرت ارائه دهیم تا جریان‌های رسانه‌ای دشمن نتوانند چهره‌ای نادرست از ارزش‌های دینی ما بسازند.

در پایان، چه پیامی برای زائرانی دارید که قرار است در این مسیر گام بردارند تا از یک «رهگذر» به یک «سفیر» تبدیل شوند؟

پیام من این است که بدانید بازگشت از کربلا پایان مأموریت نیست، بلکه آغاز مسئولیتی تازه است. اربعین، دانشگاهی بزرگ برای تربیت انسان‌های مسئول است. هر قدمی که برمی‌دارید، عهدی دوباره با آرمان‌های عاشورا است. از خودتان بخواهید که پیام محبت، وحدت و مقاومت را به جامعه خود بازگردانید. یادتان باشد که شما در مسیر اربعین، نمایندگان مکتبی هستید که رهبرش برای احیای دین و دفاع از کرامت انسان قیام کرد. رسالت ما این است: از خدمت به زائر، تا اقناع افکار.