یک استادیار دانشگاه آزاد اسلامی در گفتوگو با آناتک:
حجت الاسلام کاشانی در جلسه سوم «مبانی فاطمیه»:
در گفت وگو با آنا مطرح شد
بازگشت ۴۷ اثر تاریخی و هنری از حراج‌های خارجی به ایران
به گزارش خبرنگار خبرگزاری آنا، امیر بهمن امیریان، مدیر خانه حراج راوی، در نشست خبری با اصحاب رسانه درباره شکل‌گیری این مجموعه در هتل استقلال تهران اظهار کرد: حدود یک سال است که فصل جدیدی از فعالیت حراج راوی آغاز شده است. ایده اولیه، ساماندهی اشیای کلکسیونی در جامعه مجموعه‌داری و ایجاد زیرساختی برای ارزش‌آفرینی در این حوزه بود. این طرح از سال ۱۴۰۰ مطرح شد، اما به دلایل مختلف اجرای آن به تعویق افتاد تا اینکه سال گذشته تصمیم گرفتیم پروژه را با استاندارد‌های مشخص ساماندهی و اجرا کنیم و اکنون نتایج آن قابل مشاهده است.
وی افزود: آنچه در راوی اتفاق می‌افتد، ایجاد امکانی برای ارزشمند کردن دوباره اشیای فرهنگی، هنری و میراث صنایع‌دستی ایران است؛ آثاری که سال‌ها مورد غفلت قرار گرفته‌اند و باید با نگاهی تازه، ارزش تاریخی و هنری آنها را به جامعه معرفی کنیم.
بازگشت آثار ایرانی از بازار‌های خارجی
امیریان با اشاره به تجربه شخصی خود در صنعت هوانوردی و سفر‌های متعدد خارجی گفت: شغل اصلی من پرواز و فعالیت در شرکت هواپیمایی ایران‌ایر است. در بیش از ۲۰ سال جهانگردی، بار‌ها شاهد بودم که اشیای قدیمی ایران در عتیقه‌فروشی‌ها و فروشگاه‌های توریستی کشور‌های مختلف در حال خاک خوردن هستند؛ اشیایی که جایگاه واقعی آنها می‌توانست در موزه‌ها و مجموعه‌های معتبر باشد.
مدیر خانه حراج راوی ادامه داد: یکی از بخش‌های مهم این پروژه، گردآوری و بازگرداندن این آثار به ایران است. در همین حراج نیز حدود ۴۷ قطعه از بازار‌های عتیقه‌فروشی پاریس، لندن و آمریکا به کشور بازگشته‌اند. این اقدام تلاشی برای شناخت و ارج نهادن به داشته‌های تاریخی و فرهنگی خودمان است.
وی با بیان اینکه ارزش بسیاری از این آثار فراتر از تصور عمومی است، تصریح کرد: ما باید به‌تدریج این اشیا را به تهران بیاوریم و ارزش آنها را در ذهن مخاطبان هنر افزایش دهیم. امروز شاهدیم که تعداد مجموعه‌داران هنر معاصر بیشتر شده، اما بخشی از آنها شناخت کافی از تاریخ هنر ایران ندارند. برای مثال، نام سهراب سپهری برای بسیاری شناخته‌شده است و آثارش ارزش بالایی پیدا کرده، اما هنرمندانی مانند مهرعلی یا میرعماد، که میراث مهمی در تاریخ هنر ایران دارند، کمتر مورد توجه قرار می‌گیرند. این بخش از تاریخ هنر چیزی است که کمتر به آن پرداخته شده و ما تازه در ابتدای راه هستیم.
آیا موزه‌ها بهترین محل نگهداری آثار هستند؟
امیریان در پاسخ به پرسش خبرنگار آنا درباره ضرورت نگهداری آثار تاریخی در موزه‌ها و احتمال خروج آنها از کشور در جریان معاملات حراجی بیان کرد: آیا واقعاً بهترین حالت نگهداری آثار، موزه است؟ ما در زمینه نگهداری آثار در موزه‌ها نیز مشکلات متعددی داریم. از سوی دیگر، موزه‌ها امکان خرید آثار را دارند، اما همیشه این کار را انجام نمی‌دهند؛ در نتیجه، بخشی از آثار از کشور خارج می‌شوند.
وی با اشاره به تلاش‌های میراث فرهنگی برای جلوگیری از خروج آثار تاریخی گفت: به اعتقاد من، هرکسی که برای یک اثر هزینه می‌کند و برای حفظ و نگهداری آن ارزش قائل است، به نوعی قدر آن را می‌داند. ما اکنون قطعه‌ای متعلق به دوره ناپلئون اول نیز در اختیار داریم.
مدیر خانه حراج راوی تأکید کرد: نباید صرفاً نگران افزایش قیمت آثار باشیم؛ چراکه افزایش ارزش اقتصادی می‌تواند به افزایش توجه به ارزش تاریخی و هنری آنها نیز منجر شود. رویکرد اولیه ما این است که آنچه از تاریخ به جا مانده، متعلق به همه است و باید برای حفظ و معرفی آن تلاش کرد.
تدوین پروتکل و سند تاریخ هنر ایران در دستور کار راوی
وی درباره برنامه‌های آینده این مجموعه اظهار کرد: تمام نهاد‌ها برای اثربخشی فعالیت‌های خود به استانداردسازی نیاز دارند و این اتفاق باید به‌تدریج و گام‌به‌گام رخ دهد. یکی از اهداف مهم من پس از این مرحله، بازگرداندن مجموعه قلمدان آقانجف از لندن به تهران است.
امیریان با اشاره به مستندسازی آثار عرضه‌شده در این مجموعه گفت: آثار ما شناسنامه دارند و مشخص است چه کسی چه کاری انجام می‌دهد. تلاش کرده‌ایم طی دو تا سه سال آینده به پروتکل و سندی برای تاریخ هنر ایران برسیم. امروز اگر بخواهیم سندی جامع از تاریخ هنر ایران تولید کنیم، به سرمایه‌ای در حدود ۱۵ تا ۲۰ میلیون دلار نیاز داریم؛ این موضوع نشان می‌دهد که با چه خلأ بزرگی در زمینه مستندسازی تاریخ هنر مواجه هستیم.
نبود کارتل در بازار آثار تاریخی ایران
مدیر خانه حراج راوی در ادامه درباره وضعیت بازار مجموعه‌داری و برخی تصورات درباره وجود مافیا و کارتل در این حوزه گفت: در عرصه میراث فرهنگی، مجموعه‌داران بزرگی که به شکل سازمان‌یافته در این حوزه فعالیت کنند، نداریم. بیشتر با خرده‌دلالان و سرمایه‌گذاران پراکنده مواجه هستیم و کارتل مشخصی وجود ندارد.
وی افزود: تا زمانی که نتوانیم مجموعه‌ای از هنر دوره سلجوقی را در تهران به نمایش بگذاریم و چنین اتفاقی به یک جریان پذیرفته‌شده تبدیل شود، نمی‌توانیم به مرحله بعدی حرکت کنیم. تصور وجود مافیا و کارتل در بازار هنر نیز کمکی به پیشرفت این حوزه نمی‌کند.
امیریان با اشاره به وضعیت بازار هنر ایران اظهار کرد: اینکه امروز تلاش می‌کنیم این اشیا را به کشور بازگردانیم، بخشی از واقعیت افول بازار هنر ایران را نشان می‌دهد. بازار جهانی تا اندازه‌ای انگیزه خود را نسبت به بازار هنر ایران از دست داده است و باید برای احیای این جایگاه تلاش کنیم.
وی با اشاره به علاقه شخصی خود به دوره‌های تاریخی ایران گفت: من فعالیت حرفه‌ای خود را از هنر معاصر آغاز کردم، اما به‌تدریج به هنر ایلامی، سلجوقی و دوره‌های تاریخی دیگر علاقه‌مند شدم. یکی از آرزوهایم این بود که بتوانم سفال‌های ایرانی را از آمریکا به کشور بازگردانم.
ساماندهی ۱۸۰۰ اثر و چالش ثبت در سامانه جام
امیریان درباره وضعیت ثبت و شناسایی آثار نیز گفت: آثار هنوز در سامانه جام میراث ثبت نشده‌اند و مجوز حراج نیز در حوزه صنایع‌دستی است.
وی با بیان اینکه پیش از هر اقدامی باید تعریف روشنی از مجموعه‌داری ارائه شود، افزود: در حوزه مجموعه‌داری ابتدا باید مشخص کنیم منظورمان از این مفهوم چیست. اگر بخش خصوصی بتواند استاندارد‌هایی ایجاد کند و موجب تحول در این حوزه شود، اتفاق مهمی رخ داده است. فکر می‌کنم ما در راوی توانسته‌ایم بخشی از این مسیر را طی کنیم و این دومین حراج ما به شکل جدید است.
مدیر خانه حراج راوی ادامه داد: تا امروز حدود هزار و ۷۰۰ تا هزار و ۸۰۰ قطعه را ساماندهی کرده‌ایم و امیدوارم بتوانیم این مسیر را ادامه دهیم.
وی درباره حضور خریداران خارجی در حراج‌ها نیز گفت: خرید از خارج از ایران در شرایط فعلی پیچیدگی‌های خاص خود را دارد و عملاً امکان تبادل مالی و زیرساخت لازم برای این کار فراهم نیست. در میان آثار این دوره، دو نقاشی قدیمی متعلق به مکتب صفوی و اصفهان وجود دارد و جدیدترین آثار نیز مربوط به حدود ۲۰ سال پیش و تهران هستند.
امیریان درباره احراز اصالت آثار عرضه‌شده در حراج راوی نیز توضیح داد: اصالت آثار از سوی کارشناسان بررسی میشود و در این دوره حسن فتاحی و محمدرضا زاهدی در این زمینه همکاری داشته‌اند.
فروش ۸۰ درصد آثار در نخستین حراج راوی
وی با اشاره به میزان استقبال از نخستین دوره حراج گفت: در حراج اول حدود ۸۰ درصد آثار، معادل ۱۰۰ قطعه، به فروش رسید و میزان فروش نیز با حدود ۳۰ درصد افزایش نسبت به برآورد اولیه همراه بود.
مدیر خانه حراج راوی ارزش برآوردی آثار این دوره را حدود ۲۰۰ میلیارد تومان معادل ۸۰۰ هزار دلار اعلام کرد.
ورود خودرو‌های کلاسیک به حراج‌های راوی
امیریان درباره برنامه‌های توسعه فعالیت این مجموعه نیز گفت: یکی از موضوعاتی که اکنون در حال بررسی آن هستیم، ورود به حوزه خودرو‌های کلاسیک است. تلاش می‌کنیم فعالیت خود را با خودرو آغاز کنیم و سپس به حوزه‌های دیگر گسترش دهیم.
وی افزود: موضوع مجموعه‌داری نباید صرفاً به صنایع‌دستی و هنر ایران محدود شود. به اعتقاد من، ایران و جهان مجموعه‌ای از اشیای تاریخی ارزشمند را در اختیار دارند که می‌توانند به تقویت هویت تاریخی، فرهنگی و هنری کمک کنند.
نبود ارتباط منسجم میان مجموعه‌داران
مدیر خانه حراج راوی با اشاره به برنامه دو تا سه ساله این مجموعه برای استانداردسازی و ایجاد آرشیو گفت: پروژه استانداردسازی و آرشیو از دو تا سه سال پیش آغاز شده است. موضوع صرفاً ایجاد یک سامانه نیست؛ چراکه مسائل حقوقی و پیامد‌های خاص خود را دارد. واقعیت این است که اکنون حلقه ارتباطی منسجمی میان مجموعه‌داران وجود ندارد و باید چنین ارتباطی را ایجاد کنیم.
وی در پایان با اشاره به برگزاری حراج در روز شنبه گفت: در این مراسم پیمان معادی چکش حراج را به صدا درمی‌آورد.
انتهای پیام/
