یک استادیار دانشگاه آزاد اسلامی در گفتوگو با آناتک:
حجت الاسلام کاشانی در جلسه سوم «مبانی فاطمیه»:
در گفت وگو با آنا مطرح شد
«پرندگان ایران»؛ مستندی برای حمایت از بال‌هایی که در معرض خطرند
مجید گل‌عبد، کارگردان مستند «پرندگان ایران» درباره ایده شکل‌گیری این مستند به خبرنگار خبرگزاری آنا گفت: موضوع فیلم پرندگانی هستند که در ایران زندگی می‌کنند و تعداد گونه‌هایشان به حدود ۶۰۰ مورد می‌رسد. البته هدف ما معرفی همه این گونه‌ها نبود، بلکه تلاش کردیم به جای فهرست‌کردن آنها، بخش‌هایی از زندگی پرندگان شاخص و جذاب را روایت کنیم؛ لحظه‌هایی مانند جفت‌یابی، تولیدمثل، پرورش جوجه‌ها، شکار و شکارگری یا مواجهه با شکارچیان.
او ادامه داد: اعتقاد دارم رسالت فیلم و سینما، پیش از آگاهی‌رسانی و آموزش، روایت‌کردن و جذب مخاطب است. یک اثر باید جذاب باشد و مخاطب را با خود همراه کند تا بتواند در ادامه پیام و آگاهی موردنظرش را منتقل کند. در «پرندگان ایران» تلاش کرده‌ایم زندگی این گونه‌ها را با زبانی قصه‌گو به تصویر بکشیم.
تهیه کننده مجموعه «داستان بقا» با اشاره به پیشینه فعالیت خود در حوزه محیط زیست و حیات‌وحش گفت: من پیش از آنکه خودم را فیلمساز یا مستندساز به معنای آکادمیک بدانم، کارشناس و فعال حوزه محیط زیست و حیات‌وحش هستم. از همین مسیر وارد دنیای مستند شدم و فیلم‌سازی را ابزاری برای بیان دغدغه‌هایم قرار دادم. آثار قبلی‌ام هم در این حوزه بوده‌اند و همیشه سعی کرده‌ام در کنار روایت زندگی گونه‌ها، خطر‌های تهدیدکننده زیست‌بوم‌ها و تنوع زیستی را نشان دهم. علاقه شخصی من به پرندگان هم به دوران نوجوانی برمی‌گردد؛ حدود ۱۴ سالگی نخستین کتابی که در حوزه حیات‌وحش تهیه کردم، «پرندگان ایران» بود و پس از آن به سراغ کتاب‌های خزندگان و پستانداران رفتم.
گل‌عبد درباره ظرفیت‌های داستانی زندگی پرندگان افزود: مهاجرت‌های طولانی و گاه هزاران کیلومتری، رقابت برای رسیدن به زیستگاه مناسب و مواجهه با شکارچیان طبیعی، موقعیت‌هایی با ظرفیت روایی بالا هستند. برخی شکارچیان طبیعی پرندگان، مانند شاهین‌ها، از سریع‌ترین مهره‌داران جهان به شمار می‌روند و همین موضوع می‌تواند موقعیت‌های جذابی برای روایت تصویری ایجاد کند.
او یکی دیگر از انگیزه‌های ساخت این مستند را رفتار انسان با پرندگان دانست و گفت: بسیاری از پرندگان با رفتار‌های نامهربانانه‌ای روبه‌رو هستند. پرندگان مهاجری که هزاران کیلومتر را طی می‌کنند تا به زیستگاه‌های ما برسند، گاهی به جای استقبال با گلوله و ساچمه مواجه می‌شوند. قاچاق و زنده‌گیری پرندگان شکاری ارزشمند برای فروش با قیمت‌های بالا به کشور‌های حاشیه خلیج فارس هم نمونه دیگری از این رفتارهاست. در کنار زیبایی‌های زندگی پرندگان، همین تهدید‌ها و رفتار‌های نادرست انسانی از دلایل اصلی من برای ساخت این مستند بود و احساس کردم در این مقطع باید به سراغ چنین موضوعی بروم.
کارگردان «پرندگان ایران» درباره روند تولید و دشواری‌های آن توضیح داد: ابتدا بازه زمانی ۲۰ تا ۲۴ ماه را برای ساخت مستند در نظر گرفته بودیم، اما شرایط سیاسی و اجتماعی و اتفاقات ناشی از جنگ، روند تولید را با دشواری روبه‌رو کرد. برخی سوژه‌ها باید در فصل مشخصی تصویربرداری می‌شدند و محدودیت‌های به‌وجودآمده برنامه‌ریزی ما را مختل کرد. اکنون بیش از ۳۰ ماه از آغاز تولید گذشته و کار همچنان ادامه دارد. در مستند‌های حیات‌وحش، پلان‌ها باید کامل و دقیق باشند تا روایت به‌درستی شکل بگیرد؛ به همین دلیل در انتخاب سوژه‌ها وسواس زیادی داشتیم.
او با اشاره به تأثیر سفر‌های تصویربرداری بر شناخت گروه از وضعیت پرندگان و زیستگاه‌هایشان گفت: پیش از شروع کار، تحقیقات و مشورت‌های لازم را انجام داده بودیم و تا حدود ۸۰ درصد، گونه‌ها، داستان‌ها، فصل مناسب و زیستگاه موردنظر برای تصویربرداری مشخص شده بود. با این حال، هرچه بیشتر به مناطق مختلف رفتیم، با واقعیت تلخ آسیب‌دیدگی زیستگاه‌ها و گونه‌های پرندگان روبه‌رو شدیم. برداشت بی‌رویه از طبیعت، تخریب زیستگاه‌ها و شکار‌های گسترده را از نزدیک دیدیم. این مشاهدات عزم ما را برای ادامه مسیر جدی‌تر کرد تا شاید بتوانیم بر بخشی از جامعه تأثیر بگذاریم و به تغییر نگاه‌ها کمک کنیم.
گل‌عبد درباره مخاطبان هدف این مستند گفت: مستند‌های حیات‌وحش در سراسر دنیا مخاطبان زیادی دارند و پرندگان هم به‌واسطه ویژگی‌هایشان برای بسیاری از افراد جذاب هستند. پرواز و پرندگان از گذشته برای انسان جاذبه داشته‌اند و نگاه او را به آسمان کشانده‌اند. به همین دلیل مخاطب این فیلم محدود به گروه سنی، صنف یا قشر خاصی نیست و حتی افرادی که علاقه تخصصی به پرندگان ندارند، می‌توانند با آن ارتباط برقرار کنند؛ به شرط آنکه روایت فیلم بتواند آنها را جذب کند.
او هدف اصلی فیلم را فراتر از نمایش زیبایی‌های پرندگان دانست و افزود: می‌خواهیم مخاطب در کنار لذت‌بردن از تماشای زندگی گونه‌ها، با این واقعیت آشنا شود که چه گنجینه ارزشمندی در این سرزمین زندگی می‌کند. پرندگان بخشی از دارایی‌های طبیعی ما و همسایگانمان هستند. باور دارم آگاهی، علاقه و احساس مسئولیت را به دنبال می‌آورد؛ انسان نمی‌تواند چیزی را که نمی‌شناسد، به‌درستی دوست داشته باشد و برای حفاظت از آن تلاش کند. می‌خواهیم با نمایش زیبایی‌ها و روایت زندگی پرندگان، مخاطب را از شناخت و آگاهی به علاقه و در نهایت حفاظت برسانیم.
این مستندساز درباره تأثیری که انتظار دارد فیلم بر مخاطب بگذارد، گفت: دوست دارم مخاطب در کنار دیدن تصاویر تازه و هیجان‌انگیز از پرندگان و گونه‌های زیستی کشور، به این فکر کند که برای حفظ این گنجینه‌ها چه کاری می‌تواند انجام دهد. اگر فیلم حتی در یک نفر تغییری مثبت در رفتار با پرندگان ایجاد کند یا او را به آگاه‌کردن دیگران ترغیب کند، برای ما دستاورد بزرگی خواهد بود.
گل عبد در پایان درباره تجربه حضور در جشنواره سینماحقیقت گفت: بیشتر آثار ما در قالب مجموعه‌های مستند تولید شده‌اند و فیلم‌هایم پیش از این در جشنواره سینماحقیقت حضور نداشته‌اند، اما از سال‌ها قبل پیگیر این جشنواره بوده‌ام. نخستین بار برای تماشای فیلم «در گرداب انقراض» ساخته فتح‌الله امیری به جشنواره آمدم. در دو سه سال اخیر هم هر سال برای دیدن آثار مستند، به‌ویژه فیلم‌های حوزه حیات‌وحش و تنوع زیستی، در جشنواره حضور پیدا کرده‌ام و آثاری از فیلم‌سازانی مانند فتح‌الله امیری و حبیب الوانی و فیلم «آدریانا، مسافری از ایتالیا» را دنبال کرده‌ام.
عوامل مستند «پرندگان ایران»:
کارگردان: مجید گل‌عبد؛ تهیه‌کنندگان: مجید گل‌عبد و مریم محمدی؛ تدوین و تصحیح رنگ و نور: مریم محمدی؛ تصویربرداران: مجید گل‌عبد و بهراد گالشی؛ صدابردار و صداگذار: مجید گل‌عبد و مریم محمدی؛ آهنگساز: علی نظری.
مستند «پرندگان ایران» تولید شبکه مستند و متقاضی بیستمین جشنواره بین المللی فیلم مستند ایران «سینماحقیقت» است.
بیستمین جشنواره بین‌المللی فیلم مستند ایران «سینماحقیقت» ۱۸ تا ۲۴ آذرماه ۱۴۰۵ با دبیری محمد حمیدی مقدم در پردیس ملت برگزار میشود.
انتهای پیام/
