نقش فناوری‌های جدید در حفاظت هوشمند از آثار تاریخی و موزه‌ها/ثبت ۲۵۰ هزار شیء تاریخی سعدآباد در سامانه جام

به گزارش خبرنگار خبرگزاری آنا، پیام اخیر رهبر انقلاب خطاب به اقشار مختلف نخبگانی، بار دیگر بر ضرورت تقویت بنیه علمی کشور، حرکت به سوی مرز‌های دانش و تبدیل ظرفیت‌های علمی ایران به قدرت فناورانه تأکید کرده است. تحقق این رویکرد در حوزه‌های گردشگری، میراث فرهنگی و صنایع خلاق، مستلزم عبور از نگاه صرفاً زیرساخت‌محور و حرکت به سمت طراحی، تولید و بهره‌گیری از فناوری‌های پیشرفته بومی است.

در همین راستا، استفاده از فناوری‌های نوین در حوزه میراث فرهنگی و موزه‌داری، به‌ویژه در زمینه حفاظت، مستندسازی و معرفی آثار تاریخی، اهمیت دوچندانی پیدا کرده است؛ موضوعی که در شرایط بروز بحران‌ها و تهدید‌های مختلف علیه میراث تاریخی کشور، ضرورت آن بیش از گذشته احساس می‌شود.

سیدمحسن میر، مدیر مجموعه فرهنگی‌تاریخی سعدآباد، در گفت‌و‌گو با خبرنگار خبرگزاری آنا، با اشاره به نقش فناوری‌های نوین در حفاظت از آثار تاریخی و موزه‌ای اظهار کرد: فناوری‌های جدید در حوزه حفاظت و مستندسازی آثار و موزه‌ها تأثیر فوق‌العاده‌ای دارند و می‌توانند نقش مهمی در صیانت از سرمایه‌های تاریخی و فرهنگی کشور ایفا کنند.

وی با اشاره به مخاطرات نگهداری سنتی اطلاعات آثار تاریخی افزود: یکی از موضوعات مهم در موزه‌ها، دفاتر دارایی است که مشخصات و اطلاعات مربوط به تمامی اموال و اشیای تاریخی در آنها ثبت می‌شود. این دفاتر همواره در معرض خطراتی مانند از بین رفتن، آسیب‌دیدگی یا حتی پاک شدن اطلاعات و نوشته‌ها قرار دارند؛ بنابراین نمی‌توان صرفاً به شیوه‌های سنتی ثبت و نگهداری اطلاعات اکتفا کرد.

مدیر مجموعه فرهنگی‌تاریخی سعدآباد با اشاره به تجربه جنگ و آسیب‌پذیری آثار تاریخی تصریح کرد: متأسفانه جنگ نشان داد که اشیای تاریخی نیز می‌توانند از بین بروند و حتی بنا‌های تاریخی هم از این آسیب‌ها در امان نیستند. بنابراین، وقتی با چنین مخاطراتی مواجه هستیم، مستندسازی به یکی از مهم‌ترین و ضروری‌ترین روش‌های حفاظت از میراث فرهنگی تبدیل می‌شود. خوشبختانه با هوشمندی وزیر محترم و معاونت محترم میراث ، کلیه اشیاء تاریخی چند روز قبل از جنگ ۱۲ روزه به مخازن منتقل شده اند و از آسیب جنگ در امان بودند.

میر ادامه داد: در همین زمینه، سامانه «جام» برای ثبت و مستندسازی اشیای موزه‌ای و فناوری فتوگرامتری برای مستندسازی بنا‌های تاریخی، از جمله ابزار‌هایی هستند که می‌توانند در حفاظت از این سرمایه‌ها نقش مؤثری داشته باشند. در واقع، ثبت دقیق اطلاعات و تهیه مستندات فنی از آثار و بنا‌ها این امکان را فراهم می‌کند که حتی در صورت بروز آسیب یا از بین رفتن بخشی از یک اثر، اطلاعات و ویژگی‌های آن محفوظ بماند.

ثبت ۲۵۰ هزار شیء تاریخی سعدآباد در سامانه جام

وی با اشاره به اقدامات انجام‌شده در مجموعه سعدآباد در زمینه مستندسازی آثار تاریخی گفت: ما نخستین مجموعه در کشور هستیم که توانستیم در فاصله دو جنگ تحمیلی، چالش تعطیلی مجموعه را به یک فرصت تبدیل کنیم و با همراهی و تلاش تمامی همکاران اداری و موزه‌ای، اطلاعات ۲۵۰ هزار شیء تاریخی را در سامانه جام ثبت کنیم.

مدیر مجموعه فرهنگی‌تاریخی سعدآباد خاطرنشان کرد: این اقدام حاصل همکاری بخش‌های مختلف مجموعه بود و تلاش کردیم از فرصتی که به وجود آمده بود برای انجام کاری زیربنایی در حوزه حفاظت و ثبت اطلاعات آثار استفاده کنیم؛ چراکه مستندسازی، پشتوانه‌ای مهم برای حفاظت بلندمدت از میراث تاریخی محسوب می‌شود.

میر در پایان با تأکید بر اهمیت توسعه ابزار‌های فناورانه در حوزه میراث فرهنگی، مستندسازی را یکی از پایه‌های اصلی حفاظت از آثار تاریخی دانست؛ رویکردی که در کنار معرفی دیجیتال موزه‌ها و توسعه دسترسی عمومی به اطلاعات میراث فرهنگی، می‌تواند زمینه بهره‌گیری گسترده‌تر از ظرفیت فناوری در این حوزه را فراهم کند.