فناوری مانع توسعه زنجیره LPG نیست؛ چالش اصلی چیست؟
به گزارش خبرگزاری آنا؛ بر اساس آخرین اخبار منتشر شده قرار است گاز مایع نیز به عنوان یکی از حامل های انرژی در سبد سوختی خودروهای در حال تردد در کشور قرار بگیرد. اما نکته مهم اینجاست که این حامل حاوی موادی است که با فرآوردی آن ها در صنایع پتروشیمی می توان به ارزش افزوده بسیار خوبی دست یافت. از این نظر این سوال مطرح می شود که با این اوصاف دلیل اینکه تصمیم به سوزاندن این کالای گران بها از کجا نشات می گیرد؛ آیا در کشور فناوری مورد نیاز برای پالایش و تولید محصولات زنجیره پایینی گاز مایع وجود ندارد؟
در همین راستا مصطفی سعیدی، کارشناس حوزه انرژی، در گفتوگو با خبرنگار اقتصادی آنا درباره احتمال اضافه شدن گاز مایع (LPG) به سبد سوختی کشور و برخی دیدگاهها مبنی بر ضرورت توسعه صنایع پاییندستی این محصول به جای مصرف آن در بخش حملونقل، اظهار کرد: LPG که عمدتاً از پروپان و بوتان تشکیل شده، یکی از خوراکهای مهم صنایع پتروشیمی محسوب میشود و طی سالهای گذشته نیز برنامهریزیهایی برای توسعه زنجیره ارزش آن در کشور انجام شده است.
وی با اشاره به اجرای طرحهای موسوم به PDH (تبدیل پروپان به پروپیلن) در کشور گفت: سالهاست که سرمایهگذاریهایی برای توسعه این پروژهها صورت گرفته، اما بخش قابل توجهی از این طرحها هنوز به بهرهبرداری کامل نرسیدهاند. برخلاف برخی تصورات، دلیل اصلی این موضوع کمبود فناوری یا نبود دانش فنی نیست، بلکه مسائل اقتصادی و جذابیت پایین سرمایهگذاری در این حوزه نقش تعیینکنندهای داشته است.
این کارشناس انرژی افزود: در سالهای گذشته قیمت LPG عموماً بر اساس نرخهای جهانی محاسبه میشد، در حالی که برخی خوراکهای دیگر صنایع پتروشیمی از مزیت قیمتگذاری یارانهای برخوردار بودند. همین تفاوت باعث شد سرمایهگذاران تمایل بیشتری به حضور در بخشهایی داشته باشند که نرخ بازگشت سرمایه در آنها بالاتر و ریسک اقتصادی کمتر بود. در نتیجه بخشی از پروژههای مرتبط با توسعه زنجیره ارزش LPG با کندی مواجه شدند.
فناوری فرآوری LPG در کشور قابل دستیابی است
سعیدی در پاسخ به این پرسش که آیا محدودیت فناورانه مانع توسعه صنایع فرآوری LPG در کشور شده است، تصریح کرد: مسئله اصلی فناوری نیست. فناوریهای مورد نیاز در این حوزه در سطح جهان وجود دارند و کشورهای مختلف از جمله چین بهطور گسترده از آنها استفاده میکنند. حتی در ایران نیز تجربه خرید لایسنس و انتقال دانش فنی برای اجرای این پروژهها وجود داشته است.
وی ادامه داد: در دورههایی که محدودیتهای بینالمللی نیز کمتر بود، برخی شرکتهای ایرانی موفق به خرید دانش فنی و فناوریهای مورد نیاز از شرکتهای خارجی شدند. علاوه بر این، تعدادی از طرحهای مرتبط با فرآوری LPG در کشور اکنون به پیشرفتهای قابل توجهی رسیدهاند و برخی از آنها بیش از ۹۰ درصد پیشرفت فیزیکی دارند.
این کارشناس حوزه انرژی تأکید کرد: زمانی که یک فناوری چندین بار در پروژههای صنعتی مورد استفاده قرار میگیرد، امکان بومیسازی و توسعه توان داخلی نیز افزایش پیدا میکند. به عبارت دیگر، توسعه فناوری نیازمند تکرار پروژهها و شکلگیری تجربه اجرایی است. در شرایطی که تعداد پروژهها محدود باشد، طبیعی است که فرآیند توسعه فناوری داخلی نیز با سرعت کمتری انجام شود.
چالش اصلی؛ ریسک سرمایهگذاری و نبود تضمین اقتصادی
سعیدی با بیان اینکه توسعه فناوری در صنایع بزرگ تنها یک مسئله فنی نیست، گفت: سرمایهگذاری در واحدهای بزرگ فرآوری LPG نیازمند منابع مالی قابل توجهی است. زمانی که سرمایهگذار قصد اجرای چنین پروژهای را دارد، علاوه بر فناوری به دنبال تضمین عملکرد و بازگشت سرمایه نیز هست.
وی افزود: زمانی که یک شرکت خارجی لایسنس و فناوری را عرضه میکند، معمولاً عملکرد فرآیند را نیز تضمین میکند، اما اگر قرار باشد یک فناوری کاملاً بومی و بدون سابقه اجرایی گسترده توسعه یابد، ریسک پروژه افزایش پیدا میکند. در چنین شرایطی بسیاری از مدیران و سرمایهگذاران ترجیح میدهند از مسیرهای کمریسکتر استفاده کنند.
کارشناس انرژی تاکید کرد: بخش خصوصی ایران در صورت فراهم شدن شرایط اقتصادی مناسب، توان ورود به این حوزه را دارد و نمونههای متعددی از شرکتهای داخلی وجود دارند که توانستهاند فناوریهای مورد نیاز را خریداری، بومیسازی و در پروژههای صنعتی نصب و راهاندازی کنند.
LPG راهکار موقت برای مدیریت ناترازی بنزین
سعیدی با اشاره به موضوع استفاده از LPG در سبد سوختی کشور پرداخت و اظهار کرد: در سالهای گذشته بسیاری از کارشناسان با تخصیص LPG به بخش حملونقل مخالف بودند، زیرا معتقد بودند این محصول میتواند به عنوان خوراک صنایع ارزش افزوده بیشتری ایجاد کند. از سوی دیگر، افزایش تعداد حاملهای انرژی یارانهای بدون اصلاح الگوی مصرف، تنها به رشد بیشتر تقاضا منجر میشود.
وی ادامه داد: با این حال شرایط فعلی کشور، بهویژه ناترازی بنزین و فشارهای موجود در حوزه تأمین سوخت، شرایط متفاوتی را رقم زده است. در چنین وضعیتی استفاده از LPG میتواند به عنوان یک ابزار کمکی و راهکار کوتاهمدت برای عبور از دورههای بحرانی مورد استفاده قرار گیرد.
این کارشناس حوزه انرژی تصریح کرد: نباید تصور کرد که اضافه شدن LPG به سبد سوختی کشور بهتنهایی مشکل مصرف سوخت را حل میکند. اگر اصلاحات ساختاری در بخش انرژی انجام نشود، هر حامل انرژی جدیدی که وارد چرخه مصرف شود، پس از مدتی با رشد تقاضا مواجه خواهد شد و دوباره کشور با همان چالشها روبهرو میشود.
اصلاح یارانههای انرژی پیششرط مدیریت مصرف
سعیدی با اشاره به تجربه کشورهای توسعهیافته گفت: در بسیاری از کشورهای اروپایی طی چند دهه گذشته مصرف بنزین تقریباً ثابت باقی مانده است. این موضوع نه به دلیل افزایش منابع سوخت، بلکه حاصل سیاستگذاری صحیح، ارتقای بهرهوری، بهبود ناوگان حملونقل و اصلاح نظام قیمتگذاری انرژی است.
وی خاطرنشان کرد: تا زمانی که روند مصرف انرژی در کشور مدیریت نشود و اصلاحات لازم در نظام یارانهها صورت نگیرد، اضافه کردن هر حامل انرژی جدید تنها بخشی از مشکل را برای مدت کوتاهی به تعویق خواهد انداخت. راهکار اصلی، حرکت به سمت بهرهوری بیشتر، کاهش شدت مصرف انرژی و ایجاد انگیزههای اقتصادی برای مصرف بهینه است.
این کارشناس انرژی در پایان تأکید کرد: ایران از منظر دسترسی به فناوریهای فرآوری LPG و توسعه زنجیره ارزش آن با مانع جدی روبهرو نیست و در صورت فراهم شدن بسترهای اقتصادی و سرمایهگذاری، امکان توسعه این صنعت وجود دارد. با این حال در شرایط کنونی، استفاده محدود و هدفمند از LPG در بخش حملونقل میتواند به مدیریت ناترازی بنزین کمک کند، اما این اقدام نباید جایگزین اصلاحات بنیادین در حوزه انرژی کشور شود.
انتهای پیام/
