معاون پژوهش و فناوری دانشگاه آزاد اسلامی بجنورد اعلام کرد
انحصار، صنعت خودرو را از مسیر توسعه فناوری دور کرد/ واردات میتواند موتور رقابت و نوآوری باشد؟
به گزارش خبرگزاری آنا، موضوع واردات خودرو در سالهای اخیر بار دیگر به یکی از محورهای مهم سیاستگذاری در صنعت خودرو تبدیل شده است؛ موضوعی که در کنار بحث تأمین نیاز بازار، ارتباط مستقیمی با میزان رقابتپذیری خودروسازان داخلی، توسعه فناوری، کیفیت محصولات و توانایی این صنعت برای حرکت به سمت خودروهای روز دنیا دارد.
در شرایطی که بخشی از واردات خودرو در اختیار تعداد محدودی از شرکتها و مجموعهها قرار گرفته، این پرسش مطرح است که آیا سیاست فعلی واردات توانسته به توسعه صنعت خودرو و انتقال فناوری کمک کند یا خود به ایجاد انحصارهای جدید در بازار منجر شده است.
واردات باید به توسعه فناوری و رقابت منجر شود
عماد جعفری، کارشناس خودرو، در گفتوگو با خبرنگار اقتصادی آنا درباره تأثیر نحوه اجرای سیاست واردات بر صنعت خودرو، اظهار کرد: اگر قرار است از صنعت خودرو حمایت شود، باید مشخص شود این حمایت در نهایت چه دستاوردی برای مردم و فناوری صنعت خودرو داشته است.
وی با اشاره به وضعیت برخی محصولات عرضهشده از سوی خودروسازان داخلی، افزود: اگر امروز به نمایشگاههای خودرو مراجعه کنیم، مشاهده میشود برخی شرکتهای خودروساز به جای ارائه محصولات کاملاً جدید و توسعهیافته، به سراغ تغییر نشان تجاری و عرضه محصولات شرکتهای خارجی با برند داخلی رفتهاند.
این کارشناس خودرو، ادامه داد: مسئله اصلی این است که با چنین شیوهای نمیتوان انتظار داشت صنعت خودرو به سمت توسعه فناوری، طراحی محصول جدید، تحقیق و توسعه و افزایش توان رقابتی حرکت کند. به جای اینکه صرفاً از خودروساز حمایت کنیم، باید به نیاز مصرفکننده توجه داشته باشیم. مردم نیاز دارند خودروی روز، باکیفیت و مجهز به فناوریهای جدید در اختیار داشته باشند و سیاستهای صنعتی باید در نهایت به تأمین همین نیاز منجر شود.
انحصار، انگیزه نوآوری را کاهش میدهد
وی با انتقاد از ایجاد محدودیت در واردات و شکلگیری انحصار در بازار خودرو، گفت: زمانی که خودروساز داخلی رقیب جدی نداشته باشد، طبیعی است که انگیزه چندانی برای تغییر و تحول، ارتقای کیفیت و سرمایهگذاری در فناوری نداشته باشد. وقتی بازار بسته است و مصرفکننده به دلیل محدودیت عرضه مجبور به خرید محصولات موجود است، خودروساز میتواند محصولی را با کیفیت پایینتر و قیمت بالاتر عرضه کند و همچنان مشتری داشته باشد؛ بنابراین انگیزهای برای نوآوری و خلاقیت باقی نمیماند.
وی افزود: اگر خودروساز بداند در بازار رقبایی وجود دارند که محصولات با فناوری و کیفیت بالاتر عرضه میکنند، ناچار خواهد بود برای عقب نماندن از رقابت، کیفیت محصولات خود را ارتقا دهد، فناوریهای جدید را وارد چرخه تولید کند و شرایط بهتری برای مشتری ایجاد کند.
این کارشناس خودرو با بیان اینکه رقابت یکی از مهمترین محرکهای توسعه فناوری است، عنوان کرد: ما با ایجاد انحصار، خودروساز را تنبل کردهایم و یک رانت بزرگ در اختیار آن قرار دادهایم. در چنین شرایطی، چرا باید خودروساز برای توسعه فناوری و محصول جدید هزینه کند؟
تجربه دورههای رونق واردات و تنوع محصولات
جعفری با اشاره به تجربه سالهای گذشته گفت: در دورههایی که واردات خودرو آزادتر بود، بازار ایران شاهد ورود محصولات متنوع و جدیدی بود و خودروسازان داخلی نیز برای حفظ سهم بازار خود ناچار بودند به سمت محصولات جدید حرکت کنند. همانطور که در فاصله سالهای ۱۳۸۰ تا ۱۳۸۸ که واردات خودرو شرایط بازتری داشت، صنعت خودرو در حوزه تولید نیز آمارهای قابل توجهی ثبت کرد و خودروهای جدید و متنوعی وارد بازار شدند.
این کارشناس خودرو، افزود: ممکن است گفته شود در آن دوره تحریم وجود نداشت، اما حتی پس از آن نیز امکان استفاده از ظرفیت شرکتهای چینی و سرمایهگذاری در شرکتهای بزرگ خودروسازی وجود داشت و میتوانستیم از این فرصت برای افزایش توان فناورانه صنعت خودرو استفاده کنیم. روند صنعت خودرو در سالهای پس از آن نشان داد که در حوزه تولید، کیفیت، قیمت و شرایط فروش، مشکلات افزایش پیدا کرد و بازار خودرو نیز به سمت شرایط نامطلوبتری حرکت کرد.
وی با اشاره به تجربه دهههای گذشته، خاطرنشان کرد: در دورههایی که واردات باز بود، خودروهای متنوعی از جمله محصولات شرکتهایی مانند اوپل، میتسوبیشی، پژو، دوو و دیگر برندها وارد بازار ایران شدند و همین رقابت باعث شد شرکتهای داخلی نیز برای توسعه محصولات خود اقدام کنند.
بسته شدن واردات، صنعت خودرو را از رقابت دور کرد
جعفری با بیان اینکه بسته شدن واردات در نهایت به زیان خودروساز و مصرفکننده تمام شده است، گفت: ممکن است در ظاهر تصور شود افزایش تعرفه یا محدود کردن واردات برای حمایت از تولید داخلی انجام میشود، اما وقتی واردات به شکل کامل یا گسترده محدود میشود، عملاً خودروساز داخلی نیز از مزایای رقابت محروم خواهد شد.
وی افزود: حمایت واقعی از صنعت خودرو این نیست که بازار را از رقیب خالی کنیم؛ بلکه باید شرایطی ایجاد شود که خودروساز برای حفظ بازار، ناچار به ارتقای فناوری، کیفیت، بهرهوری و قیمت محصولات خود باشد. در واقع اگر واردات با تعرفهای منطقی انجام شود، شرکتهای داخلی نیز باید برای باقی ماندن در بازار، به سمت نوآوری، توسعه محصول و ارتقای فناوری حرکت کنند.
مسیر توسعه فناوری از آزادسازی رقابت میگذرد
جعفری درباره راهکار توسعه فناوری در صنعت خودرو، اظهار کرد: صرفاً دخالت نکردن دولت کافی نیست، بلکه باید در صنعت و واردات خودرو شرایط رقابتی ایجاد شود. آزادسازی واردات با تعرفه معقول و منطقی، فراهم کردن امکان فعالیت بخش خصوصی و کاهش مداخلات مستقیم دولت میتواند به ایجاد رقابت در بازار کمک کند. زمانی که رقابت شکل بگیرد، شرکتها برای عقب نماندن از بازار ناچار میشوند به سمت محصولات جدید، فناوریهای نوین، ارتقای کیفیت و ارائه قیمت رقابتی حرکت کنند.
جعفری، خاطرنشان کرد: تجربه سالهای گذشته نشان داده است هر زمان رقابت در بازار خودرو افزایش پیدا کرده، تنوع محصولات و انگیزه برای توسعه محصول نیز بیشتر شده و هر زمان واردات و رقابت محدود شده است، روند رشد صنعت خودرو نیز با مشکل مواجه شده است. بنابراین اگر هدف، توسعه واقعی صنعت خودرو و فناوریهای خودرویی است، باید از سیاستهایی که صرفاً بازار را برای تولیدکننده داخلی تضمین میکند فاصله گرفت و به سمت بازاری حرکت کرد که در آن بقای شرکتها به توانایی آنها در رقابت، نوآوری، کیفیت و پاسخگویی به نیاز مصرفکننده وابسته باشد.
انتهای پیام/
