دکتر هاشمی تشریح کرد
اقتصاد دریایی ایران در مسیر تابآوری / تقویت کریدورهای آبی با فناوری و داده
به گزارش خبرگزاری آنا، با وجود افزایش ریسکهای ژئوپلیتیکی در محیط پیرامونی و حساسیت بالای آبراههای منطقهای، شواهد میدانی از بازار حملونقل دریایی نشان میدهد جریان تجارت دریایی و فعالیت کریدورهای آبی ایران متوقف نشده و بازیگران این حوزه از خطوط کشتیرانی و کارگزاران حمل تا اپراتورهای بندری و لجستیکی در حال حرکت به سمت مدیریت ریسک، تنوع مسیر و افزایش تابآوری زنجیره تأمین هستند.
کارشناسان اقتصاد دریا معتقدند در شرایطی که هر شوک امنیتی میتواند هزینه بیمه، زمان سفر و نرخ کرایه حمل را تغییر دهد، راهبرد مؤثر برای حفظ پایداری تجارت، نه اتکا به یک مسیر واحد، بلکه چندمسیرهسازی افزایش شفافیت دادهای و ارتقای فناوریهای عملیاتی در بنادر و ناوگان است؛ روندی که در سالهای اخیر در بسیاری از مسیرهای جهانی نیز دنبال شده و اکنون در کریدورهای پیرامون ایران اهمیت مضاعف یافته است.
تنگه هرمزگلوگاه راهبردی و ضرورت مدیریت حرفهای تردد
تنگه هرمز بهعنوان یکی از مهمترین نقاط عبور انرژی و کالا در جهان، همواره در کانون توجه بازارهای حملونقل دریایی قرار داشته است. فعالان کشتیرانی میگویند آنچه برای تجارت حیاتی است، قابل پیشبینی بودن تردد، مدیریت ترافیک دریایی، اطلاعرسانی دقیق و هماهنگیهای ایمنی است؛ زیرا هر افزایش نااطمینانی، به سرعت در قالب رشد حق بیمه جنگ، افزایش هزینه حمل، تغییر برنامه سفر و حتی بازآرایی مسیرها بروز میکند.
در همین چارچوب، رویکردهای مدیریتی مبتنی بر استانداردهای شناختهشده بینالمللی مانند سازوکارهای کنترل ترافیک دریایی و اطلاعرسانی ایمنی در کنار آمادگی عملیاتی بنادر و ناوگان، نقش تعیینکنندهای در کاهش وقفههای لجستیکی دارد.
فناوری و داده ستون فقرات تصمیمگیری در اقتصاد دریایی
تحول اصلی که امروز در اقتصاد دریایی رخ میدهد، «افزایش سهم تصمیمگیری دادهمحور» است. از نگاه کارشناسان، مسیرهای جایگزین و برنامهریزی حمل، زمانی کارآمد میشود که به دادههای بهروز تکیه داشته باشد؛ دادههایی مانند وضعیت ترافیک دریایی، ظرفیت عملیاتی بنادر، زمان ماندگاری کشتی در لنگرگاه، شاخصهای آبوهوایی و دریایی، وضعیت ناوگان، و ریسکهای بیمهای.
در همین راستا، استفاده از ابزارهایی نظیر پایش تردد کشتیها، تحلیلهای پیشبینیگر برای زمان رسیدن، بهینهسازی مسیر، مدیریت صف پهلوگیری، و یکپارچهسازی دادههای بندری و گمرکی در حال تبدیل شدن به یک مزیت رقابتی برای مسیرهای دریایی منطقه است. نتیجه مستقیم این رویکرد، کاهش زمان خواب کالا، کوتاه شدن چرخه ترخیص، و افزایش قابلیت برنامهریزی برای صادرکنندگان و واردکنندگان است.
راههای جایگزین از تنوع بندر و مسیر تا اتصال دریا به خشکی
فعالان زنجیره تأمین میگویند در دورههای افزایش ریسک، شرکتها معمولاً همزمان چند اقدام را پیش میبرند؛ تنوعبخشی به بنادر مبدا و مقصد برای جلوگیری از تمرکز ریسک، ترکیب حمل دریایی با ریلی و جادهای و تقویت هابهای لجستیکی داخلی، استفاده از قراردادهای حمل منعطف و بازطراحی برنامههای زمانی، افزایش موجودی اطمینان برای کالاهای حساس و کاهش شوکهای کوتاهمدت، بازتنظیم سبد بیمه و مدیریت هزینههای ریسک است.این الگوها در بسیاری از کریدورهای منطقهای نیز دیده میشود و به گفته کارشناسان، هرچه شبکه حملونقل یک کشور «چندنقطهای و چندمودی» باشد، در برابر شوکها پایدارتر عمل میکند.
رقابت همسایگان و معادله هزینه زمان ریسک
در منطقهای که چندین کشور همسایه برای جذب ترانزیت و سهم بیشتر از بازار لجستیک رقابت میکنند، مزیت پایدار فقط با «ظرفیت فیزیکی بندر» به دست نمیآید؛ بلکه ترکیبی از قیمت تمامشده، سرعت خدمات، قابلیت پیشبینی، استانداردهای ایمنی، دسترسی به داده و شفافیت رویهها تعیین میکند کدام مسیر برای بازرگان جذابتر است.
به همین دلیل، کارشناسان معتقدند مزیت رقابتی اقتصاد دریایی ایران در دورههای پرریسک، بیش از هر چیز به کیفیت مدیریت و حکمرانی لجستیک وابسته است؛ از دیجیتالسازی فرآیندها و کاهش زمان توقف کالا تا هماهنگی بین دستگاههای بندری، گمرکی، حملونقل و بیمه مورد اهمیت است.
اقتصاد دریا متوقف نمیشود، اما نیازمند تابآوری هوشمند است
اقتصاد دریایی و کریدورهای آبی ایران، مانند بسیاری از مسیرهای حساس جهانی، ممکن است با نوسانات هزینه و ریسک مواجه شود، اما با تکیه بر مدیریت تردد، تنوع مسیر، ارتقای فناوری و دادهمحوری میتواند پایداری خود را حفظ کند. در این میان، هر گام در جهت شفافیت عملیاتی بنادر، یکپارچهسازی دادههای تجاری و بندری، کاهش بروکراسی، و افزایش قابلیت پیشبینی، مستقیماً به معنای تقویت واردات، صادرات و ترانزیت خواهد بود.
انتهای پیام/
