نسل جدید دیگر به روش سنتی آموزش علاقه ندارد/ ایران قادر به تولید موتور جستوجو و سختافزار است
داود مسعودی، مدیر اندیشکده حکمرانی هوشمند، در گفتوگو با آنا به تشریح چالشها و فرصتهای پیش روی ایران در حوزه فناوری و آموزش پرداخت و در ابتدای سخنان خود با اشاره به پتانسیلهای انسانی و مالی کشور، اظهار کرد: من از روند کنونی که عمدتاً بر کپیبرداری از فناوریهای غربی استوار است، انتقاد دارم و معتقدم مسیر پیشرفت واقعی در نوآوری و بومیسازی جستوجو میشود.
ضرورت دستیابی به زیرساختهای فناوری و مقابله با انزوا
این مدیر اندیشکده در ادامه تأکید کرد: کشور «مجبور» است به زیرساختهای حیاتی حوزه فناوری دست یابد، در غیر این صورت، خطر انزوای جهانی و حذف از عرصه تکنولوژی، آن را تهدید خواهد کرد.
وی با اشاره به مباحث روز مانند اینترنت، هوش مصنوعی، زیرساختهای سختافزاری و نرمافزاری، موتورهای جستوجو و پلتفرمها، خاطرنشان کرد: ایران در حال حاضر بیش از حد به ابزارها و سامانههای خارجی وابسته است و در حوزه زیرساختها و ابزارهای آموزش نیز عمدتاً نقش مصرفکننده را ایفا میکند. ایران باید به سمت نوآوری حقیقی حرکت کند. همانطور که غرب در گذشته دانش وارداتی را بومیسازی و ارتقا داده است، ایران نیز قادر است دانش روز دنیا را جذب کرده و نسخههای بومی، کاملتر و بهروزتری ارائه دهد.
وی با اشاره به فاصله فناورانه ایران با سایر کشورها، تصریح کرد: فاصله ایران با بسیاری از کشورها در حوزه فناوری، آنقدرها که تصور میشود زیاد نیست و تنها از آمریکا و چین عقب هستیم. با توجه به سرعت سرسامآور تحولات فناوری (مانند ظهور رقبای جدیدی، چون OpenAI برای گوگل)، فاصلههای زمانی سنتی (پنج یا ده ساله) دیگر معنایی ندارد و سرعت پیشرفت یا عقبماندگی، بسیار کوتاهتر شده است.
این فعال حوزه حکمرانی فناوری با رد این تصور که ایران توانایی رقابت ندارد، قاطعانه اعلام کرد: ایران قادر به تولید سختافزار، موتور جستوجو و سرویس ایمیل است و باید بر ذهنیت «نمیتوانیم» غلبه کرد.
مسعودی در بخش دیگری از سخنان خود، وابستگی به فناوریهای آمریکایی را به عنوان مانعی اساسی برای پیشرفت، چه در شرایط دسترسی به اینترنت و چه در غیر آن، معرفی کرد.
تنظیمگری هوشمند و صیانت از کودکان در فضای مجازی
مسعودی در ادامه به دغدغه دسترسی آزاد کودکان به اینترنت و گوشیهای هوشمند پرداخت و اظهار کرد: کنترل این موضوع حتی برای والدین بسیار سخت است.
وی با تأکید بر لزوم «تنظیمگری هوشمند» یا «اینترنت هوشمند»، گفت: این رویکرد، فراتر از مسائل فنی، نیازمند تدوین اسناد اخلاقی و تنظیمگری جامع در حوزه هوش مصنوعی و اینترنت است، همانگونه که کشورهای پیشرو در حال انجام آن هستند.
مسعودی هدف از این رویکرد را هدایتگری هوشمندانه اینترنت برای گروههای سنی و مشاغل مختلف دانست، به جای قطع ناگهانی و خاموش کردن همه چیز.
نوآوری در آموزش و انتقاد از رویکردهای موجود
مدیر اندیشکده حکمرانی هوشمند در خصوص حوزه آموزش، اظهار خاطرنشان کرد: دیدگاهها باید دوگانه باشد: اول، استفاده ابزاری از فناوری (اینترنت، شبکه ملی اطلاعات، هوش مصنوعی) و دوم، آموزش خود این فناوریها به نسل آینده.
وی با انتقاد از رویکرد فعلی در خصوص هوشمندسازی مدارس با استفاده از بودجه مسئولیت اجتماعی پتروشیمیها، گفت: این سرمایهها باید ابتدا صرف پژوهش و برنامهریزی در اندیشکدهها، مجموعههای فنی و آموزشوپرورش شود.
مسعودی با ذکر مثال تبلتهای هوشمند ژاپنی که محتوای آنها پویا و متناسب با رشد تحصیلی کودک است، تأکید کرد: باید محتوای بومی و خلاقانه تولید شود. علت پناه بردن کودکان به پلتفرمهایی مانند اینستاگرام، کمبود محتوای جذاب و متناسب داخلی است.
این کارشناس حوزه فناوری خاطرنشان کرد: نسل جدید دیگر به روشهای سنتی آموزش (نشستن طولانی در کلاس) علاقهای ندارد و لازم است در آموزش نیز نوآوری صورت گیرد تا بتوان حتی در شرایط بحرانی (مانند کرونا یا جنگ) به صورت مؤثر آموزش داد.
چالشهای حکمرانی و رویکردهای دوگانه
مسعودی در ادامه با اشاره به چالشهای مدیریت و سیاستگذاری، تصریح کرد: لازم است از نگاههای صفر و یکی فاصله بگیریم، زیرا واقعیتهای اجتماعی و اجرایی را نمیتوان صرفاً در قالب دو وضعیت مطلق خلاصه کرد.
وی توضیح داد: پیش از صفر، میان صفر و یک، و حتی پس از یک نیز درجات و حالتهای متعددی وجود دارد که هر یک میتواند مبنای تحلیل و تصمیمگیری قرار گیرد. توجه به این طیف گسترده از امکانها، دیدی بازتر و واقعبینانهتر ایجاد میکند و مانع از سادهسازیهای آسیبزا در فرآیند تصمیمگیری میشود.
این مدیر اندیشکده با اشاره به مسئله اینترنت طبقاتی، اظهار کرد: مخالفت با ایده «اینترنت طبقاتی» بهعنوان یک اصل اعلام شده است، اما در عمل گاهی شرایطی پیش میآید که برخی کسبوکارها برای تداوم فعالیت خود به دسترسی ویژه (پرو) نیاز دارند. این وضعیت نشان میدهد که میان موضع نظری و الزامات اجرایی فاصلهای وجود دارد.
مسعودی گفت: در چنین شرایطی، نادیده گرفتن نیازهای ضروری فعالان اقتصادی و منتظر ماندن برای تحقق وضعیت ایدهآل، میتواند به اختلال در فعالیتهای حیاتی منجر شود؛ از این رو، اتخاذ راهکارهای موقت و متناسب با شرایط موجود گاه اجتنابناپذیر است.
استفاده از ظرفیتهای بینالمللی و تابآوری در شرایط بحران
مسعودی در بخش دیگری از سخنان خود، ابراز تأسف کرد و گفت: از تسهیلات و کمکهای سازمانهای بینالمللی مانند یونسکو، یونیسف و سازمان جهانی بهداشت غفلت شده است.
وی با ذکر تجربه موفق یک پروژه در حوزه زیستفناوری، گفت: نهادهای مرتبط باید به این سازمانها مراجعه فعالتری داشته باشند و در حوزههای آموزش و کودکان بودجه دریافت کنند.
این فعال حوزه فناوری با گلایه از کاهش حضور فعالان حوزه فناوری در شرایط فعلی، تأکید کرد: باید تابآور بود و فعالیتها را حتی در زمان جنگ و تحریم ادامه داد. زندگی روزمره و پیشرفت نباید متوقف شود و ما باید با پذیرش این واقعیت، برنامههای خود را با قوت ادامه دهیم.
پیشنهاد نهایی: همافزایی و برنامهریزی جامع
مدیر اندیشکده حکمرانی هوشمند در پایان، صحبتهای خود، گردهمایی اساتید و متخصصان فناوری را برای احصای دقیق نیازها پیشنهاد کرد و گفت: تولیدکنندگان محتوا و معلمان، بهتر از هر کسی میدانند جامعه و دانشآموزان به چه چیزی نیاز دارند.
وی افزود: دستیابی به یک «روش ترکیبی و صحیح» در آموزش که هم حضوری و هم غیرحضوری را پوشش دهد، برای آینده و مقابله با چالشهای احتمالی (مانند ویروسهای جدید، جنگ و بحران) ضروری است. بدون برنامهریزی کوتاهمدت، میانمدت و بلندمدت و تلاش مستمر، دستیابی به رشد مطلوب در زیرساختهای فناوری و آموزش، میسر نخواهد شد.
انتهای پیام/
