آخرین مطالب
راز درخشش سفال‌های عباسی
چگونه نانوذرات رنگی هزارساله ساختند
چرا بعضی سفال‌های جهان اسلام وقتی نور به سطحشان می‌تابد، به‌جای آنکه فقط یک رنگ ساده داشته باشند، حالتی فلزی و درخشان پیدا می‌کنند؟ پاسخ این پرسش به کوره‌های سفالگری قرن نهم میلادی و ذراتی بسیار کوچک از نقره و مس برمی‌گردد؛ ذراتی که صدها سال پیش، بدون آنکه سازندگانشان از مفهوم نانوفناوری چیزی بدانند، جلوه‌ای ایجاد می‌کردند که امروز دانشمندان برای توضیح آن به دنیای نانو می‌روند.
در گفت‌وگو با استاد پترولوژی دانشگاه خوارزمی مطرح شد
این سنگ‌ها شاهدان لحظه تولد منظومه شمسی هستند
اگر روزی در بیابان با سنگی عجیب روبه‌رو شوید که هیچ شباهتی به سنگ‌های اطرافش ندارد، از کجا بفهمید شهاب‌سنگ است یا یک تکه سنگ معمولی؟ و اگر واقعا شهاب‌سنگ باشد، چه رازهایی از تاریخ منظومه شمسی در دل خود دارد؟
از کلاژن حیوانات تا کنجد
مواد پنهان در رنگ‌های مصر باستان چه بود
یک ذره بسیار کوچک از رنگِ روی یک اثر مصر باستان، چیزی را آشکار کرده که چشم نمی‌توانست ببیند؛ پشت تصویرهای رنگارنگ تابوت‌ها و دیگر آثار هنری، علاوه بر رنگدانه‌ها، موادی از بدن حیوانات و پروتئین‌های گیاهانی مانند کنجد و مورینگا نیز پنهان بوده است؛ موادی که می‌توانند بخشی از شیوه کار هنرمندان مصر باستان را آشکار کنند.
۷ مورد از عجیب‌ترین تأثیراتی که قهوه بر بدن شما می‌گذارد
قهوه برای بسیاری از افراد بخشی جدایی‌ناپذیر از شروع روز است؛ نوشیدنی‌ای که معمولا آن را با عطر، طعم و افزایش هوشیاری می‌شناسیم. اما آنچه در یک فنجان قهوه می‌گذرد، پیچیده‌تر از این تصویر آشناست.
بازی و آشپزی به یادگیری ریاضی کودکان کمک می‌کنند
یادگیری ریاضی در سال‌های نخست مدرسه لزوما به دفتر و کتاب و تمرین‌های رسمی نیاز ندارد؛ بازی، آشپزی، شمردن پله‌ها و حتی گفت‌وگوهای روزمره می‌توانند به کودکان کمک کنند مفاهیم پایه ریاضی را یاد بگیرند، اما نگرش والدین به ریاضی نیز می‌تواند در این مسیر نقش مهمی داشته باشد.
نظم روزانه چه ارتباطی با درد و افسردگی دارد
2 نفر شب‌ها بد می‌خوابند. یکی برنامه روزانه‌اش منظم است و دیگری نه. پژوهشی در دانشگاه میزوری می‌گوید نفر اول احتمالا درد و افسردگی کم‌تری دارد و پژوهشی دیگر می‌گوید شاید بخشی از این راز، حس کنترل بر زندگی باشد.
یک استاد پژوهشکده تاریخ علم دانشگاه تهران در گفت‌وگو با آناتک:
پزشکی جهان اسلام بر پایه سنت‌های علمی گوناگون توسعه یافت
پزشکی در جهان اسلام بر پایه یک سنت علمی واحد شکل نگرفت؛ بلکه ترجمه و انتقال دانش یونانی، ایرانی و هندی، زمینه را برای شکل‌گیری و گسترش دانش پزشکی فراهم کرد. اما این دانش چگونه از سنت‌های مختلف به جهان اسلام منتقل شد و چه عواملی در شکل‌گیری آن نقش داشتند؟
چرا داروهای لاغری معجزه‌آسا برای همه معجزه نمی‌کنند
«آنا اولسون» از کودکی با اضافه‌وزن دست‌وپنجه نرم می‌کرد. ده‌ها رژیم غذایی و دارو را امتحان کرد و هر بار همان توصیه تکراری را شنید: «کمتر بخور». وقتی بالاخره داروی نسل جدید ضدچاقی را امتحان کرد، نتیجه فوری نبود تا اینکه فهمید بدنش به دسته خاصی از این داروها بهتر پاسخ می‌دهد. داستان او که در گزارشی از «ان‌پی‌آر » روایت شده، تصویری کوچک از یک معمای بزرگ‌تر علمی است: چرا داروهایی که برای میلیون‌ها نفر «معجزه» نامیده می‌شوند، برای گروهی دیگر تقریبا هیچ اثری ندارند؟
چربی هنگام کاهش وزن واقعا کجا می‌رود
وقتی وزن کم می‌کنیم، چربی بدن دقیقا کجا می‌رود؟ آیا ممکن است بخش عمده آن از طریق بازدم از بدن خارج شود؟ عرق بدن چه نقشی در این فرآیند دارد؟
زیر پوست سر جایی است که ارتش مغز آموزش می‌بیند
10 سال پیش، یک کشف ساده در آزمایشگاهی در ویرجینیای آمریکا این باور چند صد ساله را به هم زد که مغز از سیستم ایمنی بدن جداست. حالا همان تیم پژوهشی، در ادامه همان مسیر، به یافته‌ای رسیده که می‌تواند نحوه نگاه پزشکی به یکی از کشنده‌ترین سرطان‌ها را تغییر دهد: جمجمه انسان، دقیقا کنار مغز میزبان یک ساختار ایمنی ناشناخته است که شبیه یک اردوگاه آموزشی عمل می‌کند.
قطره باران باردار می‌شود و فلز را از پا درمی‌آورد
قطره‌های باران چگونه فلزات را می‌خورند
هر هفت سال یک‌بار، تمام ۳۳۰ متر ارتفاع برج ایفل باید به‌طور کامل و با دست دوباره رنگ شود؛ کاری طاقت‌فرسا که گاهی بیش از یک سال طول می‌کشد. طبق گزارشات تازه، دلیل این خوردگی مکرر تا امروز تا حدی معما بود؛ همه می‌دانستند باران مقصر است، اما هیچ‌کس دقیقا نمی‌دانست چگونه. حالا یک پژوهش تازه در مجله «نیچر» پاسخی غیرمنتظره به این معما داده است: قطره‌های باران، بدون اینکه اسیدی یا آلوده باشند، می‌توانند به‌تنهایی با بار الکتریکی خودشان فلز را بخورند.
هر نفس، الگویی منحصربه‌فرد در مغز بر جای می‌گذارد
یک مطالعه تازه در دانشگاه کالیفرنیا، سن‌دیگو، ارتباطی دقیق میان تنفس و فعالیت مغز نشان می‌دهد که می‌تواند به درک بهتر اختلالاتی کمک کند که در آنها تنفس به‌طور خطرناکی مختل می‌شود.
در گفت‌وگوی آناتک با یک استاد تمام جغرافیای دانشگاه آزاد بررسی شد
راز کلوت‌های لوت، عوارضی طبیعی که همچنان در حال تغییرند
کلوت‌های لوت فقط یادگار فرسایش در گذشته نیستند؛ این عوارض عظیم طبیعی همچنان تحت تأثیر باد، بارش و جابه‌جایی رسوبات تغییر شکل می‌دهند. اما آنچه امروز در قلب کویر لوت می‌بینیم، نتیجه چه فرایندهایی است و این برجستگی‌ها و شیارهای شگفت‌انگیز در طول زمان چگونه شکل گرفته‌اند؟
روایت تازه از پرونده ۴٫۵ میلیارد ساله همسایه زمین
ماه در چند ساعت متولد شد؟
فرض کنید ۴٫۵ میلیارد سال پیش سیاره‌ای هم‌اندازه مریخ با سرعت حدود ۹ کیلومتر بر ثانیه به زمین جوان برخورد کند. بیشتر نظریه‌ها می‌گویند ماه، ماه‌ها یا سال‌ها بعد، از خاکستر این برخورد شکل گرفت. اما شبیه‌سازی تازه پژوهشگران دانشگاه آریزونا نشان می‌دهد شاید تکه‌ای از همان سیاره برخوردکننده در چند ساعت نخست سالم در مدار زمین مانده و به ماه ما تبدیل شده باشد.
شکل عجیبی که هابل در قطب جنوب زحل کشف کرد
نزدیک به نیم‌قرن است ستاره‌شناسان با یک راز عجیب در قطب شمال زحل سر و کار دارند: توده‌ای از ابر که دقیقا به شکل یک شش‌ضلعی منظم دور قطب این سیاره چرخیده و هیچ‌وقت شکلش را از دست نداده است. حالا، طبق مقاله‌ای تازه در مجله علمی «ساینس ادونس»، دانشمندان برای اولین بار یک الگوی مشابه اما متفاوت را در قطب جنوب زحل هم پیدا کرده‌اند: یک موج جوی ده‌ضلعی که به‌آرامی در حال قوی‌تر شدن است.
زبان‌شناس و پژوهشگر «دانشگاه کلرادو بولدر» در گفت‌وگو با آناتک:
یادگیری زبان در ۶۰ یا ۷۰ سالگی همچنان ممکن و مفید است
ممکن است تصور کنیم یادگیری زبان کاری است که هرچه سن بالاتر برود، دشوارتر و کم‌فایده‌تر می‌شود؛ اما افزایش سن به معنای پایان توانایی یادگیری زبان نیست. مغز هنگام آموختن یک زبان جدید باید همزمان صداها را تشخیص دهد، الگوها را بشناسد، واژه‌ها و قواعد را به خاطر بسپارد و در لحظه پاسخ مناسب را پیدا کند؛ فرایندی که می‌تواند در سال‌های سالمندی نیز ذهن را با چالش یادگیری و سازگاری روبه‌رو کند.
اقیانوسی که از دل خشکی متولد می‌شود
آفریقا در حال دونیم‌‌شدن است
در شرق آفریقا، میان کنیا و اتیوپی، منطقه‌ای پست و پهن به نام «ریفت تورکانا» قرار دارد که زمین زیر آن آرام‌آرام از هم باز می‌شود. اندازه‌گیری‌های تازه نشان می‌دهد پوسته این منطقه در مرکز به حدود ۱۳ کیلومتر نازک شده است؛ مرحله‌ای که پس از آن، جدا شدن قاره تقریبا اجتناب‌ناپذیر است و در پایان راه، اقیانوسی تازه متولد می‌شود.
پیدا شدن مقبره مردی که «اسرار» فرعون را نگه می‌داشت
نزدیک به چهار هزار و سیصد سال پیش، در روزگاری که مصریان باستان بلندترین سازه‌های دست‌بشر تاریخ تا آن زمان را می‌ساختند، مردی به نام «سکنتیو-پتاح» یکی از حساس‌ترین مشاغل دربار فرعون را در دست داشت؛ نگهبانی از اسناد و فرمان‌های سلطنتی. امروز، هزاران سال بعد، مقبره همان مرد از دل شن‌های سقاره بیرون آمده است.
قطره باران شبیه اشک است؟
هر بار که یک کارتون هواشناسی، تبلیغ یا حتی نماد اپلیکیشن آب‌وهوا را نگاه می‌کنیم، قطره باران را به شکل اشک می‌بینیم؛ نوک‌تیز در بالا و گرد در پایین. اما واقعیت علمی چیز دیگری است: قطره واقعی باران، بسته به اندازه‌اش، از یک کره کامل تا شکلی شبیه نان همبرگری و حتی چتر تغییر می‌کند و تمام این تغییرات نتیجه یک کشمکش دایم میان 2 نیروی فیزیکی است.
در گفت‌وگوی آناتک با رئیس پژوهشکده تاریخ علم دانشگاه تهران مطرح شد
از منجنیق تا اسطرلاب؛ مسیر دانش و فناوری در جهان اسلام
دانش مکانیک در جهان اسلام تنها برای مطالعه آسمان به کار نمی‌رفت؛ از دستگاه‌های آبرسانی و ماشین‌های مکانیکی تا فناوری‌های نظامی، دانشمندان و صنعتگران با مسئله نیرو، حرکت و ساخت سازوکارهای پیچیده درگیر بودند. ساخت ابزارهای دقیق نجومی نیز حاصل پیوند دانش ریاضی با مهارت‌های عملی بود و همیشه نمی‌توان مرز روشنی میان «دانشمند» و «صنعتگر» ترسیم کرد.
۱ بعدی
