مهاجرت نخبگان، تبعید خودخواسته یا دلخواه

به گزارش خبرگزاری آنا، در مراسم اختتامیه سی‌و هشتمین دوره جشنواره بین‌المللی خوارزمی که در سالن اجلاس سران با حضور رئیس‌جمهور برگزار شد، حسین سیمایی صراف، وزیر علوم، تحقیقات و فناوری، به بررسی چند بعدی مسئله نخبه‌گرایی و مهاجرت استعداد‌های علمی پرداخت. وی با اشاره به اهمیت شناسایی صحیح نخبگان، گفت: شناسایی نخبه با کمی‌کردن مشخصات نخبگی با نخبه‌گرایی مغایرت دارد. حکمرانی علمی نخبه‌گرایی گلخانه‌ای نیست.

وزیر علوم با تأکید بر این نکته که مهاجرت همواره دلخواه مهاجر نیست، افزود: فرد نخبه اگر ارج نبیند، جایی می‌رود که قدرش دانسته شود. این مهاجرت گاهی تبعید خودخواسته است. او مصراع معروف سعدی را به کار برد و گفت: ما مصداق این عبارت شده‌ایم: ماهی چو بر خشک افتد، قیمت بداند آب را.

در بخشی دیگر از سخنرانی خود، سیمایی صراف به تاریخچه علمی ایران پرداخت و گفت: ابوجعفر محمد بن موسی خوارزمی، فارابی و ابن سینا نشان دادند که دانش مرز ندارد. غالب دانشمندان ایران بزرگ، فرهنگی، دانشمندانی چندبعدی، وسیع و عمیق بودند. وی ادامه داد: خوارزمی، زکریا و ابن‌سینا محصور در یک دانش و یک حصار یک دیسیپلین علمی نبودند. کلید نوآوری همین است که ما به مرور چند بعدی بودن دانش را فراموش کرده‌ایم.

به گفته سیمایی، نوآوری تابع قاعده و روش خاصی نیست. برای نوآوری نمی‌توان و نباید الگوریتم تعیین کرد. گستره و وسعت علمی توان نوآوری و گره‌گشایی خلاقانه به فرد می‌دهد. وی با تاکید بر اهمیت فناوری در رفع نیاز‌های جامعه، افزود: فناوری ساخته دست آدمیان برای رفع حاجات است. معیار پیشرفت در فناوری، موفقیت در رفع نیاز بشر است.

سیمایی صراف دربارهٔ تاریخ قرن بیستم و ترکیب علم محض و عملی نیز گفت: با این شراکت، علم و فناوری متحول شدند و با انقلاب صنعتی نقطه عطفی در زندگی بشر ایجاد کردند. باید تلاش کنیم و در سیاست‌ها و برنامه‌ریزی لازم را برای شراکت علوم مختلف و توسعه تحقیقات میان‌رشته‌ای را در اولویت قرار دهیم.

وی همچنین به موج چهارم توسعه علمی اشاره کرد و گفت: توسعه این موج منوط به توسعه فناوری‌های همگراست. برای همگرایی باید تحقیقات و تحصیلات بین‌رشته‌ای را ترویج کرده و عمق ببخشیم.

در پایان، سیمایی صراف جشنواره خوارزمی را مناسکی علمی برای تکریم محققان نوآور دانست و امیدواری کرد: امیدوارم با برنامه‌ریزی و بازنگری، الگویی برای کشف و مدیریت استعداد‌های نوآور شده و این جشنواره پلی بین علم و صنعت شود تا رتبه نوآوری ما را بهبود بخشد. وی در پایان اظهار داشت: البته بهبود رتبه نوآوری محتاج سرمایه‌گذاری و امنیت علمی و اقتصادی است. بی‌شک تحریم‌های ظالمانه و خصمانه بر رتبه نوآوری ما نیز تأثیر داشته است.

سیمایی صراف در پایان سخنرانی خود امیدواری کرد: خدا ایران ما را از بلایا و اقتصاد ما را از تحریم نجات دهد تا علم و فناوری در ایران شکوفاتر شود.