ظرفیت اقتصادی ۵ ایستگاه مترو تهران برای درآمدزایی بررسی می‌شود

به گزارش خبرگزاری آنا، شبکه مترو تهران علیرغم توسعه مستمر و پرشتابی که تا به امروز داشته است اما در مسیر پیش رو با مساله ای اساسی مواجه است؛ هزینه های تکمیل، توسعه و بهره برداری از این شبکه با درآمدهای حاصل از فعالیت های جاری این مود حمل و نقلی تناسب ندارد و بخش قابل توجهی از بودجه و اعتبارات مورد نیاز آن، همچنان از طریق منابع عمومی و یا مواردی مانند اوراق مشارکت تامین می شود.

اما در کنار این ناترازی مالی، ظرفیت های اقتصادی قابل توجهی در ایستگاه‌ها و عرصه های پیرامونی آنها وجود دارد که هنوز به شکل موثر در خدمت ایجاد درآمد پایدار و ارتقای کیفیت محیطی شهر قرار نگرفته اند. به تعبیر دیگر این قبیل فضاهای زیرسطحی، ظرفیت هایی هستند که در طول سال های گذشته ایجاد شده اند اما به دلایل مختلف از جمله مسائل بهره برداری، مالکیت، مدیریت و نبود مدل مشخص اقتصادی، نتوانسته اند نقش موثری در ایجاد ارزش افزوده برای توسعه شبکه مترو ایفا کنند.

از سوی دیگر، نگاه صرفاً فنی و ساخت محور به ایستگاه ها باعث شده است پتانسیل های بالقوه آنها به صورت یکپارچه با عرصه های پیرامونی مورد توجه قرار نگیرد. در چنین شرایطی، ضرورت تبیین رویکردی جامع برای استفاده موثرتر از ظرفیت های موجود و پیش بینی طرح‌های درآمدزایی از دل پروژه های مترویی مورد توجه خاص قرار گرفته است. بر همین اساس، پروژه " ارتقای کیفیت فضایی و توسعه سرمایه پذیری ایستگاه های مترو و عرصه های پیرامونی" از سوی شرکت راه آهن شهری تهران و حومه به شرکت مشاور واگذار شد تا طی یک فرآیند مطالعاتی یکپارچه، دو هدف اصلی دنبال شود؛ ابتدا ایجاد ظرفیت های درآمدی پایدار و کاهش وابستگی فرآیند توسعه مترو به منابع عمومی و در وهله بعد ارتقا کیفیت ایستگاه ها و محیط پیرامون آنها.

مسعود نوین معاون فنی و مهندسی شرکت مترو تهران در خصوص فرآیند توسعه سرمایه پذیری ایستگاه های شبکه مترو تهران، با اشاره به مطالب فوق الذکر گفت: برای بررسی و سنجش این رویکرد، چند ایستگاه مترو به عنوان نمونه های مطالعاتی انتخاب شده اند؛ ۲ ایستگاه جوانمرد قصاب و آزادی که در حال حاضر فعال هستند و همچنین ۳ ایستگاه بیهقی، علوم و تحقیقات و میدان وصال که در آینده ساخته خواهند شد.

وی افزود: این انتخاب از آن جهت اهمیت دارد که پروژه مذکور صرفاً به بهسازی و بازآفرینی ظرفیت های موجود محدود نمی شود بلکه تلاش می کند الزامات سرمایه پذیری و ارتقاء کیفیت فضاهای مربوط به یک ایستگاه را از همان مراحل برنامه ریزی و طراحی، همراه مسیر توسعه شبکه مترو نماید. در واقع ماهیت مساله نیز ایجاب می کند که پروژه از یک نگاه تک رشته ای فراتر برود. به همین منظور مطالعات در قالب همکاری پنج دیسیپلین شهرسازی، معماری، ترافیک، پدافند غیرعامل و اقتصاد آغاز و تا حدودی پیش رفته است. این حوزه های مطالعاتی البته مستقل و منفک از یکدیگر عمل نمی کنند بلکه در کنار هم به دنبال شکل دادن یک فرآیند جامع هستند؛ رویکرد شهرسازی، جایگاه ایستگاه در ساختار شهری و ارتباط آن با عرصه پیرامونی را بررسی می کند؛ رویکرد معماری بر کیفیت، ساماندهی و تاثیرات ایستگاه بر محیط تمرکز دارد؛ رویکرد ترافیکی به دسترسی و ارتباطات پیرامونی می پردازد؛ مطالعات پدافند غیرعامل، الزامات ایمنی، امنیت و تاب آوری را مورد توجه قرار می دهد و رویکرد اقتصادی، ظرفیت های سرمایه پذیری و امکان ایجاد مدل های درآمد پایدار را بررسی می کند.

معاون فنی و مهندسی شرکت مترو تهران در ادامه عنوان کرد: فرآیند انجام پروژه مذکور از شناخت دقیق شرایط موجود آغاز شده و امروز بخش مهمی از مطالعات انجام شده است تا ضمن درک درست مساله، در ادامه برنامه ریزی راهبردی، برنامه ریزی ساختاری و برنامه ریزی عملیاتی صورت پذیرد. در مرحله شناخت کلی موضوع، ویژگی ها، ظرفیت ها و سایر مسائل مربوط به ایستگاه هاو عرصه های پیرامونی بررسی شده و این امر به تدوین جهت گیری های راهبردی و سپس طراحی ساختار فضایی و عملکردی مورد نیاز برای توسعه ایستگاه ها منجر شده است. در مرحله برنامه ریزی عملیاتی نیز مسیر حرکت از شناخت و تحلیل به سمت راهکارهای قابل اجرا دنبال شده است. در واقع، هدف پروژه صرفاً یافتن فرصت هایی برای ایجاد درآمدزایی نیست بلکه تلاش می شود بین موضوعاتی از قبیل کیفیت فضای شهری، عملکرد مناسب ایستگاه، دسترسی ها، الزامات ایمنی و ظرفیت سرمایه پذیری هر ایستگاه، ارتباطی منطقی برقرار شود.

وی بیان کرد: به این ترتیب هر ایستگاه مترو، نه به عنوان یک عنصر منفرد در شبکه حمل و نقل عمومی بلکه در قالب بخشی از ساختار شهری و یکی از ظرفیت های توسعه و ارزش آفرینی در محیط پیرامونی خود دیده می شود. در حال حاضر مطالعات شناخت، برنامه ریزی راهبردی، برنامه ریزی ساختاری و برنامه ریزی عملیاتی پروژه آماده شده و این فرآیند در مسیر دستیابی به نتایج نهایی قرار دارد.

نوین در پایان گفت: امید است با اجرایی شدن نتایج این مطالعات، بخش قابل توجهی از ظرفیت های کمتر لحاظ شده ایستگاه‌های مترو فعال شود تا زمینه بازآفرینی منابع درآمدی پایدار فراهم آمده و وابستگی این حوزه به منابع عمومی کاهش پیدا کند؛ در عین حال، ایستگاه ها و عرصه های پیرامونی نیز بتوانند محیطی با کیفیت تر، ایمن تر و مناسب تر برای شهروندان و مسافران مترو فراهم نمایند.