ظفرقندی: هر فردی برای مدیریت ساخته نشده است/ لازم نیست رئیس بیمارستان حتماً پزشک باشد
به گزارش خبرنگار آنا، برنامه تربیت مدیران آینده نظام سلامت صبح دوشنبه ۲۵ آبان ۱۴۰۵ با حضور محمدرضا ظفرقندی، وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و سید سجاد رضوی، معاون درمان وزارت بهداشت، در محل این وزارتخانه افتتاح شد.
ظفرقندی: استعدادسنجی و رقابت سالم، پایه تربیت مدیران آینده است
محمدرضا ظفرقندی، وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، در این مراسم با قدردانی از دستاندرکاران اجرای برنامه تربیت مدیران آینده نظام سلامت و افرادی که در این طرح آموزش میبینند، گفت: کاری که در این حوزه آغاز شده، اقدامی اصولی و ارزشمند است و اهمیت آن از این جهت است که مستقیماً با سلامت مردم ارتباط دارد. مدیریت در حوزه سلامت با بسیاری از حوزههای دیگر متفاوت است و مسئولیت و حساسیت ویژهای دارد.
وی با اشاره به ضرورت انتخاب افراد متناسب با مسئولیتهای مدیریتی افزود: نخستین گام در تربیت مدیران، استعدادسنجی است؛ به این معنا که باید مشخص شود هر فرد برای چه مسئولیتی استعداد و توانایی دارد. ممکن است فردی برای یک جایگاه مدیریتی مناسب نباشد، اما در حوزهای دیگر بتواند منشأ تحول و پیشرفت شود.
وزیر بهداشت با تأکید بر اهمیت رقابت سالم در انتخاب مدیران ادامه داد: کشور از انتصاب افرادی که آمادگی و آموزش لازم برای پذیرش یک مسئولیت را نداشتهاند، آسیب دیده است. هر فرد باید مراحل لازم را طی کند، آموزش ببیند و پس از کسب آمادگی به جایگاه مدیریتی برسد. نمیتوان فردی را که برای مسئولیتی تربیت نشده و آموزشهای لازم را ندیده است، در آن جایگاه قرار داد؛ زیرا ممکن است تصمیمها و اظهارات او با واقعیتهای اجرایی و توان مجموعه تحت مدیریتش تناسب نداشته باشد.
ظفرقندی با بیان اینکه آزمونهای مدیریتی باید متنوع و چندبعدی باشند، گفت: آزمون دانشی بهتنهایی برای ارزیابی توانایی افراد کافی نیست و باید مهارت، خلاقیت، نوآوری و انگیزه افراد نیز سنجیده شود.
وی با اشاره به تجربه خود در حوزه جراحی توضیح داد: در ارزیابی مهارتهای جراحی، صرف داشتن دانش نظری کافی نیست؛ فرد باید در شرایط دشوار و پراسترس نیز توانایی تصمیمگیری و حفظ تمرکز داشته باشد. جراحی که در مواجهه با خون یا ورود همزمان چند مصدوم به اتاق عمل کنترل خود را از دست بدهد، نمیتواند مسئولیت چنین شرایطی را بهدرستی مدیریت کند.
وزیر بهداشت با تشریح نمونهای از آزمونهای عملی مهارت جراحی گفت: در گذشته برای سنجش مهارت افراد، تمرینهای عملی طراحی میکردیم تا مشخص شود فرد چگونه سوزن و نخ را انتخاب و استفاده میکند، بخیه را با چه فاصلهای میزند و گره را چگونه میبندد. در این آزمونها حتی از نمونههای بافتی استفاده میشد تا مهارت عملی افراد بهصورت واقعی ارزیابی شود؛ بنابراین باید توانایی انجام کار در کنار دانش نظری مورد توجه قرار گیرد.
خلاقیت و انگیزه خدمت، از شاخصهای مهم مدیریت
ظفرقندی با تأکید بر اینکه ارزیابی مدیران نباید به آزمونهای اولیه محدود شود، اظهار کرد: خلاقیت و نوآوری نیز باید در طول فعالیت مدیریتی افراد سنجیده شود. ممکن است دو نفر مسئولیت مدیریت دو بیمارستان را بر عهده بگیرند، اما یکی از آنها با صرف وقت، انرژی و استفاده از ظرفیتهای موجود، عملکرد مجموعه را متحول کند و دیگری صرفاً همان مسیر قبلی را ادامه دهد.
وی با اشاره به ضرورت استفاده بهینه از ظرفیت بیمارستانها افزود: در بازدید از برخی بیمارستانها مشاهده میشد که با وجود برخورداری از تعداد زیادی تخت، ضریب اشغال تختها پایین است و بخشهای مختلف با تعداد محدودی بیمار فعالیت میکنند. مدیر باید بتواند چنین مسائلی را شناسایی کند و برای استفاده بهتر از ظرفیتها برنامه داشته باشد.
وزیر بهداشت همچنین مدیریت پسماندهای بیمارستانی و نظارت بر فرایندهای مختلف مراکز درمانی را از جمله حوزههایی دانست که به خلاقیت و پیگیری مدیران نیاز دارد و گفت: نمیتوان انتظار داشت مدیری صرفاً با حضور در محل کار و ادامه دادن روندهای گذشته، مجموعه را متحول کند. مدیریت اثربخش به انگیزه، خلاقیت و توانایی شناسایی مسائل نیاز دارد.
ظفرقندی با تأکید بر اهمیت انگیزه خدمت به مردم و انگیزه رشد فردی مدیران ادامه داد: یکی از شاخصهای مهم در انتخاب مدیران، انگیزه خدمت به مردم است. در کنار آن، انگیزه رشد و پیشرفت نیز اهمیت دارد؛ زیرا مدیر باید برای ارتقای تواناییهای خود و بهبود عملکرد مجموعه تحت مدیریتش تلاش کند.
رضوی: نبود دانش مدیریت، یکی از مشکلات مدیران مراکز درمانی است
سید سجاد رضوی، معاون درمان وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی نیز در این مراسم با اشاره به ضرورت برگزاری دورههای تربیت مدیران نظام سلامت گفت: در حوزه سلامت با یک خلأ جدی در زمینه آموزش مدیریت روبهرو هستیم. بسیاری از افرادی که مسئولیت مدیریت بیمارستانها را بر عهده میگیرند، با وجود برخورداری از انگیزه و تخصص حرفهای، دانش کافی درباره مدیریت، قوانین و مقررات ندارند.
وی با اشاره به تجربه شخصی خود در آغاز فعالیت مدیریتی افزود: زمانی که در سال ۱۳۷۴ به بیمارستان مفید دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی رفتم و مسئولیت ریاست بیمارستان را بر عهده گرفتم، دورهای در زمینه مدیریت نگذرانده بودم. انگیزه خدمت داشتم و میخواستم برای مردم و کشور کار کنم، اما امروز که به آن دوره نگاه میکنم، معتقدم اگر آموزشهای مدیریتی لازم را دیده بودم، میتوانستم با راندمان بالاتر و اثربخشی بیشتری به اهدافم برسم.
معاون درمان وزارت بهداشت ادامه داد: مدتی پیش در نامهای به وزیر بهداشت نیز به این مسئله اشاره کردم که یکی از مشکلات مدیریت بیمارستانها، ناآشنایی برخی مدیران با دانش مدیریت و قوانین و مقررات است. این افراد پس از پذیرش مسئولیت، در جریان فعالیت با مشکلات مختلفی مواجه میشوند و برای حل آنها به واحدهای حقوقی و سایر بخشها مراجعه میکنند. گاهی پنج تا ۱۰ سال طول میکشد تا فرد در جریان تجربه کاری، با ابعاد مختلف مسئولیت خود آشنا شود؛ در حالی که ممکن است در همین زمان به پایان دوره خدمت خود نزدیک شود.
رضوی با تأکید بر ضرورت طراحی دورههای آموزشی علمی و عملی گفت: باید دورههایی برگزار شود که آموزش نظری، کارورزی و ارزیابی را در کنار یکدیگر داشته باشد. حتی لازم است افرادی که در حال حاضر مسئولیت مدیریتی ندارند، بتوانند بهصورت داوطلبانه این دورهها را بگذرانند تا در زمان نیاز به انتخاب مدیر، افراد واجد شرایط و آموزشدیده در دسترس باشند.
وی افزود: بهتر است افراد پیش از پذیرش مسئولیت، مدتی در کنار مدیران باتجربه فعالیت کنند و با فرایندهای اجرایی آشنا شوند. البته مدیریت یک بیمارستان ۳۲ تختخوابی با مدیریت یک بیمارستان هزار تختخوابی تفاوت دارد و آموزشها نیز باید متناسب با ابعاد و پیچیدگی مسئولیتها طراحی شود.
ضرورت بازنگری در شرط پزشک بودن مدیران
معاون درمان وزارت بهداشت با اشاره به لزوم توجه به دانش مدیریت بهجای تمرکز صرف بر رشته تحصیلی افراد اظهار کرد: یکی از آسیبهای حوزه مدیریت سلامت این است که گاهی تصور میشود مدیر یک مجموعه درمانی یا آموزشی حتماً باید پزشک باشد. در حالی که اگر فردی از دانش مدیریت، انگیزه و علاقه لازم برخوردار باشد و دورههای تخصصی این حوزه را گذرانده باشد، میتواند گزینه مناسبی برای مدیریت باشد.
وی ادامه داد: در برخی دانشکدهها و مجموعههای کوچک، تعداد محدودی پزشک حضور دارند و همین افراد به مسئولیتهای مدیریتی نیز منصوب میشوند. در چنین شرایطی باید بررسی شود که آیا فرد موردنظر واقعاً برای مدیریت آموزش دیده و آمادگی لازم را دارد یا خیر. ممکن است فردی پزشک نباشد، اما با گذراندن دورههای مدیریتی و برخورداری از انگیزه و توانایی، عملکرد مناسبی در اداره مجموعه داشته باشد.
رضوی با تأکید بر اینکه پزشک بودن نباید تنها شرط احراز مسئولیتهای مدیریتی باشد، گفت: باید مجموعهای از شرایط تخصصی و مدیریتی برای انتخاب مدیران در نظر گرفته شود. در برخی موارد نیز استفاده از مدیران آموزشدیده و متخصص مدیریت میتواند از نظر اقتصادی بهصرفهتر باشد؛ چراکه لزوماً نیازی نیست برای اداره یک بیمارستان از پزشک متخصص یا فوقتخصصی استفاده شود که هزینه بیشتری دارد، در حالی که فرد دیگری با آموزش مدیریتی مناسب میتواند همان مسئولیت را بر عهده بگیرد.
پیوند عملکرد مدیران با نظام پرداخت و انگیزههای شغلی
رضوی یکی دیگر از مشکلات مدیریت در کشور را نبود ارتباط کافی میان عملکرد مدیران و دریافتی آنها دانست و افزود: در بسیاری از موارد، درآمد مدیر با کیفیت عملکرد، راندمان و میزان پیشرفت مجموعه ارتباط مشخصی ندارد. مدیری که تلاش بیشتری میکند و عملکرد بهتری دارد، باید در نظام پرداخت نیز متناسب با نتیجه کار خود مورد توجه قرار گیرد.
وی با اشاره به تجربه برخی بیمارستانها در استفاده از سازوکارهای انگیزشی گفت: در بعضی قراردادها، بخشی از سود بیمارستان به مدیر اختصاص داده میشود و این موضوع میتواند انگیزه او را برای افزایش بهرهوری، ارتقای رضایت کارکنان و بهبود خدمات بیشتر کند. مدیری که مسئولیت اداره مجموعهای با سرمایه انسانی و مالی گسترده را بر عهده دارد، باید از جایگاه و انگیزه متناسب با این مسئولیت برخوردار باشد.
معاون درمان وزارت بهداشت با اشاره به تجربه یکی از پزشکان ایرانی شاغل در خارج از کشور بیان کرد: یکی از دوستانم که متخصص ارتوپدی است، در حال گذراندن یک دوره دوساله مدیریتی در دانشگاه آکسفورد است تا پس از آن برای ریاست دانشکده اقدام کند. او گفته بود با پذیرش این مسئولیت، درآمدش ۳۰ درصد افزایش پیدا میکند. این نمونه نشان میدهد که ایجاد انگیزههای حرفهای و مالی میتواند افراد توانمند را به سمت پذیرش مسئولیتهای مدیریتی و ارتقای دانش خود سوق دهد.
رضوی افزود: نباید این تصور وجود داشته باشد که مدیر یک بیمارستان، صرفاً به دلیل پذیرش مسئولیت مدیریتی، باید دریافتی کمتری از پزشکان یا سایر کارکنان داشته باشد. مدیری که با عملکرد خود موجب افزایش بهرهوری و بهبود خدمات میشود، باید از حمایت و مشوقهای متناسب برخوردار باشد.
وی با اشاره به نمونهای از راهاندازی تجهیزات در یکی از بیمارستانهای دولتی گفت: مدیری را میشناسم که پس از پذیرش مسئولیت، با پیگیری و تلاش توانست دستگاه سیتیاسکن را در مدت دو هفته وارد بیمارستان و راهاندازی کند؛ در حالی که در برخی بیمارستانها راهاندازی تجهیزات مشابه ماهها به طول میانجامد. چنین مدیری که در شرایط دشوار و بحران نیز برای حل مسائل مجموعه تلاش میکند، باید مورد حمایت قرار گیرد و انگیزه ادامه فعالیت داشته باشد.
تفکیک مدیریت اجرایی از تصمیمگیریهای تخصصی پزشکی
رضوی با تأکید بر ضرورت تقویت جایگاه مدیران علمی و آموزشدیده در بیمارستانها گفت: مدیران باید از دانش، انگیزه و تجربه کافی برخوردار باشند و بیمارستان را فرصتی برای پیشرفت حرفهای خود بدانند. اگر مدیری توانایی و دانش لازم را داشته باشد، اما از حمایت کافی برخوردار نشود یا بهطور مستمر مانع فعالیت او شوند، انگیزه خود را از دست میدهد و ممکن است مجموعه نیز از ظرفیتهای او بهرهمند نشود.
وی با اشاره به ضرورت تعیین مرز مسئولیتها در مراکز درمانی افزود: مدیریت اجرایی بیمارستان و تصمیمگیریهای تخصصی پزشکی باید از یکدیگر تفکیک شوند. مدیر باید در حوزه مدیریتی خود بر اساس اصول علمی و ضوابط عمل کند و در مقابل، در امور تخصصی پزشکی نیز نباید مداخله غیرتخصصی صورت گیرد. پزشک باید مسئولیت حرفهای و تخصصی خود را انجام دهد و مدیر نیز امور مدیریتی و اجرایی مجموعه را بر عهده داشته باشد.
معاون درمان وزارت بهداشت در پایان با تأکید بر ضرورت تداوم دورههای تربیت مدیران آینده نظام سلامت گفت: این دورهها برای نظام سلامت بسیار ضروری است و باید استمرار داشته باشد. همچنین لازم است مدیران برتر سالانه شناسایی و معرفی شوند، از عملکرد آنها قدردانی شود و تجربههای موفقشان در اختیار سایر مدیران قرار گیرد. چنین اقداماتی میتواند در بهبود مدیریت بیمارستانها و ارتقای عملکرد نظام سلامت مؤثر باشد.
انتهای پیام/