قائم مقام رئیس بنیاد ملی نخبگان:
پشت حصارهای کارگاه مرمت گراند هتل قزوین چه میگذرد؟
به گزارش خبرنگار خبرگزاری آنا، ادامه فعالیتهای عمرانی در محدوده گراند هتل قزوین و عرصه تاریخی دولتخانه صفوی بار دیگر این بنای ارزشمند را در مرکز توجه فعالان میراثفرهنگی قرار داده است. این بار، اما ماجرا تنها به نوع مداخلات در پروژه محدود نمیشود؛ روایت یک فعال میراثفرهنگی از ممانعت و تهدید هنگام عکاسی و تصویربرداری از محل پروژه، پرسشهای تازهای درباره میزان شفافیت این طرح به وجود آورده است.
گراند هتل قزوین که از آن بهعنوان نخستین هتل مدرن ایران یاد میشود، سالهاست یکی از شاخصترین بناهای تاریخی شهر محسوب میشود؛ بنایی که احیای آن میتوانست به الگویی موفق در حوزه مرمت و بهرهبرداری از آثار تاریخی تبدیل شود، اما امروز بیش از هر چیز با دیوارهای بلند فلزی و ابهامهایی که پیرامون آن شکل گرفته شناخته میشود.
در روزهای اخیر تصاویر و ویدئوهایی از فضای کارگاه منتشر شده که حضور ماشینآلات، کامیونهای حمل خاک، تیرآهن و سازههای فلزی را نشان میدهد. همین تصاویر کافی بود تا بار دیگر نگرانی دوستداران میراثفرهنگی درباره نوع مداخلات انجامشده در این محدوده افزایش یابد؛ بهویژه آنکه بخشی از پروژه در عرصه دولتخانه صفوی قرار دارد؛ محدودهای که هرگونه اقدام عمرانی در آن نیازمند حساسیت و نظارت ویژه است.
به گفته فعالان میراثفرهنگی، آنچه از پشت حصارها دیده میشود با توضیحاتی که تاکنون از سوی مسئولان درباره انجام «پاکسازی سطحی» یا «عملیات سبک» ارائه شده، همخوانی کامل ندارد. آنها معتقدند حضور تجهیزات عمرانی، جابهجایی خاک و استفاده از سازههای فلزی در چنین عرصهای نیازمند انتشار مستندات فنی، گزارشهای باستانشناسی و توضیح شفاف درباره جزئیات پروژه است.
یکی از مهمترین محورهای بحث، واگذاری بخشی از محدوده موسوم به «گاراژ اقتصاد» به پروژه گراند هتل است؛ محدودهای که در عرصه دولتخانه صفوی قرار دارد. فعالان میراث فرهنگی این تصمیم را مغایر با مصوبه رهبری میدانند و مسئولان میراثفرهنگی استان قزوین میگویند این الحاق بر اساس مصوبات شورای فنی و با تأیید وزارتخانه انجام شده و هدف آن حفظ کاربری اقامتی گراند هتل بوده است. همچنین تأکید دارند که عملیات اجرایی با نظارت کارشناسان صورت گرفته و خاکبرداری عمیق در محل انجام نشده است.
با این حال، منتقدان میگویند صرف استناد به مصوبات اداری برای رفع نگرانیها کافی نیست و افکار عمومی حق دارد بداند دقیقاً چه مجوزهایی صادر شده، چه مطالعاتی انجام گرفته، نتایج بررسیهای باستانشناسی چه بوده و روند مرمت بر اساس کدام اصول و اسناد پیش میرود.
روایت یک فعال میراثفرهنگی از پشت حصارها
در ادامه این ماجرا، سعید زارعپور، فعال میراثفرهنگی قزوین، در گفتوگو با خبرنگار آنا جزئیات بیشتری از آنچه در محل پروژه رخ داده ارائه میدهد.
او با اشاره به سابقه فعالیت خود در حوزه میراث فرهنگی میگوید: پیش از این نیز بارها از بناهای تاریخی، چه در حال تخریب، چه در حال مرمت و چه بناهای سالم، تصویربرداری و عکاسی کردهام و آنها را منتشر کردهام. دغدغه حفظ میراث فرهنگی همواره برای من وجود داشته است.
زارعپور ادامه میدهد: روز چهاردهم خرداد، هنگام عبور از کنار مجموعه گراند هتل که در حال مرمت است، متوجه شدم بخشی که معمولاً با پرده پوشانده میشد، این بار محل انجام عملیات اجرایی است. به همین دلیل توقف کردم و اقدام به عکاسی و فیلمبرداری کردم.
او می گوید: فیلمبرداری من کوتاه بود. از نقطهای تصویر گرفتم که پیشتر در آن بالکنی با پایههای چوبی وجود داشت، اما اکنون بالکن تخریب شده و پایهها نیز حذف شده بودند. در همان محل حجم زیادی آهن و تیرآهن قرار داشت و صدای کوبیدن و ضربه زدن به آنها شنیده میشد. قصد من ثبت همین صحنه بود. در همین حین فردی که در محل حضور داشت ــ که نمیدانم کارگر بود یا پیمانکار ــ با اشاره از من خواست فیلم نگیرم. من نیز دوربین را خاموش کردم، اما همان فرد وسیلهای شبیه لوله یا میلگرد را به حالت تهدیدآمیز به سمت من بلند کرد.
زارعپور ادامه میدهد: بخشی از این اتفاق که پیش از خاموش شدن دوربین ثبت شده بود، بعداً در فضای مجازی منتشر شد. اما پرسش اصلی من این است که دقیقاً چه اقدامی در آن محل در حال انجام بود که یک شهروند حق تصویربرداری از آن را ندارد؟
او تأکید میکند: من هرگز وارد محوطه نشدم و صرفاً از معبر عمومی تصویربرداری کردم. حال اگر آنچه در معرض دید عموم قرار دارد قابل ثبت نباشد، مبنای قانونی این محدودیت چیست؟
او میگوید: چه کسانی به عوامل حاضر در محل دستور دادهاند که به جای مسیرهای قانونی، در برابر تصویربرداری شهروندان برخورد تهدیدآمیز داشته باشند؟
عکاسی از فضای عمومی جرم نیست
برای بررسی ابعاد حقوقی موضوع، میلاد بهشتی عکاس خبری میگوید:عکاسی از فضای عمومی اصولاً جرمانگاری نشده و نیاز به مجوز ندارد. عکاسی از نمای عمومی، مادامی که ناقض حریم خصوصی افراد نباشد، ممنوعیتی ندارد.
بهشتی ادامه میدهد: تنها در مکانهایی که بهطور رسمی و با نصب تابلو، عکاسی در آنها ممنوع اعلام شده باشد، محدودیت وجود دارد. در غیر این صورت، اصل بر مجاز بودن عکاسی از فضای عمومی است.
این کارشناس تأکید میکند: جلوگیری مستقیم یا برخورد فیزیکی با عکاس، حتی در صورت وجود محدودیت، وجاهت قانونی ندارد و در صورت تخلف باید از مسیر مراجع قانونی پیگیری شود. اگر هم محل از فضای عمومی قابل مشاهده باشد، اساساً منع قانونی برای ثبت تصویر وجود ندارد.
او ادامه میدهد: به هر حال در پروژههای مستندسازی، داشتن معرفینامه رسانهای توصیه میشود و میتواند از بروز برخی تنشها جلوگیری کند، اما این موضوع به معنای سلب حق عکاسی از فضای عمومی نیست.
مطالبه شفافیت؛ درخواستهای بازدید همچنان بیپاسخ
نکته مهم دیگری که از سوی فعالان میراثفرهنگی و خبرنگاران مطرح شده، بیپاسخ ماندن درخواستهای مکرر برای بازدید از روند مرمت گراند هتل است. به گفته آنها، تا امروز هیچ پاسخ مثبت یا امکان بازدید رسمی و شفاف برای رسانهها، کارشناسان و کنشگران میراث فرهنگی فراهم نشده است؛ موضوعی که به باور منتقدان، بر حجم ابهامات افزوده است.
در چنین شرایطی، مطالبه اصلی نه توقف پروژه، بلکه شفافسازی، ارائه مستندات فنی و فراهم شدن امکان نظارت عمومی بر روند مرمت عنوان میشود. به اعتقاد آنان، وزارت میراث فرهنگی و دستگاههای مسئول باید با انتشار گزارشهای دقیق و فراهم کردن دسترسی کارشناسانه به پروژه، زمینه پاسخگویی روشنتر را فراهم کنند.
گراند هتل قزوین امروز تنها یک پروژه مرمتی نیست؛ به آزمونی برای میزان شفافیت، پاسخگویی و نحوه مواجهه با میراث عمومی تبدیل شده است. پرسش افکار عمومی همچنان باقی است: پشت این حصارهای بلند چه میگذرد؟
تا زمانی که پاسخ این پرسش با اسناد فنی، گزارشهای رسمی و امکان راستیآزمایی همراه نشود، ابهامها همچنان ادامه خواهد داشت؛ چرا که در میراث فرهنگی، حفاظت فقط در سازهها خلاصه نمیشود، بلکه اعتماد عمومی نیز بخشی از خودِ میراث است.
انتهای پیام/
