فلسفه قربانی کردن چیست؟/ سنتی الهی که ضد اسراف است

به گزارش خبرنگار خبرگزاری آنا،عید قربان عید بندگی و عبادت و یادآور اطاعت مخلصانه حضرت ابراهیم خلیل(ع) از پرودگار متعال است.‌ جایی که این پیامبر الهی،فرزند خویش را که همه وجود و دار و ندارش بود، به امر خدا به قربانگاه برد تا نشان دهد که  همه دلبستگی ها و داشته های دنیایی در برابر خواست خدا هیچ است.آنجا بود که با اثبات ایمان ابراهیم، لطف خدا شامل او شد و حالا سنت قربانی کردن از آن عهد دیرین به دنیای امروز و‌ مناسک حج رسید.

در همین ارتباط، حجت الاسلام سید عباس موسوی مطلق در گفتگو با آنا و در تشریح برخی ابهاماتی که گاهی درباره این سنت الهی مطرح می‌شود عنوان کرد: حیوانات حلال گوشت قربانی کردن آنان است و‌در واقع کمال این حیوانات مانند شتر، گاو و‌کوسفند در قربانی کردن آنان است؛ و باید بدانیم نگاه به سنت قربانی، بستگی زیادی به این دارد که آن را صرفاً یک عمل ظاهری ببینیم یا یک «فرهنگ اجتماعی و معنوی». اگر قربانی تنها به کشتن یک حیوان محدود شود، ممکن است برخی آن را اسراف یا هزینه‌ای غیرضروری تلقی کنند؛ اما در منطق دینی، فلسفه قربانی فراتر از ظاهر آن است. در عید قربان اصل ماجرا «تقرب به خدا»، «دل کندن از وابستگی‌ها» و «تقویت روح بخشش» است. قرآن نیز تصریح می‌کند که نه گوشت و نه خون قربانی به خدا نمی‌رسد، بلکه تقوا و نیت انسان اهمیت دارد.

علامه فیض کاشانی می‌گوید:

عید قربان من آن دم که فدای تو شوم

عید نوروز که آیی به مبارک بادم

و به قول حاج غلامرضا سازگار:

گوسفند نفس را با تیغ تقوی سر ببر

پای تا سر جان شو و رخسار جانان را ببین

وی اظهار کرد:  همچنین قربانی کردن یا اعمالی که حکمتش پوشیده است بهترین مسیر عبودیت است چرا که بین اهل عبادت و عبودیت فرق دارد، شیطان اهل عبادت بود؛ عبودیت یعنی هرچه خدا بفرماید همان است «حکم آنچه تو فرمایی»

این کارشناس دینی گفت: از سوی دیگر، اگر این سنت درست اجرا شود، اتفاقاً می‌تواند ضد اسراف باشد؛ زیرا بخش مهمی از گوشت قربانی به نیازمندان، خانواده‌های کم‌درآمد و افراد محروم می‌رسد. در بسیاری از مناطق، خانواده‌هایی هستند که شاید فقط در همین مناسبت بتوانند از غذای مناسب و گوشت بهره‌مند شوند؛ بنابراین قربانی، در شکل صحیح خود، نوعی «توزیع نعمت» و مشارکت اجتماعی است، نه ریخت‌وپاش.

وی افزود: در بُعد اجتماعی نیز، روحیه ایثار و فداکاری نهفته در عید قربان می‌تواند آثار عمیقی داشته باشد. بسیاری از مشکلات جوامع، از جمله فقر، تبعیض و شکاف طبقاتی، ریشه در فردگرایی و انحصارطلبی دارد. عید قربان به انسان یادآوری می‌کند که بخشی از دارایی و آسایش خود را با دیگران شریک شود. وقتی فرهنگ «دادن» و «همدلی» در جامعه تقویت شود، حس محرومیت و فاصله طبقاتی کاهش پیدا می‌کند.

حجت الاسلام موسوی مطلق عنوان  کرد: همچنین این عید، انسان را به این باور می‌رساند که ارزش واقعی افراد به ثروت، قومیت یا جایگاه اجتماعی نیست، بلکه به تقوا، اخلاق و خدمت به دیگران است. همین نگاه می‌تواند زمینه کاهش تبعیض و افزایش عدالت اجتماعی را فراهم کند. اگر روح عید قربان ـ یعنی گذشت، مسئولیت‌پذیری و توجه به محرومان ـ در رفتار اجتماعی نهادینه شود، بسیاری از آسیب‌های اجتماعی نیز کمتر خواهد شد.

این خطیب دینی و استاد حوزه گفت: در مورد وحدت مسلمانان نیز، عید قربان از مشترک‌ترین و فراگیرترین مناسبت‌های جهان اسلام است. شیعه و سنی هر دو این عید را بزرگ می‌دانند، نماز عید برگزار می‌کنند، قربانی می‌کنند و یاد حضرت ابراهیم و اسماعیل را گرامی می‌دارند. این اشتراکات می‌تواند محور همدلی باشد، نه اختلاف.مخصوصا در این ایام که حضور مردم در اجتماعات ضروری است ثوابی دو‌چندان دارد.

وی افزود: مراسم حج نیز که با عید قربان پیوند خورده، نماد عملی وحدت امت اسلامی است؛ جایی که مسلمانان از نژادها، زبان‌ها و مذاهب مختلف، از بلاد مختلف در کنار هم یک هدف مشترک را دنبال می‌کنند. این عید یادآور آن است که مسلمانان، با وجود تفاوت‌های اعتقادی، فقهی و مذهبی، در اصول اساسی اخلاقی و انسان‌دوستی مشترک‌اند. اگر بر این مشترکات تأکید شود، عید قربان می‌تواند فرصتی برای تقویت گفت‌و‌گو، احترام متقابل و همبستگی میان شیعه و سنی باشد