دانشگاه آزاد، دانشگاه مسئله‌محور و حل‌مسئله است/ تربیت نسل کارآفرین و اثرگذار در زیست‌بوم نوآوری

به گزارش خبرگزاری آنا، حمید افشاری با اشاره به جایگاه دانشگاه آزاد اسلامی به‌عنوان بزرگ‌ترین دانشگاه حضوری جهان با ۱.۴ میلیون دانشجو، اظهار داشت: یکی از ثمرات و برکات انقلاب اسلامی، توسعه کمی و کیفی آموزش عالی و از جمله تأسیس دانشگاه آزاد اسلامی بود که فرصت تحصیل را برای آحاد جامعه فراهم کرد و عدالت آموزشی را محقق ساخت.

معاون تحقیقات و فناوری دانشگاه آزاد اسلامی با تأکید بر تفاوت ماهوی دانشجویان این دانشگاه با سایر مراکز آموزشی، گفت: دانشجویان دانشگاه آزاد با نگاه هدفمند و هوشمندانه و با پذیرش مسئولیت مالی تحصیل، مسیر علمی خود را انتخاب می‌کنند؛ این انتخابگری آگاهانه باعث می‌شود دانشجویان از همان ابتدا با دید بازتری به مسائل جامعه، بازار کار و چالش‌های کشور نگاه کنند.

افشاری افزود: وقتی دانشجو با انگیزه حل مسئله وارد دانشگاه می‌شود، طبیعی است که پژوهش‌ها و فعالیت‌های علمی خود را در راستای رفع نیازهای واقعی جامعه جهت‌دهی کند. این رویکرد، زمینه‌ساز شکل‌گیری هسته‌های فناور، همکاری‌های مؤثر با اساتید و انجام پروژه‌های کاربردی شده است.

وی با اشاره به دستاوردهای دانشگاه آزاد در حوزه اشتغال و کارآفرینی، تصریح کرد: امروز بسیاری از فارغ‌التحصیلان دانشگاه آزاد نه‌تنها در بخش‌های مختلف صنعت، دولت و حاکمیت مشغول به خدمت هستند، بلکه خود به کارآفرینان موفقی تبدیل شده‌اند که اشتغال‌زایی می‌کنند و در حل چالش‌های اجتماعی نقش آفرینی دارند.

افشاری با ذکر نمونه‌هایی از حضور فارغ‌التحصیلان دانشگاه آزاد در سطوح عالی مدیریتی کشور، خاطرنشان کرد: حضور این عزیزان در جایگاه‌هایی همچون وزارت، استانداری، شورای شهر و مدیریت صنایع بزرگ، نشان‌دهنده بلوغ و اثرگذاری زیست‌بوم دانشگاه آزاد در تربیت نیروی انسانی متخصص و متعهد است.

حرکت به سوی دانشگاه نسل جدید با محوریت اثرگذاری اجتماعی

معاون تحقیقات و فناوری دانشگاه آزاد اسلامی با تأکید بر تحول در مأموریت‌های دانشگاه، گفت: امروز دانشگاه آزاد اسلامی خود را «دانشگاه مسئله‌محور و حل‌مسئله» می‌داند. بر این اساس، اولویت‌بندی مسائل ملی و منطقه‌ای در واحدهای دانشگاهی و در پژوهش‌های تحصیلات تکمیلی، در دستور کار قرار گرفته است تا دانشگاه بتواند اثرگذاری اجتماعی خود را به‌طور ملموس افزایش دهد.

افشاری با اشاره به مفهوم «دانشگاه نسل جدید» که بر پایه اثرگذاری اجتماعی استوار است، افزود: دانشگاه آزاد اسلامی با تکیه بر ۴۴ سال تجربه و بلوغ علمی، در آستانه ترسیم افق‌های روشنی است که در آن، آموزش، پژوهش، فناوری و کارآفرینی در هم‌تنیدگی کامل، در خدمت توسعه پایدار کشور قرار خواهند گرفت.

وی در بخش دیگری از سخنان خود به توسعه زیست‌بوم نوآوری و فناوری در دانشگاه آزاد اشاره کرد و گفت: امروز با تشکیل پارک‌های علم و فناوری، مراکز رشد، شتاب‌دهنده‌ها و هسته‌های فناور در سراسر واحدهای دانشگاهی، مسیر تبدیل ایده به محصول و شرکت دانش‌بنیان هموار شده است. دانشجویان و اساتید با حمایت‌های هدفمند معاونت تحقیقات و فناوری، می‌توانند دستاوردهای پژوهشی خود را به ارزش اقتصادی و اجتماعی تبدیل کنند.

افشاری با ابراز امیدواری نسبت به آینده دانشگاه آزاد اسلامی، تأکید کرد: با همت جامعه دانشگاهی و همراهی نهادهای حاکمیتی، دانشگاه آزاد اسلامی می‌تواند در چهل‌وپنجمین سالگرد تأسیس خود، نه‌تنها به‌عنوان بزرگ‌ترین دانشگاه حضوری جهان، بلکه به‌عنوان الگویی موفق از دانشگاه اثرگذار، مسئله‌محور و نوآور در سطح منطقه و جهان اسلامی شناخته شود.

پراکندگی جغرافیایی؛ فرصتی راهبردی برای توسعه زیست‌بوم فناوری

معاون تحقیقات، فناوری و نوآوری دانشگاه آزاد اسلامی با اشاره به ظرفیت بی‌نظیر پراکندگی جغرافیایی این دانشگاه، گفت: وجود بیش از ۴۰۰ واحد و مرکز دانشگاهی در ۳۱ استان کشور به‌همراه دو واحد مستقل بین‌المللی، فرصتی استثنایی برای ما ایجاد کرده است تا زیست‌بوم فناوری را در مقیاس ملی و با نگاهی به نیازهای بومی هر منطقه توسعه دهیم.

افشاری با تشریح زنجیره ارزش پژوهش در دانشگاه آزاد اسلامی، افزود: در برنامه تحول دانشگاه که اکنون در سال پنجم اجرای آن قرار داریم، پژوهش‌ها را به‌صورت مسئله‌محور و اولویت‌بندی‌شده هدایت می‌کنیم. بر این اساس، دانشجویان تحصیلات تکمیلی موظف‌اند موضوعات پایان‌نامه‌ها و رساله‌های خود را بر اساس چالش‌های احصاشده توسط صنایع و نهادهای اجتماعی انتخاب کنند.

وی با تشریح مدل جدید پژوهشی دانشگاه آزاد، توضیح داد: در این رویکرد، یک استاد به‌عنوان محور تحقیق، با هدایت چهار دانشجوی دکتری و حدود ۱۰ دانشجوی کارشناسی ارشد، تیمی تخصصی را حول یک مسئله مشخص تشکیل می‌دهند. این تیم با پوشش دادن ابعاد مختلف موضوع، می‌تواند از مرحله پژوهش نظری عبور کرده و به تشکیل هسته یا واحد فناور منجر شود که محصول یا خدمتی برای حل آن مشکل ارائه می‌دهد.

افشاری خاطرنشان کرد: این مدل زنجیره‌ای که هم‌اکنون در بسیاری از واحدهای دانشگاهی در حال اجراست، باعث شده تا پژوهش‌ها از حالت پراکنده و صرفاً آکادمیک خارج شده و مستقیماً به نیازهای منطقه‌ای، استانی و ملی پاسخ دهند.

۲۸۲ هسته و واحد فناور؛ موتور محرک اشتغال دانش‌بنیان

معاون تحقیقات و فناوری دانشگاه آزاد اسلامی با ارائه آمارهای جدید از وضعیت زیست‌بوم نوآوری این دانشگاه، گفت: هم‌اکنون نزدیک به ۲۸۲ هسته و واحد فناور در مراکز رشد دانشگاه آزاد اسلامی در سراسر کشور مستقر هستند که با احتساب نیروی انسانی فعال در هرکدام، صدها هزار نفر در این اکوسیستم پویا مشغول به فعالیت هستند.

افشاری با تأکید بر ضرورت جهت‌دهی هوشمند به این ظرفیت عظیم، افزود: برخی از این هسته‌های فناور به‌دلیل شرایط خاص مانند تحولات منطقه‌ای و فشارهای اقتصادی ممکن است با چالش‌هایی در بازار محصول خود مواجه شوند، اما استعداد و قابلیت فنی تیم‌های آن‌ها همچنان پابرجاست. ازاین‌رو، ما در معاونت تحقیقات و فناوری، برنامه‌ای جدی برای «کیفی‌سازی» و «بازآفرینی مأموریت» این واحدها داریم.

وی با اشاره به شرایط ویژه منطقه و ضرورت آمادگی برای مرحله پس از تحولات جاری، گفت: دانشگاه آزاد اسلامی به‌عنوان دانشگاهی مردمی و اثرگذار، مسئولیت دارد تا توانمندی‌های نیروی انسانی و دستاوردهای فناورانه خود را با نیازهای مرحله بازسازی و توسعه همسو کند.

افشاری تصریح کرد: امروز تمرکز ما بر این است که تیم‌های فناور که توانسته‌اند در حوزه تخصصی خود به محصول یا خدمت ارزشمندی دست یابند، با شناسایی فرصت‌های جدید در بازارهای داخلی و بین‌المللی، مأموریت خود را به‌روز کرده و در فرآیند بازسازی، توسعه بازار و رفع چالش‌های پسا-تحول نقش‌آفرینی کنند.

پیوند زیست‌بوم دانشگاهی با بازارهای داخلی و بین‌المللی

معاون تحقیقات و فناوری دانشگاه آزاد اسلامی در پایان با تأکید بر راهبردهای آینده این معاونت، گفت: دانشگاه آزاد اسلامی با تکیه بر شبکه گسترده واحدهای استانی و مستقل خود، آماده است تا به‌عنوان بازوی علمی و فناورانه کشور، در عرصه‌های بازسازی، توسعه زیرساخت‌ها و ایجاد ارزش افزوده در بازارهای منطقه‌ای و جهانی ایفای نقش کند.

افشاری افزود: با همت جامعه دانشگاهی و همراهی نهادهای سیاست‌گذار، بتوانیم در مرحله پیش‌رو، دستاوردهای زیست‌بوم نوآوری دانشگاه آزاد را به‌صورت گسترده در خدمت توسعه پایدار کشور و رفاه مردم قرار دهیم و دانشگاه آزاد اسلامی را به الگویی موفق از «دانشگاه نسل جدید» با محوریت اثرگذاری اجتماعی و حل مسئله تبدیل کنیم.

معاون تحقیقات، فناوری و نوآوری دانشگاه آزاد اسلامی با تأکید بر تغییر راهبرد این دانشگاه از «توسعه کمی» به «تعالی کیفی»، گفت: خدا را شکر امروز از نظر زیرساخت‌های توسعه فناوری در وضعیت مطلوبی قرار داریم؛ بیش از ۱۷۰ مرکز رشد، بیش از ۷۰ سرای نوآوری و پارک‌های علم و فناوری در سراسر کشور، شبکه‌ای قدرتمند را برای پشتیبانی از ایده‌های نوآورانه شکل داده‌اند.

افشاری با مرور دو دهه رشد ادبیات فناوری در کشور، افزود: اگرچه در دهه گذشته رشد کمی خوبی در حوزه فناوری در سطح کشور و به‌ویژه دانشگاه آزاد اسلامی اتفاق افتاده است، اما رسالت امروز ما این است که با تکیه بر این زیست‌بوم بالغ‌شده، بر «کیفی‌سازی» و «اثرگذاری مستقیم» هسته‌ها و واحدهای فناور بر صنعت، جامعه و دولت تمرکز کنیم.

پیوند فوری زیست‌بوم فناوری با نیازهای صنعت در شرایط ویژه

وی با اشاره به شرایط حساس کنونی و تأثیر تحولات منطقه‌ای بر بخش‌های مختلف اقتصادی، گفت: حتی در همین روزها که کشور در شرایط ویژه‌ای قرار دارد، معاونت تحقیقات و فناوری دانشگاه آزاد با استفاده از بازوهای استانی و واحدهای دانشگاهی، به‌صورت فعال و متمرکز در حال برقراری ارتباط میان واحدهای فناور و صنایع آسیب‌دیده است.

افشاری تصریح کرد: ما این واحدها را رها نکرده‌ایم؛ بلکه با برگزاری جلسات تخصصی و هدفمند، تلاش می‌کنیم تا ظرفیت‌های فناورانه دانشگاه را به‌سرعت به نیازهای فوری صنعت و جامعه متصل کنیم. این رویکرد عمل‌گرا، نشان‌دهنده مسئولیت‌پذیری دانشگاه آزاد به‌عنوان یک نهاد مردمی و اثرگذار در شرایط حساس است.

معاون تحقیقات و فناوری دانشگاه آزاد اسلامی با تشریح تحول رویکردی در «جشنواره فرهیختگان» که هم‌زمان با سالروز تأسیس دانشگاه برگزار می‌شود، گفت: در گذشته، این جشنواره با اهدای جوایزی به «مقاله برتر»، «نشریه برتر»، «استاد برتر» و امثال آن، به تقدیر از برترین‌های کمی می‌پرداخت؛ اما امسال با تغییر رویکردی بنیادین، جشنواره فرهیختگان به «آینه‌ای» از مأموریت جدید دانشگاه، یعنی «حل مسئله»، تبدیل شده است.

افشاری افزود: بر این اساس، منتخبان جشنواره فرهیختگان در هر حوزه، کسانی هستند که توانسته‌اند مسئله‌ای واقعی از کشور را شناسایی و برای آن راه‌حلی اثرگذار ارائه دهند. امسال به‌طور دقیق ۲۸ فرد حقیقی و حقوقی که هرکدام داستانی از حل یک چالش ملی یا منطقه‌ای را در کارنامه دارند، مورد تقدیر قرار خواهند گرفت.

نشان دائمی فرهیختگان؛ نماد تعهد به کیفیت و اثرگذاری ملی

وی با تأکید بر اعتبار جدید این جشنواره، گفت: ما در پی آن هستیم که جشنواره فرهیختگان دانشگاه آزاد اسلامی، هم‌تراز با جشنواره‌های معتبر ملی مانند خوارزمی و فارابی، به نمادی از «کیفیت» و «اثرگذاری پایدار» تبدیل شود. ازاین‌رو، «نشان فرهیختگان» که به منتخبان اهدا می‌شود، نشانی دائمی و کیفی خواهد بود که گواهی می‌دهد دارنده آن، در حوزه تخصصی خود توانسته است تأثیری ملموس در سطح ملی یا بین‌المللی ایجاد کند.

افشاری خاطرنشان کرد: این تغییر رویکرد، تنها یک تحول نمادین نیست؛ بلکه پیامی روشن به جامعه دانشگاهی است که از این پس، معیار اصلی ارزیابی و تقدیر، «توانایی حل مسئله» و «اثرگذاری اجتماعی» است، نه صرفاً تولید محتوای علمی پراکنده.

معاون تحقیقات و فناوری دانشگاه آزاد اسلامی با اشاره به افق‌های پیش‌رو، گفت: دانشگاه آزاد اسلامی با تکیه بر شبکه گسترده، نیروی انسانی متعهد و زیست‌بوم بالغ نوآوری خود، آماده است تا در مرحله جدید توسعه کشور، به‌عنوان بازوی علمی، فناورانه و کارآفرین دولت و صنعت ایفای نقش کند.

افشاری افزود: با تداوم این رویکرد مسئله‌محور و با همت همه اعضای جامعه دانشگاهی، دانشگاه آزاد اسلامی نه‌تنها به‌عنوان بزرگ‌ترین دانشگاه حضوری جهان، بلکه به‌عنوان الگویی موفق از «دانشگاه نسل جدید» شناخته خواهد شد؛ دانشگاهی که آموزش، پژوهش و فناوری را در خدمت حل مسائل واقعی جامعه و ساختن آینده‌ای روشن برای ایران اسلامی قرار می‌دهد.

تأثیرگذاری اجتماعی؛ حلقه وصل آموزش، پژوهش و فناوری در دانشگاه نسل جدید

معاون تحقیقات، فناوری و نوآوری دانشگاه آزاد اسلامی با تأکید بر تحول در مأموریت‌های دانشگاه، گفت: امروز شاهد آن هستیم که اساتید، کارکنان و دانشجویان ما در قالب تیم‌های تخصصی، مستقیماً به کمک جامعه و صنعت آمده‌اند و در حل مسائل واقعی کشور ورود کرده‌اند. این رویکرد، نشان‌دهنده تغییر راهبردی دانشگاه آزاد است؛ دانشگاهی که روزی با مأموریت «توسعه آموزش» و تحقق عدالت آموزشی آغاز به کار کرد، امروز در کنار دو رسالت دیرینه «آموزش» و «پژوهش»، بر «توسعه فناوری» و «اثرگذاری اجتماعی» تمرکز ویژه‌ای دارد.

افشاری با اشاره به هدف غایی این تحول، افزود: فارغ‌التحصیلان دانشگاه آزاد اسلامی با ورود به جامعه، بتوانند با به‌کارگیری دانش و تجربه خود، کیفیت زندگی مردم را ارتقا دهند و تأثیری ملموس و پایدار در حل چالش‌های اجتماعی بر جای بگذارند.

اولویت‌بندی پژوهش‌ها بر اساس آمایش سرزمینی و ظرفیت‌های بومی

در پاسخ به این پرسش که اولویت‌های پژوهشی چگونه تعیین می‌شوند و چگونه از هدررفت منابع انسانی و علمی جلوگیری می‌گردد، افشاری توضیح داد: با توجه به محدودیت منابع مالی، انسانی و زمانی، اولویت‌بندی یک ضرورت اجتناب‌ناپذیر است. بر این اساس، هر استان بر مبنای «آمایش سرزمینی» و «ظرفیت‌های ساختاری» خود، اولویت‌های پژوهشی و فناورانه ویژه‌ای را دنبال می‌کند.

وی با ارائه نمونه‌های عینی از این رویکرد، گفت: برای مثال، استان اصفهان بیش از ۱۵ سال است که تمرکز پژوهشی و فناورانه خود را بر حوزه «بذر» قرار داده و امروز افتخار می‌کنیم که ۲۰ درصد از بذر مورد نیاز کشور در این استان و با مشارکت دانشگاه آزاد اسلامی تولید می‌شود. این دستاورد، تنها یک فعالیت پژوهشی نیست؛ بلکه گامی راهبردی در جهت تحقق «امنیت غذایی» کشور است.

افشاری افزود: هدف ما این است که با تکیه بر دانش انباشته‌شده در استان‌ها، به‌جای پراکنده‌کاری، بر «کیفی‌سازی»، «توسعه اقلام جدید» و «افزایش سهم تولید» در حوزه‌های اولویت‌دار تمرکز کنیم. انشالله روزی برسد که بگوییم دانشگاه آزاد اسلامی توانسته است خودکفایی بذر کشور را محقق سازد.

تمرکز استانی با نگاه ملی؛ الگوی شیلات در شمال کشور

معاون تحقیقات و فناوری دانشگاه آزاد اسلامی با اشاره به ظرفیت‌های استان‌های شمالی، گفت: در استان‌های مازندران و گیلان، چندین واحد دانشگاهی به‌صورت تخصصی بر حوزه «شیلات» و «امنیت غذایی» متمرکز شده‌اند. امروز تیم‌های حرفه‌ای در این استان‌ها، کل زنجیره ارزش شیلات را از «تولید لارو» تا «فرآوری محصول» و از «ماهیان گرمابی» تا «ماهیان خاویاری» پوشش داده‌اند.

افشاری با تأکید بر ضرورت بهره‌برداری بهینه از نیروی انسانی متخصص، افزود: ممکن است استادی در حوزه شیلات در استان مرکزی فعالیت کند، درحالی‌که اولویت پژوهشی ما در استان مازندران یا بوشهر متمرکز است. برای حل این چالش و جلوگیری از هدررفت استعدادها، ما در حال راه‌اندازی «سامانه بازار فناوری» در سطح دانشگاه هستیم.

سامانه بازار فناوری؛ پل ارتباطی عرضه و تقاضای دانش در مقیاس ملی

وی با تشریح کارکرد این سامانه هوشمند، گفت: سامانه بازار فناوری دانشگاه آزاد اسلامی، بستری برای اتصال «عرضه‌کنندگان فناوری» (مانند هسته‌های فناور تولید بذر در اصفهان) به «متقاضیان فناوری» (صنایع و نهادهای دارای نیاز احصاشده) است. در این سامانه، نیازها پس از راستی‌آزمایی توسط کارگزاران استانی، در سطح ملی منتشر می‌شوند تا متخصصان در هر نقطه از کشور بتوانند بر اساس اولویت‌های تعیین‌شده، مشارکت کنند.

افشاری خاطرنشان کرد: این سامانه امکان می‌دهد تا مثلاً یک تیم متخصص شیلات در مازندران، پروژه‌ای مرتبط با نیازهای استان بوشهر را بر عهده بگیرد؛ بدین ترتیب، هم از پراکندگی منابع جلوگیری می‌شود و هم اولویت‌های پژوهشی کشور با حداکثر کارایی دنبال می‌گردند.

معاون تحقیقات و فناوری دانشگاه آزاد اسلامی با تأکید بر تعادل میان «تمرکز استانی» و «همگرایی ملی»، گفت: رویکرد جدید ما این است که هر استان بر اساس مزیت‌های نسبی خود، در چند حوزه کلیدی عمق‌بخشی کند، اما از طریق سامانه بازار فناوری و شبکه هماهنگی معاونت تحقیقات و فناوری، امکان همکاری بین‌استانی و انتقال دانش به نقاط مورد نیاز کشور فراهم باشد.

افشاری افزود: این مدل مدیریتی، نه‌تنها از هدررفت منابع و استعدادها جلوگیری می‌کند، بلکه باعث می‌شود پژوهش‌های دانشگاه آزاد اسلامی مستقیماً در خدمت حل مسائل ملی، توسعه صنعت و ارتقای کیفیت زندگی مردم قرار گیرد. انشالله با تداوم این مسیر، دانشگاه آزاد اسلامی به‌عنوان الگویی موفق از «دانشگاه مسئله‌محور» و «اثرگذار» در سطح منطقه شناخته شود.

شبکه تبادل فناوری؛ پل ارتباطی عرضه و تقاضای دانش در مقیاس ملی

معاون تحقیقات، فناوری و نوآوری دانشگاه آزاد اسلامی با تشریح سازوکار جدید اتصال ظرفیت‌های فناورانه به نیازهای کشور، گفت: اگرچه اولویت‌بندی پژوهش‌ها در سطح استان‌ها انجام می‌شود، اما از طریق شبکه هوشمند «بازار فناوری»، نیازهای احصاشده در یک نقطه از کشور می‌تواند با ظرفیت‌های عرضه‌کننده در استان دیگر پیوند بخورد و فرآیند «مچ‌میکینگ» یا جفت‌سازی فناورانه به‌صورت ملی اتفاق بیفتد.

افشاری با اشاره به نقش کارگزاران فناوری در این شبکه، افزود: همکاران ما در واحدهای دانشگاهی به‌عنوان کارگزار، وظیفه دارند تا با ارائه خدمات تخصصی شامل مشاوره حقوقی، تأمین مالی، مالکیت فکری و تجاری‌سازی، فاصله میان عرضه‌کننده و متقاضی فناوری را کاهش دهند و زمینه را برای شکل‌گیری مشارکت‌های پایدار فراهم کنند.

وی خاطرنشان کرد: در این مدل، نیازها در نقاط مختلف کشور احصا و راستی‌آزمایی می‌شوند، عرضه‌کنندگان فناوری شناسایی و اعتبارسنجی می‌گردند و در نهایت از طریق این شبکه به یکدیگر متصل می‌شوند؛ فرآیندی که نه‌تنها باعث حل مسئله می‌شود، بلکه زمینه تولید ثروت برای فناوران، دانشگاه و دانشگاهیان را نیز فراهم می‌آورد.

زنجیره ارزش پژوهش تا تجاری‌سازی؛ از گروه پژوهشی تا شرکت دانش‌بنیان

معاون تحقیقات و فناوری دانشگاه آزاد اسلامی با تشریح زنجیره تحول پژوهش در این دانشگاه، گفت: امروز مسیر روشنی را تعریف کرده‌ایم: گروه‌های پژوهشی به مراکز تحقیقاتی تبدیل می‌شوند، این مراکز با اخذ طرح‌های برون‌دانشگاهی از صنعت، فعالیت‌های کاربردی را دنبال می‌کنند، سپس به هسته و واحدهای فناور ارتقا یافته و در مراکز رشد و سراهای نوآوری مستقر می‌شوند و در نهایت با تبدیل دستاوردهای خود به محصول و خدمت، به واحدهای فناور بالغ تبدیل می‌گردند.

افشاری با اشاره به نقش کلیدی صندوق پژوهش و فناوری دانشگاه آزاد اسلامی، افزود: این صندوق که یکی از بزرگ‌ترین صندوق‌های پژوهش و فناوری کشور است، در برهه کنونی بیش از ۵۰ درصد تمرکز خود را بر حمایت از طرح‌های داخلی دانشگاه، توسعه فناوری‌های بومی و سرمایه‌گذاری روی دستاوردهای اساتید و تیم‌های دانشجویی قرار داده است.

وی ابراز امیدواری کرد: انشالله با این سرمایه‌گذاری‌های هدفمند، در سال‌های آتی شاهد جهش بزرگی در حوزه فناوری باشیم و بتوانیم اثرگذاری دانشگاه آزاد را در توسعه صنعت و ارتقای کیفیت زندگی جامعه به‌طور ملموس افزایش دهیم.

معاون تحقیقات، فناوری و نوآوری دانشگاه آزاد اسلامی با تأکید بر ضرورت توجه متوازن به فناوری‌های سخت و نرم، گفت: رویکرد ما صرفاً معطوف به فناوری‌های سخت نیست؛ بلکه حوزه‌هایی مانند صنعت بیمه، اسباب‌بازی، گیم، انیمیشن، صنایع خلاق و ورزشی را به‌عنوان «فناوری‌های نرم» در اولویت قرار داده‌ایم و برای توسعه این حوزه‌ها برنامه‌های ویژه‌ای تعریف کرده‌ایم.

افشاری با اشاره به ظرفیت‌های عظیم دانشجویان در حوزه صنایع خلاق، افزود: بسیاری از ایده‌های نوآورانه در حوزه‌های نرم می‌توانند با حمایت مناسب، به محصولات پرفروش و شرکت‌های دانش‌بنیان موفق تبدیل شوند؛ ازاین‌رو، توسعه فناوری نرم را هم‌تراز با فناوری سخت دنبال می‌کنیم.

بازار فروش محصولات دانشجویی؛ از ایده تا درآمد

وی با تشریح اقدامات دانشگاه در حوزه تجاری‌سازی دستاوردهای دانشجویی، گفت: با همکاری معاونت فرهنگی، بازار ویژه‌ای برای فروش محصولات دانشجویی ایجاد کرده‌ایم و در حال اتصال این پلتفرم به سکوها و بازارهای بزرگ فروش آنلاین کشور مانند دیجی‌کالا و باسلام هستیم تا محصولات دانشجویان بتواند در مقیاس ملی عرضه و فروش شود.

افشاری با تأکید بر اثر روانی و انگیزشی این اقدام، افزود: وقتی دانشجویان می‌بینند که محصولات کوچک و اولیه‌شان مورد استقبال بازار قرار می‌گیرد، به خودباوری و اعتمادبه‌نفس لازم برای تبدیل‌شدن به تیم‌های حقوقی رسمی و ورود به مراکز رشد دست می‌یابند؛ این همان مسیری است که می‌تواند یک ایده دانشجویی را به یک کسب‌وکار بزرگ و اثرگذار تبدیل کند.

رادیو فناوری؛ رسانه تخصصی زیست‌بوم نوآوری دانشگاه آزاد با همکاری خبرگزاری آنا

معاون تحقیقات، فناوری و نوآوری دانشگاه آزاد اسلامی با اشاره به برنامه‌های رسانه‌ای این معاونت، گفت: علاوه بر بسترسازی‌های کسب‌وکاری و توسعه بازار برای تیم‌ها و هسته‌های فناور، ایجاد بسترهای رسانه‌ای تخصصی نیز در دستور کار ما قرار دارد. در همین راستا و با همکاری خبرگزاری آنا به‌عنوان خبرگزاری علم و فناوری، به زودی «رادیو فناوری» را با هدف تولید محتوای تخصصی برای جامعه فناوران راه‌اندازی خواهیم کرد.

افشاری با تشریح اهداف این رسانه صوتی، افزود: انتظار ما این است که رادیو فناوری در آینده‌ای نزدیک، از حالت آزمایشی خارج شده و به رسانه‌ای روزانه با برنامه‌های زمان‌بندی‌شده تبدیل شود که هم اخبار حوزه فناوری را منعکس کند و هم محتوای آموزشی مورد نیاز فناوران را ارائه دهد.

وی با اشاره به نقش خبرگزاری آنا در این اکوسیستم، گفت: این خبرگزاری می‌تواند بسترهای آموزشی لازم را برای تیم‌های فناور فراهم کند تا بیاموزند چگونه از ظرفیت‌های رسانه‌ای در توسعه بازار و کسب‌وکار خود بهره ببرند. همچنین ارائه خدمات رسانه‌ای شامل مشاوره تخصصی، تولید بسته‌های ترویجی، ساخت کلیپ‌های معرفی محصول و طراحی کمپین‌های بازاریابی، از جمله خدماتی است که خبرگزاری آنا می‌تواند در کنار هسته‌ها و واحدهای فناور ارائه دهد.

افشاری خاطرنشان کرد: بسیاری از شرکت‌های دانش‌بنیان نوپا، امکان تشکیل تیم رسانه‌ای مستقل را ندارند و برون‌سپاری این خدمات نیز برای آن‌ها پرهزینه است. خبرگزاری آنا به‌عنوان رسانه دانشگاه آزاد و خبرگزاری تخصصی فناوری، می‌تواند با ارائه خدمات مقرون‌به‌صرفه و تخصصی، به این تیم‌ها کمک کند تا با هزینه کمتر و کیفیت بالاتر، محصولات و خدمات خود را به‌طور مؤثر معرفی کنند.

طرح پویش؛ پیوند آموزش با تجربه حرفه‌ای در صنعت

معاون تحقیقات و فناوری دانشگاه آزاد اسلامی در پاسخ به پرسشی درباره طرح «پویش» و دغدغه اشتغال دانشجویان، گفت: طرح پویش یکی از محورهای کلیدی سند تحول دانشگاه آزاد اسلامی است که امسال به‌عنوان یکی از شاخص‌های اصلی در جشنواره فرهیختگان و به‌عنوان آینه رویکرد مسئله‌محور دانشگاه، مورد تقدیر قرار خواهد گرفت.

افشاری با تشریح اهداف این طرح، افزود: هدف اصلی طرح پویش این است که دانشجو در حین تحصیل، تجربه کارآموزی در محیط واقعی صنعت و جامعه را کسب کند و خود را برای ورود به بازار کار آماده سازد. این آمادگی می‌تواند منجر به استخدام مستقیم در همان صنعت شود یا دانشجو را برای راه‌اندازی کسب‌وکار مستقل توانمند سازد.

افشاری با اشاره به پیوند میان طرح پویش و زیست‌بوم نوآوری دانشگاه، گفت: بسیاری از هسته‌های فناور و استارتاپ‌های موفق امروز، ریشه در تجربه‌های کارآموزی دانشجویانی دارند که در حین تحصیل، مسئله‌ای واقعی در صنعت را شناسایی کرده و برای حل آن ایده‌پردازی کرده‌اند. طرح پویش دقیقاً همین بستر را فراهم می‌کند: دانشجو در محیط کار، مسئله را می‌بیند، با راهنمایی اساتید و امکانات دانشگاه، راه‌حل را طراحی می‌کند و در نهایت به محصول یا خدمتی قابل عرضه در بازار دست می‌یابد.

وی افزود: این مسیر، نه‌تنها دغدغه اشتغال دانشجو را مرتفع می‌سازد، بلکه به حل مسائل واقعی صنعت و جامعه نیز کمک می‌کند؛ همان حلقه‌ای که دانشگاه نسل جدید باید آن را تکمیل کند.

وی با تشریح دستاوردهای این طرح، گفت: کارآموزی در قالب طرح پویش دو وجه دارد: اول اینکه اگر صنعت یا سازمان میزبان، دانشجو را پس از ارزیابی بپذیرد، مسیر اشتغال مستقیم او هموار می‌شود. دوم اینکه حتی در صورت عدم پذیرش به دلیل محدودیت ظرفیت، دانشجو با کسب تجربه عملی و شناخت واقعی از محیط کار، توانمندتر شده و می‌تواند یا در جای دیگری استخدام شود و یا با درک عمیق‌تر از نیازهای صنعت، مسیر کارآفرینی و ایجاد کسب‌وکار مستقل را در پیش گیرد.

افشاری خاطرنشان کرد: این طرح، تنها یک فرصت کارآموزی ساده نیست؛ بلکه بستری است برای «خودشناسی حرفه‌ای»، «شبکه‌سازی» و «کشف مسئله» که می‌تواند نقطه آغازین یک مسیر کارآفرینانه باشد.

مشارکت صنعت در تأمین هزینه تحصیل؛ الگویی نوین در آموزش عالی

معاون تحقیقات و فناوری دانشگاه آزاد اسلامی با اشاره به جنبه منحصر‌به‌فرد طرح پویش، گفت: در این طرح، صنایع مشارکت‌کننده نه‌تنها بستر کارآموزی را فراهم می‌کنند، بلکه در بسیاری از موارد، هزینه شهریه دانشجویان را نیز تقبل می‌نمایند. این رویکرد، هم برای دانشجو انگیزه‌بخش است و هم نشان‌دهنده تعهد صنعت به سرمایه‌گذاری روی نیروی انسانی آینده است.

وی افزود: این الگو، نمونه‌ای موفق از پیوند سه‌جانبه «دانشگاه-صنعت-دانشجو» است که در آن، دانشجو از حمایت مالی و تجربه عملی بهره‌مند می‌شود، صنعت به نیروی انسانی آموزش‌دیده و متعهد دست می‌یابد و دانشگاه نیز رسالت خود در تربیت نیروی انسانی اثرگذار را محقق می‌سازد.

یادگیری جامع در شرکت‌های کوچک؛ از کار اداری تا حل مسئله میدانی

افشاری با تأکید بر ارزش تجربه در محیط‌های کاری چابک، گفت: اگرچه شرکت‌های بزرگ و معمم نیز در طرح پویش مشارکت دارند، اما ما به‌طور ویژه بر مشارکت شرکت‌های کوچک و متوسط نیز تأکید داریم. در این شرکت‌ها، دانشجو با طیف وسیعی از فعالیت‌ها از امور اداری و فنی تا تعامل با سازمان‌هایی مانند اداره مالیات و شهرداری مواجه می‌شود و در نتیجه، درک جامع‌تری از اکوسیستم کسب‌وکار پیدا می‌کند.

وی خاطرنشان کرد: بسیاری از کارآفرینان موفق جهان، تجربه اولیه خود را در شرکت‌های کوچک کسب کرده‌اند؛ چرا که در این محیط‌ها، فرد ناچار است «همه‌کاره» باشد و این همان چیزی است که روحیه کارآفرینی و توانایی حل مسئله را در او تقویت می‌کند.

معاون تحقیقات، فناوری و نوآوری دانشگاه آزاد اسلامی با اشاره به چالش همیشگی «نیاز صنعت به نیروی متخصص» و «بیکاری برخی فارغ‌التحصیلان»، گفت: طرح پویش دقیقاً برای رفع این گسست طراحی شده است. از یک سو، صنعتگران از طریق این طرح، فرصت می‌یابند تا دانشجویان را از لحاظ مهارتی، شخصیتی و انگیزشی محک بزنند و از سوی دیگر، دانشجویان با محیط واقعی کار آشنا شده و تجربه ارزشمندی کسب می‌کنند.

افشاری افزود: این تعامل دوسویه، باعث می‌شود تا دانشجو یا مستقیماً جذب صنعت شود، یا با دید بازتر و درک عمیق‌تر از چالش‌های بازار، اقدام به راه‌اندازی کسب‌وکاری کند که محصول یا خدمتی برای حل همان چالش‌ها ارائه دهد.

جشنواره فرهیختگان؛ آینه تمام‌نمای دانشگاه مسئله‌محور

معاون تحقیقات، فناوری و نوآوری دانشگاه آزاد اسلامی با تشریح رویکرد نوین یازدهمین دوره جشنواره فرهیختگان، گفت: این دوره از جشنواره که پس از سه سال وقفه برگزار می‌شود، دارای نگاهی کاملاً جدید و منحصربه‌فرد است؛ به‌گونه‌ای که شاید بتوان آن را تنها جشنواره در مقیاس دانشگاهی دانست که رویکرد خود را صرفاً بر «مسئله‌محوری» و «حل چالش‌های واقعی کشور» متمرکز کرده است.

افشاری با تأکید بر تغییر معیارهای ارزیابی در این دوره، افزود: در جشنواره فرهیختگان، دیگر «مقاله‌محوری» به‌تنهایی ملاک تقدیر نیست. استادی شایسته دریافت نشان فرهیختگان است که توانسته باشد با دانشجویان خود تیم‌سازی کند، زنجیره‌ای از فعالیت‌های پژوهشی تا تجاری‌سازی را طی نماید و محصول یا خدمتی توسعه دهد که نیاز واقعی صنعت یا جامعه را پاسخ دهد.

وی خاطرنشان کرد: مقاله علمی همچنان جزئی از این زنجیره ارزش است، اما کافی نیست؛ استاد فرهیخته کسی است که زمان گذاشته، تیم تشکیل داده، با صنعت ارتباط برقرار کرده و در نهایت به حل یک مسئله منجر شده است.

معاون تحقیقات و فناوری دانشگاه آزاد اسلامی با اشاره به ظرفیت‌های زیرساختی دانشگاه، گفت: امروز بیش از ۱۹ آزمایشگاه در دانشگاه آزاد اسلامی موفق به اخذ استاندارد بین‌المللی ISO/IEC 17025 شده‌اند که از این تعداد، ۱۰ آزمایشگاه تنها در شش تا هفت ماه گذشته این گواهی معتبر را کسب کرده‌اند.

افشاری با تشریح کاربرد این آزمایشگاه‌ها، افزود: این مراکز می‌توانند به‌عنوان آزمایشگاه‌های مرجع برای نهادهای حاکمیتی مانند سازمان غذا و دارو، مؤسسه استاندارد و وزارت جهاد کشاورزی فعالیت کنند. ما در جشنواره فرهیختگان، آزمایشگاهی را تقدیر می‌کنیم که نه‌تنها استانداردهای فنی را کسب کرده، بلکه با توسعه فضاهای خود و بهره‌برداری هوشمند از زیرساخت‌ها، در راستای حل مسئله کشور گام برداشته است.

معیارهای انتخاب برگزیدگان؛ از فناوری‌های لبه تا کارآفرینی اثرگذار

وی با تشریح دسته‌بندی‌های جشنواره یازدهم، گفت: امسال ۲۸ فرد حقیقی و حقوقی در محورهای مختلفی مورد تقدیر قرار خواهند گرفت که از جمله آن‌ها می‌توان به صنایعی که در قالب طرح پویش، بستر کارآموزی و اشتغال دانشجویان را فراهم کرده‌اند، محصولاتی که به حد بلوغ رسیده‌اند، در حوزه فناوری‌های های‌تک (High-Tech) قابلیت رقابت دارند و توانسته‌اند چالشی از جامعه را حل کنند، اساتیدی که در کنار رسالت آموزشی، موفق به تأسیس شرکت شده و زمینه اشتغال فارغ‌التحصیلان و دانشجویان خود را فراهم آورده‌اند، مراکزی که با اخذ طرح‌های پژوهشی برون‌دانشگاهی، پل ارتباطی مؤثری میان دانشگاه و صنعت ایجاد کرده‌اند.

افشاری با اعلام زمان برگزاری مراسم، افزود: انشالله مراسم اختتامیه و معرفی برگزیدگان یازدهمین دوره جشنواره فرهیختگان، روز یکشنبه سوم خردادماه برگزار خواهد شد و این رویکرد مسئله‌محور در سال‌های آینده نیز به‌عنوان خط‌مشی اصلی جشنواره تداوم خواهد یافت.

معاون تحقیقات، فناوری و نوآوری دانشگاه آزاد اسلامی با تشریح تحول در مدیریت زیرساخت‌های پژوهشی، گفت: ما امروز در معاونت تحقیقات و فناوری به این باور رسیده‌ایم که تمام اجزای زیست‌بوم نوآوری، از دفاتر ارتباط با صنعت و سراهای نوآوری گرفته تا مراکز تحقیقاتی و آزمایشگاه‌ها، باید علاوه بر انجام مأموریت‌های ذاتی خود، یک «محور تمرکز مسئله‌محور» نیز داشته باشند.

افشاری با ارائه نمونه‌ای عینی از این نگاه، افزود: حتی هر تجهیز آزمایشگاهی باید دارای یک «طرح کسب‌وکار» شفاف باشد؛ به این معنا که مشخص باشد زمان‌بندی کالیبراسیون و تعمیر و نگهداری آن چگونه است، خدمات‌دهی به دانشجویان به چه شکل انجام می‌شود و در زمان‌هایی که ظرفیت خالی دارد، چگونه می‌تواند به صنایع و نهادهای بیرونی خدمت‌رسانی کند.

وی خاطرنشان کرد: این رویکرد، به معنای تجاری‌سازی صرف نیست؛ بلکه به معنای «بهینه‌سازی منابع»، «افزایش بهره‌وری» و «حداکثرسازی اثرگذاری اجتماعی» زیرساخت‌های دانشگاهی است.

تعریف نقاط تمرکز استراتژیک در زیست‌بوم نوآوری دانشگاه آزاد

معاون تحقیقات، فناوری و نوآوری دانشگاه آزاد اسلامی با اشاره به برنامه‌ریزی‌های آینده این معاونت، گفت: در هر یک از اجزای زیست‌بوم تحقیقات، فناوری و نوآوری دانشگاه، نقاط تمرکز و اولویت‌های راهبردی را تعریف کرده‌ایم و این فرآیند به‌صورت پویا ادامه خواهد یافت تا بتوانیم سال آینده در جشنواره فرهیختگان، نه‌تنها ۲۸ برگزیده، بلکه هر تعداد از فعالانی که توانسته‌اند اثر اجتماعی ملموس و مورد اذعان عمومی ایجاد کنند، مورد تقدیر قرار دهیم.

افشاری با تأکید بر معیار جدید ارزیابی، افزود: ملاک ما در دوره‌های آتی جشنواره فرهیختگان، «اثرگذاری اجتماعی» است؛ به‌گونه‌ای که مردم و ذینفعان به‌طور عینی اذعان داشته باشند که آن فرد، تیم یا مرکز، توانسته است مسئله‌ای از جامعه را شناسایی و راه‌حلی اثرگذار برای آن ارائه دهد.

معاون تحقیقات و فناوری دانشگاه آزاد اسلامی با ارائه نمونه‌ای عینی از اثرگذاری غیرمادی، گفت: اثربخشی همیشه با پول و شاخص‌های مالی سنجیده نمی‌شود. برای مثال، امروز در استان خراسان رضوی، مرکز تحقیقاتی داریم که توسط یکی از اعضای هیئت علمی دانشگاه و با تمرکز بر حوزه سلامت و توانبخشی کودکان مبتلا به فلج مغزی راه‌اندازی شده است.

افشاری با تشریح دستاورد این مرکز، افزود: این استاد گرانقدر به‌همراه دانشجویانش، بیش از پنج تا شش سال به‌صورت متمرکز روی محور اطفال فلج مغزی کار کردند و توانستند مجوزهای لازم از مراجع حوزه سلامت را اخذ نمایند. امروز این تلاش‌ها به تأسیس مرکزی تخصصی در بیمارستان فوق‌تخصصی کودکان اکبر مشهد منجر شده است که کودکان مبتلا به فلج مغزی در آن تحت درمان‌های تخصصی قرار می‌گیرند.

وی با بیان روایتی تأثیرگذار از خروجی این مرکز، گفت: خانواده‌هایی که روزگاری هیچ امیدی به حرکت دستان یا پاهای فرزندشان نداشتند، امروز پس از چند ماه درمان، شاهد پیشرفت‌های چشمگیر و بازگشت امید به زندگی در کانون خانواده‌شان هستند. این دستاورد، با هیچ معیار مادی قابل سنجش نیست؛ این همان «اثرگذاری اجتماعی» واقعی است که دانشگاه نسل جدید باید به دنبال آن باشد.

چشم‌انداز ۱۴۰۵: حداقل یک داستان اثرگذاری فناورانه در هر استان

معاون تحقیقات، فناوری و نوآوری دانشگاه آزاد اسلامی با ترسیم افق پیش‌رو، گفت: هدف ما این است که این الگوی اثرگذاری را در سراسر کشور گسترش دهیم. انشالله تا سال آینده، هر یک از ۳۱ استان کشور حداقل یک نمونه موفق و داستان اثرگذاری فناورانه در کارنامه خود داشته باشند که مردم آن منطقه به‌طور ملموس، تأثیر آن را در بهبود کیفیت زندگی خود احساس کنند.

افشاری خاطرنشان کرد: این رویکرد، تنها یک شعار نیست؛ بلکه برنامه‌ای عملیاتی است که با تعریف اولویت‌های بومی، تجهیز زیرساخت‌ها، هدایت پایان‌نامه‌ها به سمت حل مسئله و پیوند دانشگاه با صنعت و جامعه، در حال پیگیری است.

معاون تحقیقات، فناوری و نوآوری دانشگاه آزاد اسلامی در پایان این گفت‌وگو با تأکید بر رسالت اجتماعی دانشگاه، گفت: دانشگاه آزاد اسلامی به‌عنوان بزرگ‌ترین دانشگاه حضوری جهان و دانشگاهی مردمی، مسئولیت دارد تا دانش، فناوری و نوآوری را در خدمت حل مسائل واقعی جامعه قرار دهد.