حرکت دانشگاه آزاد کردستان به سمت آزمایشگاه‌های استاندارد؛ از خدمات مرزی تا توسعه فناوری جاذب‌های صنعتی

امین رئیسی مدیر خدمات آزمایشگاهی و تحقیقاتی دانشگاه آزاد اسلامی استان کردستان در گفت‌و‌گو با خبرنگار آنا با تشریح فعالیت‌های این مجموعه اظهار کرد: مرکز خدمات آزمایشگاهی و تحقیقاتی استان کردستان همزمان با راه‌اندازی شبکه آزمایشگاهی و تحقیقاتی دانشگاه آزاد اسلامی فعالیت خود را آغاز کرده و از همان ابتدا توسعه زیرساخت‌های آزمایشگاهی و افزایش بهره‌وری تجهیزات را در دستور کار قرار داده است.

وی افزود: در نخستین گام، اطلاعات جامع آزمایشگاه‌ها و کارگاه‌های استان در سامانه «ساها» ثبت شد تا وضعیت تجهیزات، ظرفیت‌های تخصصی، توان کارشناسی و میزان بهره‌برداری از امکانات موجود به‌صورت دقیق مشخص شود.

رئیسی ادامه داد: دانشگاه آزاد اسلامی استان کردستان در حال حاضر دارای ۶۲ فضای آزمایشگاهی، ۲۲ فضای کارگاهی و بیش از ۵۰۰ تجهیز تخصصی است و در رتبه‌بندی کشوری زیرساخت‌های آزمایشگاهی، رتبه ۳۰ را کسب کرده است؛ هرچند به گفته وی، با وجود محدودیت‌های زیرساختی، استان از نظر بهره‌وری آزمایشگاهی رتبه ۱۱ کشور را در اختیار دارد که نشان‌دهنده استفاده مؤثر از امکانات موجود است.

 راه‌اندازی آزمایشگاه‌های استاندارد برای پاسخ به نیاز‌های جامعه

مدیر خدمات آزمایشگاهی و تحقیقاتی دانشگاه آزاد اسلامی استان کردستان مهم‌ترین دستاورد دو سال اخیر این مجموعه را آغاز دو پروژه مهم آزمایشگاهی عنوان کرد و گفت: ایجاد آزمایشگاه استاندارد مشتقات نفتی در مرز باشماق مریوان و همچنین آزمایشگاه استاندارد صنایع غذایی و میکروبی استان بر اساس استاندارد ۱۷۰۲۵ از جمله پروژه‌های مهمی است که در مراحل اجرایی و نهایی‌سازی قرار دارد.

وی افزود: نبود چنین آزمایشگاه‌هایی در استان باعث شده بود بخشی از خدمات تخصصی موردنیاز صنایع و گمرکات مرزی در خارج از استان انجام شود، اما با بهره‌برداری از این مراکز، بخش مهمی از نیاز‌های آزمون و کنترل کیفی در داخل استان تأمین خواهد شد.

تمرکز پژوهش‌ها بر کشاورزی، صنایع غذایی و گیاهان دارویی

رئیسی با اشاره به ظرفیت‌های اقتصادی و صنعتی استان کردستان اظهار کرد: فعالیت‌های پژوهشی این مرکز بیشتر در حوزه‌هایی تعریف می‌شود که با ویژگی‌های بومی استان همخوانی دارد.

وی افزود: با توجه به ظرفیت‌های استان در زمینه کشاورزی، دامپروری، گیاهان دارویی و صنایع غذایی، بسیاری از طرح‌های پژوهشی، پایان‌نامه‌ها و تحقیقات اعضای هیئت علمی در همین حوزه‌ها متمرکز شده‌اند.

تلاش برای تبدیل داده‌های آزمایشگاهی به ارزش اقتصادی

مدیر خدمات آزمایشگاهی و تحقیقاتی دانشگاه آزاد اسلامی استان کردستان درباره سازوکار تجاری‌سازی پژوهش‌ها گفت: این مرکز تلاش کرده با ایجاد فرآیند‌های تخصصی، امکان تبدیل نتایج تحقیقات به محصول یا خدمات قابل ارائه در بازار را فراهم کند.

وی افزود: اعتبارسنجی اولیه محصولات، حفاظت از مالکیت فکری پژوهشگران، کمک به ساخت نمونه اولیه، جذب سرمایه‌گذار و بازاریابی از جمله اقداماتی است که برای حمایت از محققان انجام می‌شود.

رئیسی ادامه داد: در همین راستا، کمیته‌ای تخصصی با همکاری مرکز رشد و فناوری واحد سنندج تشکیل شده تا تحقیقات دارای داده‌های ارزشمند شناسایی و امکان تبدیل آنها به محصولات اقتصادی بررسی شود.

کاهش هزینه‌های مردم با خدمات آزمایشگاهی تخصصی

وی با اشاره به یکی از نمونه‌های اثرگذاری مستقیم خدمات آزمایشگاهی بر جامعه اظهار کرد: آزمایشگاه آنالیز دستگاهی گروه شیمی واحد سنندج با بهره‌گیری از تجهیزات پیشرفته‌ای مانند GCMS خدمات تخصصی متعددی به اداره کل پزشکی قانونی استان ارائه کرده است.

مدیر خدمات آزمایشگاهی و تحقیقاتی دانشگاه آزاد اسلامی استان کردستان افزود: این همکاری علاوه بر افزایش سرعت انجام آزمایش‌ها، موجب کاهش هزینه‌های مرتبط برای دستگاه‌های اجرایی و افراد درگیر پرونده‌های قضایی شده است.

همکاری با صنایع از مسیر آزمایشگاه‌های استاندارد

رئیسی گفت: همکاری این مرکز با صنایع استان عمدتاً از طریق راه‌اندازی آزمایشگاه‌های استاندارد و ارائه خدمات تخصصی شکل گرفته است.

وی افزود: پروژه‌هایی مانند آزمایشگاه استاندارد صنایع غذایی و میکروبی، آزمایشگاه مشتقات نفتی و آزمایشگاه مکانیک خاک و مقاومت مصالح در همکاری با اداره استاندارد، گمرک و سازمان نظام مهندسی استان در حال اجراست و بخشی از آنها امسال و سال آینده به بهره‌برداری خواهد رسید.

حمایت از شرکت‌های دانش‌بنیان و ارائه گرنت‌های تحقیقاتی

مدیر خدمات آزمایشگاهی و تحقیقاتی دانشگاه آزاد اسلامی استان کردستان اظهار کرد: این مرکز با ایجاد آزمایشگاه‌ها و کارگاه‌های استاندارد و همچنین ارائه تخفیف‌ها و گرنت‌های تحقیقاتی، شرایط مناسبی برای فعالیت شرکت‌های دانش‌بنیان فراهم کرده است.

وی افزود: شرکت‌های فناور و دانش‌بنیان می‌توانند از ظرفیت آزمایشگاه‌های زیرمجموعه معاونت علمی ریاست جمهوری با تعرفه‌های حمایتی استفاده کنند.

توسعه دانش فنی جاذب‌های صنعتی

رئیسی با اشاره به پروژه‌های فناورانه مرکز گفت: دانش فنی تولید جاذب‌های تخصصی مبتنی بر کربن در این مجموعه در حال تکمیل است و مراحل ثبت مالکیت معنوی و آماده‌سازی برای ورود به تولید انبوه در حال انجام است.

وی ادامه داد: یکی از مهم‌ترین حوزه‌های وابستگی کشور به خارج، جاذب‌های تخصصی صنعتی است و این مرکز تلاش دارد با همکاری گروه شیمی دانشگاه، بخشی از این وابستگی را کاهش دهد.

طرح نوآورانه برای حذف شیرابه زباله‌های شهری

مدیر خدمات آزمایشگاهی و تحقیقاتی دانشگاه آزاد اسلامی استان کردستان از اجرای یک طرح نوآورانه در حوزه محیط‌زیست خبر داد و گفت: تولید جاذب‌های مبتنی بر کربن برای حذف شیرابه زباله‌های شهری با استفاده از فناوری نانوذرات از جمله پروژه‌هایی است که در این مرکز در حال اجراست و می‌تواند در آینده مورد توجه قرار گیرد.

چالش‌های توسعه فناوری بومی

وی مهم‌ترین موانع توسعه فناوری‌های بومی را در دو بخش داخلی و خارجی دسته‌بندی کرد و افزود: تحریم‌ها، محدودیت دسترسی به فناوری‌های روز و داده‌های علمی از جمله چالش‌های خارجی هستند و در داخل کشور نیز بروکراسی سنگین تولید و دشواری رقابت قیمتی با نمونه‌های خارجی، مسیر توسعه فناوری را دشوار کرده است.

تسهیل دسترسی دانشجویان به تجهیزات آزمایشگاهی

رئیسی در پایان گفت: با استفاده از سامانه «ساها»، حضور کارشناسان متخصص در آزمایشگاه‌ها و ارائه تعرفه‌های دانشجویی، تلاش شده دسترسی دانشجویان تحصیلات تکمیلی به تجهیزات تخصصی تسهیل شود.

وی افزود: معرفی گرنت‌های تحقیقاتی معاونت علمی ریاست جمهوری و حمایت از پایان‌نامه‌ها و طرح‌های پژوهشی دانشجویان نیز به‌صورت مستمر در دستور کار این مرکز قرار دارد.