مشروح نشست «دوشنبه‌های سوهانک»؛ بازتعریف مسئولیت حرفه‌ای روابط عمومی در شرایط جنگ

از «اتاق عمل ارتباطی» تا «روابط عمومی کوانتومی»؛ مثلث راهبردی بازتعریف مسئولیت حرفه‌ای روابط عمومی در شرایط جنگ

نشست تخصصی «دوشنبه‌های سوهانک» با محوریت بازتعریف مسئولیت روابط عمومی در شرایط جنگ، با سخنرانی امیرمسعود مظاهری، محمدرضا رسولی و نسیم مجیدی برگزار شد. سه صاحب‌نظر این حوزه با تأکید بر دگرگونی ماهیت جنگ و ارتباطات امروز، بر ضرورت گذار روابط عمومی از «اطلاع‌رسانی صرف» به «مدیریت افکار عمومی، دفاع شناختی و تاب‌آوری اجتماعی» تأکید کردند؛ تحولی که چابکی سازمانی، بهره‌گیری از هوش مصنوعی و حرکت غیرخطی «روابط عمومی کوانتومی» را می‌طلبد.

به گزارش خبرگزاری آنا، نشست تخصصی «دوشنبه‌های سوهانک» با محوریت موضوع «بازتعریف مسئولیت حرفه‌ای روابط عمومی در شرایط جنگ» با سخنرانی امیرمسعود مظاهری، از صاحب‌نظران حوزه ارتباطات و روابط عمومی، برگزار شد. در این نشست که با حضور جمعی از مدیران ارتباطات، فعالان رسانه‌ای و پژوهشگران این حوزه همراه بود، مظاهری با تشریح ابعاد مختلف مسئولیت حرفه‌ای در شرایط عادی و بحرانی، بر ضرورت بازاندیشی بنیادین در نقش، کارکرد و روش‌های روابط عمومی در زمان جنگ تأکید کرد.

مظاهری در ابتدای سخنان خود با اشاره به اهمیت جراحی و تشریح مفاهیم پایه‌ای در عنوان این نشست گفت: برای آنکه بتوانیم دقیق‌تر و عمیق‌تر درباره بازتعریف مسئولیت حرفه‌ای صحبت کنیم، نخست باید مفاهیم کلیدی این بحث را واکاوی کنیم. بازتعریف به این معناست که ما به این شناخت رسیده‌ایم که راهکارها، شیوه‌ها و روش‌های قدیمی دیگر کارآمد نیستند و باید درصدد طراحی شیوا و روش‌های جدیدی برای رسیدن به اهداف خود باشیم. اینجاست که مفهوم بازتعریف مسئولیت حرفه‌ای معنا پیدا می‌کند.

وی با تشریح مسئولیت حرفه‌ای روابط عمومی در شرایط عادی افزود: در شرایط عادی و حتی در شرایط بحران‌های متعارف، وظیفه روابط عمومی‌ها بر چهار رکن سرعت، دقت، صداقت و صحت جریان اطلاعات استوار است. اما هنگامی که شرایط به مرحله جنگ و بحران حاد می‌رسد، مقتضیات و محدودیت‌های سازمانی، امنیتی و حاکمیتی عملاً چنین اختیاری را در اختیار روابط عمومی‌ها قرار نمی‌دهد و اینجا نقطه شروع چالش اصلی است. از یک سو با مسئولیت حرفه‌ای سر و کار داریم و از سوی دیگر می‌بینیم که همان مسئولیت در مقتضیات جدید نیازمند بازتعریف است.

این کارشناس ارشد ارتباطات با تأکید بر اینکه این چالش منحصر به ایران نیست، گفت: در سایر کشورها نیز مسئولیت حرفه‌ای رسانه‌ها و روابط عمومی‌ها در زمان بحران و جنگ، متفاوت از شرایط عادی بازتعریف می‌شود. آنچه در این میان اهمیت دارد، شناخت دقیق وضع موجود، ارزیابی نقادانه روش‌هایی که کارآمدی خود را از دست داده‌اند و شجاعت برای تغییر و اصلاح رویه‌هاست.

مظاهری با تشبیه روابط عمومی در شرایط جنگ به «اتاق عمل» تصریح کرد: همان‌طور که در اتاق عمل، جراح با دقت، تخصص و سرعت عمل بالا به جراحی می‌پردازد، روابط عمومی نیز در شرایط جنگ باید توانایی جراحی بسیاری از مسائل و موضوعات حوزه ارتباطی را داشته باشد. این جراحی ارتباطی مستلزم شناخت عمیق از محیط، تحلیل هوشمندانه تحولات، پیش‌بینی سناریوهای محتمل و طراحی پاسخ‌های ارتباطی متناسب با هر شرایط است.

وی با تأکید بر نیاز مبرم به «چابکی سازمانی» گفت: سازمان‌ها باید پویایی و انعطاف لازم برای مواجهه با شرایط جدید و اصلاح سریع رویه‌های خود را داشته باشند. در این چارچوب، فعالیت‌های روابط عمومی باید از نوع «فعال» باشد نه «انفعالی»؛ یعنی روابط عمومی نباید صرفاً واکنش‌گر باشد، بلکه باید جریان‌ساز باشد، تولیدکننده روایت باشد، موج اول خبری و تحلیلی را ایجاد کند و بتواند به‌شکل درست و هوشمندانه، حساسیت‌های جامعه را تحریک و بسیج اجتماعی ایجاد نماید.

این صاحب‌نظر حوزه ارتباطات با اشاره به نقش حیاتی روابط عمومی در مدیریت ابهامات و مقابله با شایعات گفت: بسیاری از چالش‌های سازمانی و اجتماعی محصول ابهامات، فیک‌نیوزها و شایعاتی است که در فضای اطلاعاتی پخش می‌شود. روابط عمومی باید علاوه بر روشنگری و اطلاع‌رسانی دقیق، «ابهام‌زدایی» و نوعی «جهاد تبیین» را نیز انجام دهد. این جهاد تبیین نباید یک‌سویه و کلی باشد، بلکه باید بسته به مقتضیات گروه‌های مختلف مخاطب، شخصی‌سازی شود و متناسب با زبان، دغدغه‌ها و نیازهای هر گروه، طراحی و ارائه گردد.

مظاهری با تأکید بر یکی از مهم‌ترین رسالت‌های روابط عمومی در شرایط جنگ، یعنی حفظ همبستگی و انسجام اجتماعی، گفت: روابط عمومی باید از هرگونه اقدام یا پیامی که منجر به تجزیه اجتماعی، دوقطبی‌سازی یا تضعیف سرمایه اجتماعی می‌شود، پرهیز کند. روابط عمومی باید بلندگوی همه جریان‌های اجتماعی در جامعه و سازمان باشد، بدون آنکه نگاه گروهی، صنفی یا سلیقه‌ای در تولید پیام داشته باشد. در شرایط بحران و جنگ، نیاز به همبستگی و انسجام اجتماعی بیش از هر زمان دیگری احساس می‌شود و روابط عمومی باید با شناخت چندوجهی و در نظر گرفتن پیچیدگی‌های شناختی فضای رسانه‌ای و اطلاعاتی، ایفای نقش ارتباطی خود را به‌درستی انجام دهد.

وی با مقایسه شیوه‌های مدیریت رسانه در بحران در ایران و سایر کشورها افزود: در بسیاری از کشورها هنگام مواجهه با بحران، مدیریت انتشار اخبار وجود دارد، اما این مدیریت معمولاً به‌شکل غیرمستقیم، نامحسوس و هوشمندانه اعمال می‌شود. اما هنگامی که کنترل به‌شکل مستقیم و آشکار (مانند فیلترینگ گسترده، محدودسازی اینترنت یا سانسور علنی اخبار) انجام شود، این اقدام در کانون توجه جامعه، مخاطبان داخلی و رقبای بیرونی قرار می‌گیرد و طبیعتاً می‌تواند به‌عنوان اقدامی ضد ارتباطی علیه ما استفاده شود. اصل مدیریت انتشار اخبار در بحران امری مورد اتفاق همه نظام‌هاست، اما مسئله اصلی، اصلاح روش‌ها و ابزارهای این مدیریت است تا اقدامات ما به‌درستی درک، تفسیر و پذیرفته شود.

مظاهری با تأکید بر پیچیدگی فضای پیام‌رسانی امروز گفت: در عصر حاضر، پیام‌ها چندلایه، چندکاناله و چندمخاطبی هستند. بنابراین باید از پیام‌های کلیشه‌ای، کلی و یک‌سویه پرهیز کرد و متناسب با شرایط پیچیده امروز، به جریان‌سازی هوشمند، طراحی محتوای هدفمند و واحدهای پیام متناسب با هر پلتفرم پرداخت. با شخصی‌سازی پیام در این نظام چندلایه شبکه‌ای، می‌توان بهترین و عمیق‌ترین ارتباط را با مخاطبان مختلف برقرار کرد و تأثیرگذاری ارتباطی را به حداکثر رساند.

وی در بخش پایانی سخنان خود با جمع‌بندی مباحث مطرح‌شده، دو رکن اصلی برای تحقق بازتعریف مسئولیت حرفه‌ای در روابط عمومی را برشمرد: نخست، چابکی سازمانی است؛ به این معنا که سازمان باید بتواند خود را با شرایط جدید و متغیر منطبق کند، از بحران‌ها و چالش‌ها فرصت‌های جدید بسازد و با بهره‌گیری از نیروی انسانی متخصص و آموزش‌دیده، پویایی و انعطاف لازم را در ساختار و فرآیندهای خود حفظ نماید. دوم، وحدت در تعریف وظایف و مسئولیت‌هاست؛ در شرایط بحران و جنگ، باید تعاریف ثابت، شفاف و مورد توافق از نقش‌ها، مسئولیت‌ها و حدود اختیارات وجود داشته باشد تا از پراکندگی، تداخل وظایف و موازی‌کاری جلوگیری شود. در غیر این صورت، هر بخشی برداشت متفاوتی از نقش خود خواهد داشت و کارآمدی نظام ارتباطی به‌شدت کاهش می‌یابد.

مظاهری در پایان خاطرنشان کرد: بازتعریف مسئولیت حرفه‌ای روابط عمومی در شرایط جنگ، نه یک انتخاب سلیقه‌ای، بلکه یک ضرورت استراتژیک برای حفظ اعتماد عمومی، تقویت انسجام اجتماعی، مدیریت هوشمندانه اطلاعات و کارآمدی ارتباطی در حساس‌ترین برهه‌های ملی است. این بازتعریف نیازمند شجاعت در نقد وضع موجود، تخصص در طراحی راهکارهای جدید و تعهد در اجرای مسئولیت‌های حرفه‌ای در چارچوب منافع ملی و ارزش‌های اجتماعی است.

رسولی: روابط عمومی در جنگ‌های نوین، بخشی از نظام دفاع شناختی جامعه است/ گذار از اطلاع‌رسانی صرف به مدیریت افکار عمومی و امنیت روانی

دکتر محمدرضا رسولی در این نشست با تأکید بر تحولات بنیادین در ماهیت جنگ و ارتباطات در جهان معاصر، اظهار داشت: جنگ امروز دیگر صرفاً یک رویارویی نظامی در میدان فیزیکی نیست، بلکه عرصه‌ای چندوجهی شامل جنگ رسانه‌ای، روانی، شناختی و اطلاعاتی است که در آن افکار عمومی به یکی از مهم‌ترین میدان‌های نبرد تبدیل شده و مدیریت ادراک، احساس امنیت و اعتماد اجتماعی اهمیتی هم‌سنگ مدیریت میدانی بحران یافته است.

وی با اشاره به دگرگونی نقش روابط عمومی در این شرایط جدید گفت: در چنین فضایی، روابط عمومی دیگر نمی‌تواند صرفاً نهادی برای انتشار اخبار و اطلاعیه‌های سازمانی باقی بماند؛ بلکه باید به بازیگری راهبردی در مدیریت افکار عمومی، کنترل جریان اطلاعات، کاهش اضطراب اجتماعی و تقویت انسجام ملی تبدیل شود. از همین رو، ضرورت دارد مفهوم «مسئولیت روابط عمومی» در شرایط جنگی بازتعریف شود و متناسب با اقتضائات جدید ارتباطی و رسانه‌ای مورد توجه جدی قرار گیرد.

دکتر رسولی در تشریح ابعاد تغییر ماهیت بحران در عصر حاضر افزود: در گذشته، بحران‌های ناشی از جنگ عمدتاً در حوزه نظامی و امنیت فیزیکی تعریف می‌شدند؛ اما در جنگ‌های نوین و ترکیبی، مرز میان میدان نبرد و فضای رسانه‌ای به‌کلی از میان رفته است. رسانه‌ها، شبکه‌های اجتماعی و بسترهای ارتباطی دیجیتال امروز به ابزارهای تأثیرگذار و تعیین‌کننده در هدایت افکار عمومی تبدیل شده‌اند.

وی تأکید کرد: در جنگ‌های ترکیبی، هدف مهاجمان تنها تخریب زیرساخت‌های فیزیکی نیست، بلکه ایجاد ترس، بی‌اعتمادی، آشفتگی ذهنی و فروپاشی سرمایه اجتماعی نیز به‌عنوان اهداف راهبردی دنبال می‌شود. از این منظر، جنگ شناختی و رسانه‌ای نقشی تعیین‌کننده در موفقیت یا شکست بازیگران بحران ایفا می‌کند. بنابراین روابط عمومی‌ها ناگزیرند از نقش سنتی و انفعالی خود فاصله گرفته و در قالب نهادی فعال، هوشمند و پیش‌دستانه در مدیریت فضای روانی و ادراکی جامعه ایفای نقش کنند.

این صاحب‌نظر حوزه ارتباطات با تشریح ابعاد بازتعریف مسئولیت روابط عمومی در شرایط جنگی گفت: مسئولیت روابط عمومی در شرایط عادی غالباً حول محورهایی چون اطلاع‌رسانی، پاسخگویی، تصویرسازی سازمانی و ارتباط با مخاطبان تعریف می‌شود؛ اما در شرایط جنگی، ابعاد جدید و راهبردی‌تری به این مسئولیت افزوده می‌شود که مهم‌ترین آن‌ها را می‌توان در چهار محور کلیدی خلاصه کرد.

نخستین رکن، مدیریت اعتماد عمومی است. دکتر رسولی با تأکید بر اینکه اعتماد اجتماعی مهم‌ترین سرمایه هر جامعه در شرایط بحران محسوب می‌شود، اظهار داشت: در فضای جنگی، انتشار اخبار متناقض، شایعات و روایت‌های غیررسمی می‌تواند به‌سرعت اعتماد عمومی را تضعیف و فضای بی‌اعتمادی را گسترش دهد. روابط عمومی حرفه‌ای وظیفه دارد با اطلاع‌رسانی دقیق، شفاف، به‌موقع و مبتنی بر مستندات، از فرسایش اعتماد اجتماعی جلوگیری کند و مرجعیت خبری خود را حفظ نماید.

دومین رکن، کاهش اضطراب و مدیریت روانی جامعه است. وی افزود: یکی از مهم‌ترین مسئولیت‌های روابط عمومی در بحران جنگ، کمک به حفظ آرامش روانی جامعه است. نحوه تنظیم پیام‌ها، انتخاب ادبیات رسانه‌ای مناسب، پرهیز از بزرگنمایی بحران، اجتناب از هیجان‌سازی‌های کاذب و ارائه روایت‌های واقع‌بینانه و امیدوارکننده می‌تواند در کاهش اضطراب عمومی و حفظ ثبات روانی جامعه مؤثر باشد.

سومین محور، مقابله با شایعه و اخبار جعلی است. دکتر رسولی با هشدار درباره سرعت گسترش اطلاعات نادرست در فضای دیجیتال گفت: در شرایط جنگی، فضای رسانه‌ای به‌شدت مستعد انتشار اخبار جعلی، شایعات و عملیات روانی دشمن است. روابط عمومی باید با رصد مستمر رسانه‌ها، شبکه‌های اجتماعی و کانال‌های ارتباطی، به‌سرعت نسبت به شناسایی، اصلاح و خنثی‌سازی اخبار نادرست اقدام کند و روایت معتبر و مستند خود را جایگزین نماید. هرگونه تأخیر در اطلاع‌رسانی رسمی، زمینه را برای گسترش شایعه و تقویت روایت‌های مغرضانه فراهم می‌کند.

چهارمین رکن بازتعریف مسئولیت، حفظ انسجام اجتماعی است. وی تأکید کرد: در بحران‌های جنگی، جامعه بیش از هر زمان دیگری به همبستگی، همدلی و مشارکت جمعی نیاز دارد. روابط عمومی‌ها می‌توانند با تقویت گفتمان مسئولیت‌پذیری اجتماعی، ترویج فرهنگ همکاری و پرهیز از پیام‌های تفرقه‌افکن یا گروه‌گرا، در حفظ و تقویت انسجام ملی نقش‌آفرین باشند.

دکتر رسولی با اشاره به ویژگی‌های جنگ‌های جدید و تمرکز آن‌ها بر «تسلط شناختی» گفت: یکی از مهم‌ترین ابعاد جنگ‌های معاصر، تلاش برای تأثیرگذاری بر ذهن، ادراک و باورهای مخاطب است. در چنین شرایطی، روابط عمومی تنها تولیدکننده پیام نیست، بلکه بخشی از نظام دفاع شناختی جامعه محسوب می‌شود که وظیفه حفاظت از فضای ادراکی و روانی مخاطبان را بر عهده دارد.

وی افزود: جنگ شناختی تلاش می‌کند تا با ابزارهای پیچیده رسانه‌ای و روانی، اعتماد مردم به نهادهای رسمی را کاهش دهد، احساس ناامنی و بی‌ثباتی ایجاد کند، امید اجتماعی را تضعیف نماید و روایت‌های مخدوش‌کننده را در ذهن مخاطبان تثبیت کند. در برابر این تهدیدهای چندلایه، روابط عمومی حرفه‌ای باید با تولید روایت معتبر، شفاف و اقناعی، دفاع از مرجعیت رسانه‌ای سازمان و نهاد مربوطه، و اقناع هوشمندانه افکار عمومی، مانع شکل‌گیری فضای بی‌اعتمادی و یأس اجتماعی شود.

این کارشناس ارشد ارتباطات با تأکید بر چالش‌های اخلاقی روابط عمومی در شرایط جنگی گفت: یکی از دشوارترین و حساس‌ترین چالش‌های روابط عمومی در شرایط جنگی، ایجاد تعادل میان «شفافیت اطلاع‌رسانی» و «ملاحظات امنیتی و حاکمیتی» است. انتشار اطلاعات نادرست، ناقص یا اغراق‌آمیز می‌تواند به تشدید بحران، ایجاد وحشت عمومی و سوءاستفاده دشمن منجر شود؛ از سوی دیگر، پنهان‌کاری افراطی، عدم شفافیت و سانسور بی‌مورد نیز می‌تواند اعتماد عمومی را از بین برده و زمینه را برای گسترش شایعات فراهم کند.

دکتر رسولی افزود: روابط عمومی حرفه‌ای در شرایط جنگی باید به اصل صداقت پایبند باشد، از هیجان‌سازی، التهاب‌آفرینی و بزرگنمایی پرهیز کند، و با درک دقیق مقتضیات امنیتی، میان حق آگاهی مردم و الزامات حفاظتی توازن هوشمندانه‌ای برقرار سازد. اخلاق حرفه‌ای در بحران، نه‌تنها یک اصل ارتباطی، بلکه بخشی از مسئولیت اجتماعی و ملی روابط عمومی است که رعایت آن ضامن اعتبار و تأثیرگذاری بلندمدت این نهاد خواهد بود.

وی در بخش پایانی سخنان خود با تشریح الزامات تحول‌آفرین برای ایفای نقش مؤثر در بحران جنگ گفت: برای آنکه روابط عمومی‌ها بتوانند در شرایط پیچیده و پویای جنگی نقش راهبردی خود را به‌درستی ایفا کنند، نیازمند تحول ساختاری، ارتقای مهارتی و بازنگری در فرآیندهای کاری هستند.

دکتر رسولی مهم‌ترین این الزامات را برشمرد: تشکیل اتاق بحران رسانه‌ای با اختیارات و هماهنگی لازم برای تصمیم‌گیری سریع و یکپارچه؛ استقرار نظام جامع رصد و پایش افکار عمومی برای شناسایی به‌موقع تحولات، شایعات و جریان‌های رسانه‌ای؛ آموزش مستمر سواد رسانه‌ای و مدیریت بحران به نیروی انسانی؛ تربیت و توانمندسازی سخنگویان حرفه‌ای با توانایی ارتباطی و اقناعی بالا؛ تولید محتوای سریع، دقیق، مستند و اقناعی متناسب با پلتفرم‌های مختلف؛ و هماهنگی مستمر و سیستماتیک میان رسانه‌ها، نهادهای مسئول و مراکز تصمیم‌گیری.

وی تأکید کرد: روابط عمومی سنتی، کند، غیرمنسجم و فاقد چابکی لازم، در شرایط پیچیده و پویای جنگی کارایی و تأثیرگذاری لازم را نخواهد داشت و ممکن است خود به عاملی برای تشدید بحران تبدیل شود.

دکتر رسولی در جمع‌بندی نهایی سخنان خود خاطرنشان کرد: شرایط جنگی، مفهوم مسئولیت روابط عمومی را از سطح اطلاع‌رسانی سازمانی و واکنش‌گری صرف، به سطح مدیریت افکار عمومی، امنیت روانی جامعه و تاب‌آوری اجتماعی ارتقا داده است. در جهان امروز، روابط عمومی حرفه‌ای بخشی جدایی‌ناپذیر از نظام تاب‌آوری اجتماعی و مدیریت یکپارچه بحران محسوب می‌شود.

وی افزود: روابط عمومی در بحران جنگ باید بتواند اعتماد عمومی را حفظ و تقویت کند، روایت معتبر و مستند ارائه دهد، با شایعات و اخبار جعلی مقابله هوشمندانه کند، و به تقویت همبستگی، همدلی و مشارکت اجتماعی کمک نماید. از این رو، بازتعریف مسئولیت روابط عمومی در شرایط جنگی نه یک انتخاب سلیقه‌ای، بلکه ضرورتی اجتناب‌ناپذیر برای سازمان‌ها، رسانه‌ها و نهادهای اجتماعی است؛ زیرا موفقیت در مدیریت بحران‌های نوین و جنگ‌های ترکیبی، بیش از هر چیز به توانایی مدیریت ارتباطات، افکار عمومی و فضای ادراکی جامعه وابسته است.

مجیدی: مخاطب امروز کنشگری فعال است که پیام را بازتولید می‌کند/ روابط عمومی نوین باید با حرکت غیرخطی و بهره‌گیری از هوش مصنوعی، اعتماد و تاب‌آوری اجتماعی را تقویت کند

نسیم مجیدی در این نشست تخصصی با تأکید بر تحولات بنیادین در ساختار جامعه و ارتباطات امروز، اظهار داشت: جامعه امروزی ما جامعه‌ای متفاوت با نیازها، انتظارات و الگوهای ارتباطی جدید است؛ از این‌رو نقش روابط عمومی نیز دگرگون شده و دیگر نمی‌تواند صرفاً به اطلاع‌رسانی سازمانی بسنده کند، بلکه باید در دل جامعه و برای شفاف‌سازی، ایجاد اعتماد و تقویت تاب‌آوری اجتماعی فعالیت نماید.

وی با اشاره به تغییر ماهیت مخاطب در عصر دیجیتال گفت: مخاطب امروز، مخاطبی کنشگر، فعال و پویا است که پیام را نه به‌صورت منفعلانه دریافت، بلکه آن را مشاهده، تحلیل و بازتولید می‌کند. این بازتولید پیام به این معناست که هر فرد می‌تواند در کنش متقابل با روابط عمومی قرار گیرد و تعاملی دوسویه ایجاد کند. در چنین فضایی، روابط عمومی برای ایفای نقش جدید خود ناگزیر است از ابزارهای نوین مانند هوش مصنوعی بهره بگیرد تا در زمان بحران، بتواند شفاف‌سازی، هویت‌بخشی و ایجاد مقاومت و تاب‌آوری در جامعه را تقویت کند.

مجیدی با تشریح نقش هوش مصنوعی در تحول عملکرد روابط عمومی افزود: هوش مصنوعی امروز تعریف جدیدی از روابط عمومی ارائه می‌دهد؛ این فناوری با توانایی تحلیل حجم عظیمی از داده‌ها، شناسایی الگوهای رفتاری مخاطبان و پیش‌بینی واکنش‌های احتمالی، به روابط عمومی کمک می‌کند تا برخی پیام‌ها را برجسته کند، برخی دیگر را با بازدید بیشتری همراه سازد و در عین حال، مدیریت هوشمندانه‌ای بر جریان اطلاعات داشته باشد.

وی تأکید کرد: در شرایطی مانند جنگ که نیاز است افراد در بطن واقعیات قرار گیرند، فرآیند بازتولید پیام توسط مخاطبان، کار روابط عمومی را سخت‌تر، دقیق‌تر و حساس‌تر کرده است. امروز ممکن است خبری مربوط به یک ماه قبل باشد و هنوز به‌روزرسانی نشده باشد، اما در فضای دیجیتال، همان خبر با تغییرات و بازنشرهای مکرر، تأثیرات جدیدی ایجاد کند. در چنین فضایی، روابط عمومی باید با دقت و سرعت عمل بالا، روایت معتبر و مستند خود را ارائه دهد.

این کارشناس حوزه ارتباطات با معرفی مفهوم جدید «روابط عمومی کوانتومی» گفت: در پاسخ به جامعه پویا، شبکه‌ای و سیال امروز که در همه کشورها از جمله ایران شکل گرفته است، ما با مفهوم جدیدی از روابط عمومی مواجهیم که آن را «روابط عمومی کوانتومی» می‌نامیم. این الگوی نوین، برخلاف روابط عمومی سنتی که حرکتی خطی، تدریجی و برنامه‌ریزی‌شده داشت، در لحظه حرکت می‌کند، دارای حرکت غیرخطی است و نیازی به دنبال کردن یک الگوی ثابت و پیوسته ندارد.

مجیدی افزود: هنگامی که بحران به وجود می‌آید، به‌ویژه در شرایطی مانند جنگ، لزوم این حرکت غیرخطی و چابک بیشتر و بیشتر می‌شود. روابط عمومی کوانتومی با درک سریع تحولات، واکنش آنی به رویدادها و تطبیق فوری پیام‌ها با مقتضیات لحظه‌ای، در جهت پاسخ به نیازهای متغیر مخاطب حرکت می‌کند.

وی با اشاره به پیامدهای بازتولید پیام توسط مخاطبان گفت: وقتی مخاطب پیام را بازتولید می‌کند، این فرآیند باعث می‌شود بخشی از پیام‌ها تغییر یابد، تفسیرهای متفاوتی پیدا کند و حتی به‌گونه‌ای شخصی‌سازی شود. افراد سپس این پیام‌های شخصی‌شده را در جامعه گسترش می‌دهند. این پدیده هم چالش است و هم فرصت؛ چالش از آن جهت که کنترل روایت اصلی دشوار می‌شود و فرصت از آن رو که اگر روابط عمومی بتواند با مخاطب همراه شود، پیام خود را با عمق و گستره بیشتری منتشر کند.

مجیدی تأکید کرد: پویایی، فعال بودن و مطالبه‌گری مخاطب امروز باعث شده است که اشکال قدیمی و سنتی روابط عمومی دیگر کارایی لازم را نداشته باشند. در جامعه‌ای پویا که حرکات آن شخصی‌تر و شبکه‌ای شده است، پیوستگی میان اعضا وجود دارد که همین پیوستگی، موتور محرک حرکت جامعه است. روابط عمومی می‌خواهد جایگاه خود را در این میان پیدا کند؛ بنابراین نیاز دارد با این حرکت‌ها همسو باشد و با شفاف‌سازی، اعتمادی هرچند نسبی در جامعه ایجاد کند تا مردم برای کسب اطلاع به آن مراجعه کنند و روابط عمومی بتواند جایگاه مرجعیت خود را حفظ نماید.

این صاحب‌نظر حوزه ارتباطات با تأکید بر ضرورت بهره‌گیری هوشمندانه از ابزارهای نوین گفت: روابط عمومی جدید باید از ابزارهای گوناگونی که در دست دارد—از هوش مصنوعی و تحلیل داده تا شبکه‌های اجتماعی و پلتفرم‌های چندرسانه‌ای—استفاده بهینه کند. هنگامی که بحرانی وارد جامعه می‌شود، چه بحران طبیعی مانند سیل و زلزله و چه بحران پیچیده‌ای مانند جنگ، حساسیت کار روابط عمومی بیشتر و بیشتر می‌شود.

وی افزود: برای همگام کردن فعالیت‌های روابط عمومی با خواسته‌ها و انتظارات مردم، این نهاد باید شیوه‌های آگاهی‌رسانی و اطلاع‌رسانی خود را تغییر دهد، از انفعال فاصله بگیرد و با تولید محتوای هدفمند، سریع و اقناعی، به ایجاد انسجام اجتماعی کمک کند و از تشدد آرا، دوقطبی‌سازی و گسترش شایعات جلوگیری نماید.

مجیدی در جمع‌بندی سخنان خود خاطرنشان کرد: روابط عمومی نوین امروز در چالش‌ها و بحران‌ها نقش جدیدی را پذیرفته است؛ نقشی که فراتر از مرزهای سازمان تعریف می‌شود و به تعامل متقابل با جامعه بازمی‌گردد. این نقش جدید به این سمت حرکت می‌کند که جامعه را در برابر بحران‌ها مطلع، آگاه و آماده سازد.

وی تأکید کرد: این بسترسازی و آماده‌سازی هم‌اکنون در روابط عمومی‌های پیشرو در حال انجام است و روابط عمومی امروز نقش یک بازوی کلیدی را نه فقط برای سازمان، بلکه در کنش متقابل با جامعه و در خدمت به منافع عمومی ایفا می‌کند. موفقیت در این مسیر مستلزم پذیرش تحول، بهره‌گیری از فناوری‌های نوین، درک عمیق از مخاطب پویا و تعهد به شفافیت، اخلاق حرفه‌ای و مسئولیت اجتماعی است.

انتهای پیام/

ارسال نظر