عیدی کارگران چطور محاسبه می شود؛ حقی همگانی برای کارگران ساعتی، فصلی و آزمایشی

به گزارش خبرگزاری آنا، بر اساس مقررات قانون کار، تمامی کارگران اعم از ساعتی، فصلی، پاره‌وقت و حتی کارگران در دوره آزمایشی، در صورت وجود رابطه کاری مستمر با کارفرما و عدم قطع بیمه‌پردازی، به نسبت مدت کارکرد خود مشمول دریافت عیدی و پاداش پایان سال هستند. این قاعده ناظر بر اصل حمایت قانون از نیروی کار بوده و نوع قرارداد یا شیوه پرداخت دستمزد مانع بهره‌مندی از این حق قانونی نخواهد بود.

دامنه شمول قانون و تفاوت با کارکنان دولت

کلیه کارگران مشمول قانون کار، بدون توجه به محل اشتغال یا نوع کارگاه، اعم از واحد‌های دولتی، خصوصی، تعاونی، کشاورزی، صنعتی و خدماتی، از عیدی و پاداش سالانه برخوردار می‌شوند. بدیهی است میزان و مبنای عیدی این گروه از کارگران تابع مقررات خاص قانون کار بوده و با عیدی کارکنان دستگاه‌های اجرایی و مستخدمین دولتی تفاوت دارد.

مبنای قانونی تعیین میزان عیدی و پاداش

مطابق قانون، مبنای محاسبه عیدی و پاداش پایان سال کارگران، حداقل دو برابر و حداکثر سه برابر مصوبه حداقل دستمزد شورای عالی کار است. به این ترتیب، کارفرمایان مکلف‌اند حداقل معادل دو ماه و حداکثر معادل سه ماه پایه حقوق را به عنوان عیدی و پاداش پایان سال به کارگران پرداخت کنند.

تأثیر مدت قرارداد و میزان کارکرد

اگرچه قانون، سقف و کف عیدی کارگران را مشخص کرده است، اما میزان نهایی عیدی دریافتی هر کارگر متناسب با مدت اشتغال و میزان کارکرد او در طول سال محاسبه می‌شود. در همین راستا، قانون‌گذار برای کارگران ساعتی، فصلی، نیمه‌وقت و پاره‌وقت نیز ضوابط مشخصی را پیش‌بینی کرده است.

محاسبه عیدی کارگران نیمه‌وقت و ساعتی

بر اساس ماده ۳۹ قانون کار، مزد و مزایای کارگرانی که کمتر از ساعات قانونی تعیین‌شده اشتغال دارند، به نسبت ساعات کار انجام‌شده محاسبه و پرداخت می‌شود. در مورد کارگران ساعتی که دستمزد ماهانه ثابت ندارند و دریافتی آنان متغیر است، میانگین حقوق سه ماه آخر خدمت، مبنای محاسبه عیدی و پاداش قرار می‌گیرد.

کارگران فصلی و کارکرد کمتر از یک سال

مبلغ عیدی و پاداش کارگران کارگاه‌های فصلی و همچنین کارگرانی که کمتر از یک سال در کارگاه اشتغال داشته‌اند، بر مبنای ۶۰ روز مزد و به نسبت ایام واقعی کارکرد در سال محاسبه و پرداخت می‌شود.

استحقاق عیدی در صورت قطع رابطه کاری

کارگرانی که در طول سال به دلایلی از جمله استعفا، اخراج، بازنشستگی یا هر شکل دیگری از قطع رابطه کاری، همکاری آنان با کارفرما خاتمه می‌یابد، به نسبت مدت اشتغال خود در همان سال، مستحق دریافت عیدی و پریوی، بود.

دیدگاه رسمی وزارت کار درباره شمول عیدی

احمد غریوی، مدیرکل سابق روابط کار و جبران خدمت وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، پیش‌تر اعلام کرده است که کارگران اخراجی، کارگرانی که به هر دلیل شغل خود را از دست داده‌اند، کارگران آزمایشی، ساعتی، نیمه‌وقت و فصلی همگی مشمول دریافت عیدی هستند و کارفرما مکلف به پرداخت این حق قانونی است. به گفته وی، در دوره آزمایشی نیز چنانچه قطع رابطه کاری از سوی کارفرما باشد، پرداخت کلیه حقوق و مزایا الزامی است و در صورت قطع همکاری از جانب کارگر، عیدی و مزایا متناسب با مدت کارکرد به وی تعلق می‌گیرد.

ضمانت اجرای پرداخت عیدی و زمان آن

مطابق اعلام وزارت کار، کارفرمایان موظف به پرداخت به‌موقع عیدی و پاداش هستند و در صورت تأخیر یا امتناع از پرداخت، کارگر می‌تواند از طریق مراجع حل اختلاف و ادارات کار پیگیری قانونی انجام دهد. هرچند پرداخت عیدی به‌صورت ماهانه منع قانونی ندارد، اما بر اساس قانون مصوب سال ۱۳۷۰ مجلس شورای اسلامی و تبصره‌های آن، عیدی و پاداش ماهیتاً متعلق به پایان سال است و پرداخت‌های طی سال صرفاً علی‌الحساب محسوب می‌شود.

مبنای مزد در کارگاه‌های دارای و فاقد طرح طبقه‌بندی

در کارگاه‌هایی که دارای طرح طبقه‌بندی مشاغل هستند، مبنای محاسبه عیدی و پاداش، مزد گروه و پایه یا مزد مبنا خواهد بود. در واحد‌های فاقد طرح طبقه‌بندی، مزد ثابت شامل مزد شغل و مزایای ثابت پرداختی به تبع شغل، مبنای محاسبه عیدی و پاداش سالانه کارگران قرار می‌گیرد.