پژوهش موتور محرک فناوری است و نباید تضعیف شود

حمید افتخاری مدیرکل کتابخانه نشریات علمی، علم سنجی و انتشارات دانشگاه آزاد اسلامی در گفت‌و‌گو با خبرنگار خبرگزاری آنا به ارتباط صنعت و دانشگاه اشاره کرد و راهکار‌هایی را برای افزایش و ارتقای این تعامل بیان کرد: برای بررسی ارتباط صنعت و دانشگاه دو رویکرد وجود دارد یکی اینکه اساساً دانشگاه نیاز صنعت را مرتفع کند که این مستلزم آن هست که تیم‌هایی از دانشگاه به دل صنعت بروند، گفت‌و‌گو‌هایی صورت بگیرد و موضوعات را بررسی کنند.

وی ادامه داد: در زمان شهید طهرانچی این موضوع سریع دنبال می‌شد و بخش‌های مختلفی از دانشگاه در این حوزه فعال بودند که توفیقات خوبی هم داشتیم ما نمونه‌ها و شرکت‌های دانش بنیان فعالی داریم که هر کدوم در واقع محصولاتی را در جهت رفع نیاز‌های صنعت تولید می‌کنند یعنی در مرحله اول نیاز کشور را شناسایی کردند و بعد به دنبال حل مسئله رفتند و این مسئله را برطرف کردند و اکنون به کشور ارائه می‌دهند. امیدواریم این مسیر ادامه پیدا کند.

وی افزود: مسیر دوم این است که دانشجو‌یان را به صنعت وصل کنیم که برای دانشجو‌یان باتوجه به رشته و توانایی‌های آنها و ارتباطی که با صنعت دارند، کاری ایجاد کنیم که رویداد‌هایی نیز در این خصوص در کشور انجام شد، رویداد صدرا یکی از نمونه‌های موفق این مدل بود. باید به آرامی به سمت گفت‌و‌گو با شرکت‌های بزرگ برویم چراکه یک شرکت بزرگ بهتر می‌تواند نیاز‌های کلان کشور را در حوزه صنعتی یا غیر صنعتی و اجتماعی تشخیص دهد. بر این اساس باید ظرفیت کلی دانشگاه آزاد اسلامی را بسیج کنیم، چون دانشگاه آزاد در کل کشور گسترده است.

مدیرکل کتابخانه نشریات علمی، علم سنجی و انتشارات دانشگاه آزاد اسلامی گفت: وقتی از ارتباط دانشگاه و صنعت صحبت می‌کنیم، باید بپذیریم که این ارتباط صرفاً با امضای تفاهم‌نامه یا برگزاری چند جلسه شکل نمی‌گیرد. دانشگاه زمانی می‌تواند به صنعت کمک کند که ابتدا نیاز‌های واقعی کشور را به‌درستی شناسایی کرده باشد و این شناسایی تنها از مسیر گفت‌وگوی مستقیم با صنعت و حضور فعال تیم‌های دانشگاهی در دل مسائل صنعتی امکان‌پذیر است. تجربه‌های موفقی که امروز در قالب شرکت‌های دانش‌بنیان دانشگاه آزاد اسلامی می‌بینیم، دقیقاً از همین مسیر به‌دست آمده است؛ یعنی ابتدا مسئله شناسایی شده و سپس دانشگاه با تکیه بر توان علمی خود به دنبال حل آن رفته است.

افتخاری در ادامه نکاتی را درخصوص ارتقای پژوهش بیان کرد: اولین نکته این است توجه خود را به حوزه پژوهش و فناوری زیاد کنیم. در زمان‌های گذشته، دانشگاه‌ها و کشور نگاهی به حوزه پژوهش و فناوری نداشت که تاکیدات ویژه رهبری و حمایت‌های ایشان باعث شد این ادبیات در دانشگاه‌ها شکل بگیرد. دانشگاه‌ها به سمت کار پژوهشی و نوشتن مقاله رفتند. در نتیجه آن اتفاقات خوبی در کشور افتاد و باعث شد در نظام‌های رتبه‌بندی بین‌المللی در بعضی از موضوعات شاهد رشد و پیشرفت کشورمان باشیم.

وی افزود: اما الان می‌بینیم که پله‌های رشد در برخی موضوعات روند نزولی گرفته و افت کرده است. این نشان می‌دهد که ما تغییر نگاه از پژوهش به سمت فناوری داده ایم. این بسیار اتفاق خوبی است که پژوهش‌های دانشگاه به سمت فناوری بروند و از دل آن پژوهش بسازند. با استفاده از این پژوهش‌ها بتوانند نیاز‌های کشور را رفع کنند ولی آن پژوهش نباید فدای فناوری شود ما الان انرژی را از پژوهش می‌گیریم تزریق می‌کنیم به فناوری در حالی که باید پژوهش انرژی خودش را داشته باشد. به نظر می‌رسد باید در بودجه این موضوع بازنگری‌هایی صورت گیرد.

افتخاری گفت: ما نباید از پژوهش فاصله بگیریم. پژوهش موتور محرک فناوری محسوب می‌شود. اگر پژوهش آسیب ببیند، فناوری هم در کنار آن آسیب می‌بیند.

مدیرکل کتابخانه نشریات علمی علم سنجی و انتشارات دانشگاه آزاد اسلامی در پاسخ به سوال خبرنگار که چرا بعضی از اساتید و دانشجویان مقالات خود را برای انتشار به مجلات خارجی می‌دهند در صورتی که داخل کشور معضلات و چالش‌های حل‌نشدنی بسیاری است ادامه داد: اگر پژوهش علمی در لبه فناوری انجام می‌دهم این پژوهش باید در دنیا دیده شود چراکه باید به دنیا نشان دهم که در لبه دانش کار می‌کنم و ایران را سربلند کنم؛ بنابراین از نظر من این موضوع که اساتید و دانشجویان مقالات علمی خود در مجلات بین‌المللی چاپ می‌کنند قطعاً هیچ اشکالی ندارد و باعث ارتقای جایگاه کشور می‌شود. اما باید حواسمان باشد در دام رتبه‌بندی‌ها  نیافتیم. آن بحث سر جای خودش است کما اینکه نباید به دلیل رقابت مقاله بدهم.

وی ادامه داد: بنابراین ما باید درعین حال چالش‌ها و نیاز‌های کشور را هم ببینیم؛ بنابراین باید یک بخشی از نیرو‌های هیئت علمی و اساتید کشور به سمت کار فناوری و کار پژوهشی بنیادین بروند. کسانی که به سمت فناوری می‌روند باید کشور از آنها حمایت کند. اگر از فناور، انتشارت خارجی بخواهند که مقاله بدهد یا باید انرژی خود را در بحث فناوری بگذارد یا باید مشکل کشور را حل کند این دوگانه باید در کشور حل شود. در دانشگاه آزاد، شهید طهرانچی به این موضوع اهتمام ویژه داشتند و دکتر رنجبر هم الان این مسیر را با قوت ادامه می‌دهند. اتفاقات خوبی در دانشگاه درحال اجرا است از منظر اینکه ما الان هیئت علمی فناور و هیئت علمی پژوهش محور داریم.