پایان روزهای خوش نفتی برای خلافت خودخوانده؛ داعش هم به درآمدهای مالیاتی روی می‌آورد

به گزارش خبرنگار گروه بین‌الملل خبرگزاری آنا، زمانی که گروه تروریستی داعش در ماه ژوئن 2014 از سوریه خارج شد و موصل، دومین شهر بزرگ عراق را تصرف و به نزدیکی‌های بغداد رسید، به ثروتمند‌ترین گروه تروریستی در تاریخ تبدیل شد.

این گروه بانک‌های موصل از جمله بانک مرکزی را غارت کرد و سرمایه‌ای نزدیک به 425 میلیون دلار را از این غارت به دست آورد. سپس شبکه‌ای از خطوط انتقال نفت را غارت کرد که شامل سه میلیون بشکه نفت بود. این خلافت خودخوانده برخی از بهترین زمین‌های کشاورزی و تجهیزات صنایع را به تصرف خود درآورد که صدام حسین در مناطق سنی‌نشین وفادار به خود ایجاد کرده بود. رویترز در اکتبر 2014 در گزارشی، فهرست این صنایع در دست داعش را این‌گونه اعلام کرد: 13 میدان نفتی عراق، سه پالایشگاه، پنج نیروگاه سیمان، تعدادی سیلوهای بزرگ گندم و یک معدن نمک.

داعش در سوریه نیز پس از تصرف 160 میدان نفتی کوچک و بزرگ، توانست بازار خوبی پیدا کند. ریم ترکمانی از مدرسه اقتصاد لندن به اکونومیست می‌گوید برخی از گروه‌های شبه‌نظامی و حتی سازمان‌های کمک‌رسان فعال در شمال سوریه را می‌توان از مشتریان نفت داعش در این کشور دانست. وی عقیده دارد حتی مالیات‌دهندگان آمریکایی نیز ندانسته در حال کمک به تامین سرمایه داعش هستند. لودوویسو کارلینو در گزارش تازه خود در مرکز پژوهشی آی اچ اس نوشت: اگر شما شبه‌نظامی، شهروند عادی و یا یک دولت باشید، باید نفت را از مردان میانه داعش خریداری کنید.

برای مدیریت این مجموعه، داعش یک بوروکراسی مستقر و با انتشار کتاب قانونی تحت عنوان «اصول اجرایی» آن را تکمیل کرد. این اخاذی آشکار به شکل یک سیستم مالیاتی درآمد.

بنا به گزارش اکونومیست، نیروهای داعش اعتقاد داشتند که میادین نفتی و معادن در ساختار خلافت داعش ملی شدند. همچنین برخی تجار توانستند تنها با پرداخت هزینه‌ای ناچیز به سرمایه‌های عظیم داعش دسترسی پیدا کنند و این در حالی بود که آنها برای دسترسی به این منابع در مناطق تحت کنترل دیگر گروه‌های شبه‌نظامی، مجبور به پرداخت چند هزینه بودند. به‌عنوان‌مثال در استان صلاح‌الدین مالیات بر درآمد حدود 50 درصد بود و این میزان برای مناطق تحت کنترل داعش به 30 درصد رسیده بود. به همین دلیل بود که نزدیک به 200 هزار عرب سنی که در ابتدا از مناطق کرکوک فرار کرده بودند، با مشاهده این تسهیلات بازگشتند.

در اوایل سال جاری، کارشناسان تخمین زدند که میزان تولید ناخالص داخلی این گروه تروریستی به حدود شش میلیارد دلار رسیده است. این مبلغ بسیار بالا است اما به نظر می‌رسد برای داعش پول خردی بیش نیست. بنا به گزارش آی.اچ.اس، ارتش داعش بیش از 70 درصد از هزینه‌ها را استفاده می‌کند. در این میان گفته می‌شود مبارزان خارجی برای داعش هزینه بیشتری به دنبال دارند به‌طوری‌که اعراب خارجی دو برابر و مبارزان اروپایی سه برابر اعضای محلی داعش حقوق می‌گیرند. ثروت بادآورده موصل به‌سرعت خرج شد و داعش را مجبور کرد برای کسب سرمایه بیشتر دست به غارت‌های بیشتری بزند. آنها در ادامه، مناطق مسیحی‌نشین اطراف نینوا را انتخاب کردند. انتشار تصاویر تخریب مکان‌های تاریخی و عتیقه‌ها باعث شد مشتریانی برای آن دسته از آثار باستانی پیدا شود که هنوز سالم بودند.

اما اخیرا حملات نیروهای ارتش عراق و سوریه و همچنین جنگنده‌های ائتلاف علاوه بر اینکه مانع از پیشروی داعش شده، کاهش قیمت نفت و تضعیف منابع این گروه تروریستی را به همراه داشته است. شکست داعش در کوبانی در ژانویه 2015 نه‌تنها مانع از دسترسی آن به یک گذرگاه کلیدی مرزی در ترکیه شد، بلکه دست این گروه را از نیروگاه بزرگ سیمان لافارژ در آن منطقه قطع کرد. در ماه اکتبر نیز کنترل بزرگ‌ترین پالایشگاه نفت عراق در بیجی را از دست داد. حال داعشی‌ها می‌ترسند با ادامه این حملات آخرین دسترسی آنها به گذرگاه مرزی در ترکیه قطع شود که برای جذب نیروهای خارجی مورداستفاده قرار می‌گیرد. در اوایل سال 2015، ابو سعد الانصار، یکی از رهبران داعش در موصل بودجه امسال داعش را نزدیک به دو میلیارد دلار اعلام کرد. تحلیلگران انتظار دارند که این رقم هم‌اکنون به کمتر از نصف رسیده باشد.

با توجه به همین محدودیت، گزارش شده که داعش میزان مالیات‌ها خود را افزایش داده است. درحالی‌که فرمانداران داعش در 12 استان مالیات‌های ثابتی دریافت می‌کنند، هم‌اکنون شهرداری‌ها نیز دست به چنین اقدامی زده‌اند. داعش برای آزادی زندانیان خود اخیرا مبلغی بیش از 30 هزار دلار را درخواست کرده است. پرداخت متفاوت حقوق اخیرا باعث درگیری‌هایی بین نیروهای محلی و خارجی داعش در تلعفر شد. افراد جوان نیز در مناطق تحت کنترل داعش از ترس فراخوانده شدن به میدان جنگ دیگر در نماز جمعه‌ها شرکت نمی‌کنند.

افزایش حملات از ماه اکتبر باعث شده برخی این سوال را مطرح کنند که آیا داعش می‌تواند با کم‌شدن منابع خود به فعالیتش ادامه دهد. از 160 میدان نفتی در سوریه، 20 میدان بزرگ تحت حملات شدید قرارگرفته‌اند. الاعمر، دومین میدان نفتی سوریه که در کنترل داعشی‌هاست، چند هفته پیش، هدف حملات شدید جنگنده‌های آمریکایی و روسی قرار گرفت. کل تولید نفت از 100 هزار بشکه در روز به 40 هزار بشکه کاهش‌یافته است.

عراقی‌ها می‌گویند ترافیک تانکرهای نفتی داعش بین موصل و رقه از ترس حملات به‌شدت کاهش‌یافته است. ادامه این حملات، کار در پالایشگاه‌ها را نیز تقریبا متوقف کرده است. قیمت سوخت افزایش‌یافته و در مقابل حقوق اعضای داعش کاهش چشمگیری داشته است. ترس از خروج مردم از مناطق تحت کنترل داعش باعث شده سران این گروه تروریستی هزینه‌ای 1800 دلاری و داشتن دو ضامن را شرط این مساله اعلام کنند. بر اساس همین شواهد و قراین است که برخی فروپاشی داعش از داخل را پیش‌بینی می‌کنند.