پیشنهاد سردبیر
از تنگه هرمز تا فضای مجازی در همایش ملی مهندسی کامپیوتر

دبیر ششمین همایش پژوهش‌های نوین در مهندسی کامپیوتر عنوان کرد

رصدخانه مراغه؛ احیاکننده علم در دل ویرانی‌های مغول

یک استاد تاریخ و عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد در گفت‌وگو با آناتک:

اختران سپهر فرهنگ و تمدن اسلام و ایران

09 مهر - اَبان بن عثمان/ منشوری

/

گروه فرهنگ و هنر خبرگزاری آناـ بارها شنیده‌ایم که گذشته چراغ راه آینده است. این چراغ روشنگر مسیری است که به ساختن بنای تمدن ایرانی اسلامی می‌انجامد. چراغی که انوار روشنگرش حاصل تلاش صدها حکیم، هنرمند و فیلسوف مسلمان است که از قرن‌ها پیش خشت‌به‌خشت این بنای سترگ را روی هم گذاشته‌اند.


با شما مخاطب گرامی قراری گذاشته‌ایم تا هر روز به بهانه عددی که تقویم برای تاریخ آن روز به ما نشان می‌دهد، به زندگی یکی از مشاهیر و بزرگان تاریخ کهن ایران و اسلام مختصر اشاره‌ای کنیم تا بتوانیم پس از یک سال، با این انوار روشنگر چراغ تمدن و فرهنگ آشنا شویم. به این منظور هر روز صبح، بخشی از تاریخ کهن خود و افتخارات آن را مرور خواهیم کرد.


برای خوشه‌چینی از این خرمن دانش و فرهنگ، از جلد اول کتاب «تقویم تاریخ فرهنگ و تمدن اسلام و ایران» تألیف دکتر علی‌اکبر ولایتی که به سال ۱۳۹۲ در انتشارات امیرکبیر به زیور طبع آراسته شده، بهره برده‌ایم.


ابوسعید ابان بن عثمان بن عفّان قرشی اموی مدنی، تابعی و محدث مشهور قرن اول هجری و از حاکمان بنی‌امیه است.


ابان فرزند عثمان، خلیفه سوم بود. از تاریخ تولد و زندگی او اطلاعی در دست نیست. در مدینه به دنیا آمد و به روایت بیشتر مورخان متقدم در زمان یزید بن عبدالملک در سال 105ق در همان شهر درگذشت. اگرچه برخی گفته‌اند که او قبل از عبدالملک بن همروان، حاکم وقت، و پیش از 86ق درگذشته است.


مادرش ام عرو، دختر جندب بن عمرو بن حُمَمة بن حارث دوسی بود. فرزندان او به نام‌های سعید، عمرو، عبدالرحمان، ام سعید، عمر اصغر، مروان و ام سعید صغری بودند.


ابان چون فرزند عثمان بود، نزد بزرگان و خلفای اموی احترامی خاص داشت؛ چنان‌که نزد معاویه، نخستین خلیفه اموی رفت و از دختر وی خواستگاری کرد اما دو دختر معاویه پیش از آمدن وی ازدواج کرده بودند. همچنین درباره تقرب او نزد حاکمان آمده است که معاویه به مروان بن حکم فرمان داد که احترام و حرمت ابان را نگاه دارد.


ابان 6 یا هفت سال در مدینه حکومت کرد. نحوه انتصاب او به حکومت چنین بود که در سال 76ق، حاکم وقت مدینه، یحیی بن حکم بن ابی العاص بن امیه، خبر آمدن عبدالملک را شنید، بی اجازه عبدالملک شهر را ترک کرد و به دیدنش شتافت. عبدالملک از این ترک بی‌موقع ناخشنود شد و او را برکنار کرد و به جای وی، ابان بن عثمان را برگزید که در مدت خروج یحیی بن حکم، شهر را سرپرستی می‌کرد. ابان در مدت حکومت خود دو یا سه بار امیرالحاج شد. وی با رسیدن به حکومت مدینه بی‌درنگ نوفل بن مساحق را به جای عبدالله بن قیس بن کَخْرمه به منصب قضاوت مدینه انتخاب کرد.


به عللی نامشخص، ابان در 82ق از حکومت مدینه برکنار و هشام بن اسماعیل مخزومی به حکومت آن شهر منصوب شد.


ابان در جنگ جَمل همراه عایشه بود و بر جنازه فرزند امام علی(ع)، محمد بن حنفیّه و برادرزاده او، عبدالله بن جعفر نماز خواند.


ابان را یکی از 10 فقیه برجسته مدینه و ثقه در روایت حدیث و صاحب فتوا می‌دانند؛ چندان که او را در فقه و حدیث داناترین فرد زمان خویش گفته‌اند.


همچنین، در منابع آمده است که عده‌ای نزد او فقه می‌آموختند و به فتوایش عمل می‌کردند. ضمن اینکه قضا را از پدرش عثمان، فرا گرفت، از پدرش، زید بن ثابت و اسامة بن زید حدیث نقل کرده است و افرادی چون عامر بن سعد بن ابی وقّاص، اَشعب بن ام حَمیدة الطّامع، صاحب النّوادر، ابوالزِّناد عبدالله بن ذکوان، محمد بن مسلم بن شهاب زهری، نُبیَه بن وَهْب، عبدالله بن ابی بکر بن محمد بن عمرو بن حزم از او حدیث گفته‌اند. ابان از نظر اهل سنت، از طبقه تابعین و ثقه بود و قرائتی از قرآن مجید داشت.


ابان ناشنوا و مبتلا به پیسی شدید بود. گفته‌اند برای پنهان کردن پیسی دست‌هایش به آنها حنا می‌زد. در اواخر عمر فلج شد و پس از مدتی درگذشت.


 انتهای پیام/4104/


انتهای پیام/

ارسال نظر