ترکیه و حرکت در مسیر دو قطبی طرفداران و مخالفان اردوغان

به گزارش خبرنگار گروه بین‌‌الملل خبرگزاری آنا، در مراسم تشییع و خاکسپاری قربانیان انفجارهای ترکیه که روز دوشنبه برگزار شد، خشم و عصبانیت مردم به‌وضوح به چشم می‌آمد. این انفجارها در زمانی اتفاق افتاد که موجی از عوامل تنش‌زای داخلی و خارجی در ترکیه جریان داشت و در این میان مردم خود را برای انتخابات زود هنگامی آماده می‌کنند که تا سه هفته دیگر برگزار می‌شود. هنوز هیچ گروهی مسئولیت این انفجارها را بر عهده نگرفته است.

ترکیه از چند ماه پیش نبرد علیه داعش را در سوریه آغاز کرده است. این در حالی است که طی سال‌های گذشته آنکارا همواره متهم به تأمین تجهیزاتی داعش و دیگر گروه‌های شورشی در سوریه بوده است. از سوی دیگر، از ماه جولای ترکیه نبرد سنگینی را علیه کردها در جنوب شرقی این کشور و شمال عراق آغاز کرده که تاکنون صدها کشته بر جای گذاشته است.

برخی از افرادی که در مراسم روز دوشنبه شرکت کردند، از رجب طیب اردوغان رئیس‌جمهور ترکیه به دلیل ایجاد فضایی انتقاد کردند که در آن چنین حملات تروریستی رخ بدهد. در مراسمی در استانبول نیز شعارهایی همچون «اردوغان جنایتکار» از میان مردم شنیده شد. این دقیقا همان شعاری است که روز شنبه و چند دقیقه پس از انفجارهای مهیب آنکارا از میان نجات‌یافتگان این حادثه به گوش می‌رسید. سونر کاگاپتای، کارشناس ترک در مرکز «سیاست‌گذاری خاور نزدیک در واشنگتن» می‌گوید: ما هنوز نمی‌دانیم مسبب این انفجار کیست، اما واکنش‌ها بسیار بدتر بوده است. وی افزود: این حادثه باعث اختلاف و دودستگی مردم شده که زنگ هشداری برای آینده ترکیه است.

انفجار روز شنبه در میان هزاران معترضی رخ داد که خواستار پایان دادن به ماه‌ها درگیری و جنگ بین ارتش ترکیه و نیروهای حزب کارگران کردستان (پ.ک.ک) بودند. ترکیه می‌گوید در این درگیری‌ها نزدیک به دو هزار نفر از اعضای پ.ک.ک را کشته است و این در حالی است ده‌ها نیروی پلیس و ارتش ترکیه نیز کشته‌اند. احمد داوود اوغلو، نخست‌وزیر ترکیه روز دوشنبه با بیان اینکه مقامات در حال شناسایی یکی از عوامل این حادثه هستند، اعلام کرد به‌احتمال زیاد داعش پشت این حملات قرار دارد. داوود اوغلو اتهامات مبنی بر قصور دولت در امور امنیتی را رد کرد اما به این موضوع اشاره داشت که چنین حملاتی هیچ‌گاه در زمان حضور حزب عدالت و توسعه بر سر قدرت اتفاق نیافتاد. روی این سخن کنایه‌آمیز نخست‌وزیر ترکیه، مخالفان حزب حاکم بودند.

بعد از انتخابات، حزب عدالت و توسعه مذاکرات متعددی با احزاب مخالف برای تشکیل دولت ائتلافی برگزار کرد، اما پس از شکست در این زمینه انتخابات زودهنگام اعلام شد. داوود اوغلو همچنین اظهار کرد که یکی از اهداف انفجارهای اخیر تحت تأثیر قرار دادن نتایج انتخابات آتی بوده است.

با این‌ حال، برخی از مردم ترکیه هنوز متقاعد نشده‌اند. بی‌اعتمادی به دولت ترکیه و به‌خصوص به شخص اردوغان، طی سال‌های گذشته افزایش پیدا کرده است. افزایش دخالت‌های ترکیه در سوریه نیز بر آتش این بحران افزوده است. در ماه جولای یک انفجار سهمگین دیگر نیز کردها را در شهر سوروچ هدف قرار داد که باز انگشت اتهامات به سمت داعش بود. واکنش کردها این بود که دولت را به بی‌کفایتی و همدستی با تروریست‌ها متهم کردند.

مهمت که از انفجارهای روز شنبه جان سالم به در برد، می‌گوید: دولت دائماً از دموکراسی سخن می‌گوید، اما ما در خیابان‌ها شاهد جنگ هستیم. وی افزود: آنهایی که در قدرت هستند خواستار آشوب و تنش بیشتری هستند، اما صبر و تحمل مردم بیشتر است. اگر آنها به حملات علیه ما ادامه دهند، پاسخ ما سخت‌تر خواهد بود. سیاست‌مداران کرد نیز انگشت اتهام را به سمت افراد حاضر در راس قدرت نشانه می‌گیرند. در همین باره، صلاح‌الدین دمیرتاش، رهبر حزب دموکراتیک‌ها خلق‌ها وابسته به کردها گفت: دولتی که از پرنده در حال پرواز و هر بال زدنش اطلاع دارد، نتوانست از وقوع چنین جنایتی در قلب آنکارا پیشگیری کند.

گونول تول، رئیس مرکز مطالعات خاورمیانه در واشنگتن می‌گوید بسیاری از کردها عقیده دارند این حملات و سرکوب‌ها نتیجه آرایی است که آنها در انتخابات ماه ژوئن علیه حزب عدالت و توسعه دادند. وی افزود: تأثیر سریع این انفجارها، بیشتر نادیده گرفتن کردهاست.

زینب کایا که تنها چند متر با محل وقوع انفجارها فاصله داشت، تعدادی از دوستانش را در این حادثه از دست داد. او می‌گوید حدود یک ساعت و نیم طول کشید تا اولین آمبولانس به محل انفجارها آمد و همین باعث افزایش تعداد کشته‌شدگان شد. وی افزود: درنهایت ما شهروندان ترکیه هستیم و سعی می‌کنیم شرایط را برای بهتر زندگی کردن در این کشور فراهم کنیم. این مساله باید برای مقامات روشن باشد، اما زمانی که سعی داشتیم به مجروحان کمک کنیم نیروهای پلیس با گاز اشک‌آور و گلوله پلاستیکی به ما حمله کردند. کورکماز تدیک که از اعضای حزب کارگر ترکیه بود در این حادثه کشته شد. پدرش در مراسم خاکسپاری او گفت: مقامات به دنبال آغاز جنگ هستند؛ آنها سعی می‌کنند مردم را در مقابل یکدیگر قرار دهند تا مانع از تجمع اقلیت‌ها شوند؛ اما ما به این راه ادامه می‌دهیم.

کاگاپتای می‌گوید برخی از دشمنان کنونی ترکیه کاملاً آشنا هستند: خشونت‌های جدایی‌طلبانه در مناطق کردنشین، یک اقتصاد نامتعادل و دشمنی با کشورهای همسایه؛ اما او عقیده دارد که اختلافات بر سر رهبری اردوغان، به چالشی جدید تبدیل شده است. وی افزود: کشور دوقطبی شده است، اما نه بین خطوط چپ و راست بلکه بر سر رئیس‌جمهور ترکیه.