دبیر ششمین همایش پژوهشهای نوین در مهندسی کامپیوتر عنوان کرد
معاون وزیر علوم خبر داد
یک استاد تاریخ و عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد در گفتوگو با آناتک:
ناظر فیلمهای تاریخی و دینی باید بتواند در مقابل هجمهها ایستادگی کند/ افراد باید احساس کنند اگر به دفتر هر عالمی زنگ بزنند با آغوش باز پذیرفته میشوند
به گزارش گروه فرهنگی آنا از روابط عمومی «چشم شب روشن»، این برنامه به تهیه کنندگی امیر قمیشی و با اجرای محمد صالح علا چهارشنبه 25 خرداد ماه به بحث و گفتگو پیرامون فیلم و سریالهای مربوط به تاریخ اسلام اختصاص داشت.
نبوی پیش از آغاز گفتگو از دستهای خالی سینما در تولید آثار تاریخی اسلامی گفت و به آثاری چون «روز واقعه» به کارگردانی شهرام اسدی و «رستاخیز» به کارگردانی احمدرضا درویش که در این ژانر ساخته شده اند اشاره کرد.
سالها اهل تاریخ به فیلمها ایراد گرفتند و اهل سینما بر لزوم دراماتیک کردن تاریخ تاکید کردند
وی عنوان کرد: در طی سال ها مباحثی شکل میگرفت و هنگام ساخت آثار سینمایی و تلویزیونی در این زمینه اهل تاریخ به آن اشکال میگرفتند و اهالی سینما در پاسخ به آنها میگفتند: «اگر ما مطابق میل شما رفتار کنیم، آثار ما معنای درام خود را از دست داده و ما باید در نهایت تاریخ را مستند کنیم و بخوانیم و این در حالی است که سینماگران باید تاریخ را دراماتیک بیان کنند.»
نبوی در ادامه از مهمانان برنامه پرسید: چه همسایگی خجستهای میتواند بین هنرمندان و اهل تاریخ اسلام در بگیرد تا آثارمان قدرتمند تر از قبل شود؟
در فکر و ذهن و باورهای مردم و هیچ چیز نمیتواند به اندازه سینما حقایقی را بیان کند
محمد حسین رجبی در پاسخ بیان کرد: شکی نیست که زبان سینما و بیان حقایق تاریخی از طریق سینما در فکر و ذهن و باورهای مردم بسیار تاثیرگزار و بانفوذ است و هیچ چیز نمیتواند به اندازه سینما حقایقی را در این زمینه بیان کند. بنابراین سینما یک وسیله و ابزار مهم برای تبیین عقاید تاریخی و به خصوص آنجایی که به عقاید ما برمیگردد است و ما باید از این نعمت به خوبی بهرهبرداری کنیم.
منافاتی بین لحاظ کردن بار دراماتیک و بیان واقعیات تاریخی در فیلمها نمی بینم
این استاد دانشگاه ادامه داد: این اختلاف نظر وجود دارد که کسی که با نگاه تخصصی و تاریخی به این مسئله مینگرد تلاش دارد آنچه حقایق بوده در تصویر باشد و به نمایش دربیاید اما هنرمندان دوست دارند که بار دراماتیک این آثار بالا رود و هنرمندانه این مسائل بیان شود. اما من منافاتی بین این دو نمیبینم و می توان آثاری را در حوزه سینما و تلویزیون ساخت که وقایع بدون آنکه در آن دستبردی و حذفی صورت بگیرد و یا اضافاتی که روح آن واقعه را دگرگون کند، در عین حال بسیار هنرمندانه باشد. من گاهی از هنرمندان میشنوم که میگویند نمیشود عین تاریخ فیلم ساخت چرا که از نگاه آنها فیلم حالت خشکی پیدا میکند و جاذبه نخواهد داشت.
«محمد رسول الله» ساخته مصطفی عقاد علیرغم سانسور کردن حضرت علی (ع) برای تبلیغ نکردن تشیع، بسیار هنرمندانه و عین تاریخ است
رجبی دوانی اظهار کرد: من این را قبول ندارم. به عنوان مثال میتوان به فیلم «محمد رسول الله» ساخته مصطفی عقاد اشاره داشت که علی رغم سانسورهایی که در رابطه با حضرت علی (ع) داشت و مثلا جنگ خندق نمایش داده نشد و پهلوانی و قهرمانی حضرت علی چون تبلیغی برای شیعه میشد نمایش داده نشد ولی بسیار هنرمندانه و عین تاریخ ساخته شده بود. هنرمندان ما باید در کنار هنر خود این باور را اصلاح کنند که اگر ما خواستیم فیلم عین تاریخ بسازیم جاذبه نخواهد داشت لذا به خودمان اجازه بدهیم در وقایع تاریخی دست ببریم و یا شخصیتی را جعل کنیم و مواردی را به آنها نسبت بدهیم یا چیزی به آن اضافه کنیم. مانند فیلمی که به امام مجتبی (ع) منسوب شد که اثر بسیار ضعیف و شخص محوری در این فیلم، شخصی خیالی بود. مخاطبان آن را باور میکنند و در صورت آگاه شدن از وجود این شخصیت خیالی اعتماد خود را نسبت به این آثار از دست میدادند، علیرغم داشتن مشاوران تاریخی این گونه آثار.
تاریخ داستانی است که کسی زودتر آن را نوشته است
حبیب احمد زاده مستند ساز در پاسخ به سوال نبوی گفت: بحث اینکه چرا ما نتوانستیم تاکنون ذرهای از این نور را به جامعه جهانی به خوبی نشان بدهیم یک مشکل چند گانه بوده و ممکن است دهها نفر تاریخ را در کتابهایشان به صورتهای مختلف تفسیر کرده باشند و موضوعات را ارائه داده باشند و ما میگوییم تاریخ داستانی است که کسی زودتر آن را نوشته است و ما باید صحت و درستی آن را مشخص کنیم.
اولین مشکل هنرمندان این است که به جای علما، اول با دیدگاه مسئول دفتر علما روبهرو میشوند!
احمدزاده در ادامه تشریح کرد: به نظر من بحث اصلی گفتگوی ما اینجاست که ما با یک گروه منسجم حقیقی واقعی از حوزه روبهرو نیستیم. وقتی که یک نفر هنرمند یا فیلمنامه نویس است به نظر من اولین مشکلش این است که با دیدگاههای مختلف نه توسط علما، بلکه اول توسط مسئول دفتر علما مواجه میشود.
اینکه منِ فیلمساز تاریخی به جای ترس از دشمن باید از خودی ها بترسم از فقر مدیریت فرهنگی است
وی افزود: خیلی از جاهایی که ما نسبت به یک فیلم اعتراض داریم، یعنی فلان شخص ندیده است دوستان آن دیده و نظرات و سلیقههایی دارند. چون مورد اعتماد هستند این نظرات را منتقل میکنند و چون درد دین دارند و دلسوزی آنها به آن بزرگ خدشهای وارد نمیکند، من فیلمساز تاریخی به جای ترس از دشمن از خودیها باید بترسم که تمام اینها از فقر مدیریت صحیح فرهنگی است.
فیلمهای دینی مدیریت منسجمی ندارد
نویسنده فیلم سینمایی «50 قدم آخر» یادآور شد: زمانی که یک هنرمند رها میشود و طرح یا فیلمنامهای را ارائه میکند، 6ماه تا یک سال کنار محقق یا روحانی یا از این قبیل میرود، همه اینها باعث میشود که هنرمند به کار خودش تکیه کند به نظر من برای مدیریت این ماجرا فکری نشده و اینها حواشی است که همیشه پیش میآید و حل میشود. ما تا این مدیریت را نداشته باشیم همه میتوانیم معترض باشیم یعنی حوزههای علمیه به آن فیلم معترض باشند خود کارگردان معترض باشد که من فلان قسمت را میخواستم بیاورم و...
احمد زاده تأکید کرد: این تکلیفگرایی حداکثر در مورد کار ساخت فیلمهای دینی از تکلیف حداقلی باید بیرون بیاید به نظر من مدیریت منسجمی ندارد.
نبوی نیز در این خصوص گفت: پس از گذشت 40 سال یک فیلم سینمایی در این زمینه نداریم و تنها یک سریال مانند امام علی(ع) به کارگردانی داوود میرباقری وجود دارد.
نمیتوان مستقیم به موضوع معصومین وارد شد
وی افزود: یکی از حلقههای مفقودهای که در مباحث مربوط به تاریخ اسلام و شخصیت اسلامی میتواند مورد بحث قرار بگیرد این است که نمیتوان مستقیم به موضوع معصومین وارد شد مانند سریال «ولایت عشق» از مهدی فخیم زاده که با رعایت همه موارد باز هم از طرف نهادها اشکالاتی بر آن وارد شد و سوال من این است که چرا نباید به مضامین توجه کنیم؟ اگر بخواهیم مضمونگرایانه به موضوعی که مورد توجه و نقطه عطف آن امام بوده نگاه کنیم چگونه است؟
محمد حسن رجبی کارشناس تاریخ در این زمینه عنوان کرد: یک روحی حاکم است در عملکرد امیرالمومنین (ع) چه در عصر رسول خدا(ص) و چه در زمان خلفای سهگانه و چه در زمان خلافت خود حضرت و آن تکلیف محوری و عمل به تکلیف خدا و عدم ملاحظه و انعطاف نسبت به اشخاصی و چهرههایی که این نوع نگاه را برنتابند است.
وی افزود: امیرالمومنین در نصب حاکمان چند اصل را مد نظر داشتند: یکی ایمان و تقوای فرد است، دوم توانمندی یعنی قدرت اجرایی داشته باشد و بتواند مدیریت کند سوم وفاداری به حاکم بودن و نظام حق؛ روح حاکم بر عملکرد حضرت علی (ع) این است که به رضای خدا و تکلیفی که متوجه او است عمل کند و ملاحظهای حاضر نیست در این خصوص داشته باشد. ما میتوانیم فیلمهایی را با این مضامین بسازیم. این در بعد درس گرفتن از مکتب امیرالمومنین (ع) و ضوابط مقدس اهل بیت علیه السلام. اما ما میتوانیم یک مضمون و نداشتن عملکرد درست در قبال حوادث مهم را به عنوان اصل قرار داده و با ساختن فیلمهایی درباره شخصیتهایی چون سلیمان بن صرد خزاعی و نوسانات عملکردهای او در 3 مقطع مهم با امیرمومنان (ع)، هم امام حسن (ع) و هم امام حسین (ع). کسی که خودش از امام حسین (ع) را در بین مردم کوفه کلید میزند و باعث نجات عدهای میشود و سعادت اخروی آنها عقب میماند یا برای مثال جایی از امام زمانش جلو میافتد، به امام مجتبی (ع) توهین میکند و جایی عقب میافتد و حاضر نیست در جنگ جمل حضرت علی (ع) را همراهی کند و حضرت او را توبیخ می کند. ما میتوانیم این مضامین را مطرح و درس ها و آموزه ها را از این طریق به جامعه منتقل کنیم.
هنرمندان درصورت پیدا نکردن ارتباطات صحیح به سراغ سرچشمه های غلط میروند
احمد زاده پس از این گفت: هر وقت ارتباط صحیح و حکیمانه بین حوزه به عنوان متولی اصلی حتی شناسایی تاریخ درست و نادرست دینی و به عنوان کسی که در این هزار سال نگه دارنده مذهب مقدس در همه اشکالش بوده است با هر جوانی که در هر شهری و جامعهای میخواهد کار دینی کند، برقرار شد خوب است. افراد باید احساس کنند که اگر به دفتر هر عالمی زنگ زدند با آغوش باز پذیرفته میشوند. اولویت نداشتن هنرمندان و بعد سیاسیون و کسانی که کارهای اجتماعی میکنند، را ما باید به عنوان یک اشتباه استراتژیک که تا حالا مرتکب شدهایم بپذیریم چرا که اگر هنرمند نتوانست ارتباط برقرار کند خود به خود به سراغ سرچشمههای غلط میرود یعنی منابع ناشناس. در حوزه که ما میدانیم مشکل کجاست؛ اولویت ندادن، خردمندانه با موضوع برخورد نکردن و فقط نفی نکردن. یعنی اگر اشتباهی پیش بیاید این اشتباه و اشکال را همه با آغوش باز پذیرفتند و با هم کار کردن. این ترسی است که در هنرمندان وجود دارد چون اکنون کار تاریخی مخارج بسیار بالایی نسبت به فیلمهای دیگری دارد.
کار بدون نقص قرآن است
این مستند ساز ادامه داد: اگر یک هنرمند یا تهیه کننده بخواهد کارش را اولویت دهد باورش نمیشود که به کارش اشکال گرفته نشود.کار بدون نقص، قرآن است. مشکل اصلی ما این است که در مسائل دینی اگر بیمار از در وارد شود و او را دچار مریضی بینیم به جای اینکه با مرض دعوا کنیم با مریض دعوا میکنیم!
نبوی نیز گفت: در حوزههای هنری مربوط به تاریخ اسلام باید بپذیریم که هنرمندان دست کم نسبت به اجتهاد و تکلیف اجتماعی شان از علمای بزرگ جلو ترند. سوال من از اقای رجبی اینجاست که به اعتبار اینکه سال های سال، زمان و انرژی تان را در اختیار اسلام گذاشتید؛ درباره سنت و سیره امامان معصوم و نوع سلوک و منشی که با هنرمندان روزگارخود داشتند کمی برایمان توضیح دهید؟
ناظر فیلم های تاریخی و دینی باید بتواند در مقابل هجمه ها ایستادگی کند
رجبی در این خصوص گفت: در این ارتباط حوزههای علمیه ما به این مسئله رسیدگی نکرده و ما در این زمینه دارای اولویت هستیم. ایدهآل آن است که حوزه و دفاتر مراجع عظام، یک انجمنی را تشکیل دهند و افراد صاحب نظری را در این راستا انتخاب کنند تا کسانی که متقاضی ساخت فیلمهای دینی هستند با مطرح کردن فیلنامه و نوع نگاهش در این انجمن، تایید شود و مجوز بگیرد. در حین ساخت فیلمها نیز ناظری از آن مرجعیت در آنجا حضور داشته باشد و در مقابل هجمه ها محکم بایستد.
وی تصریح کرد: در حال حاضر که این موقعیت وجود ندارد، راهکار دیگر این است که صدا و سیما از مراجع عظام یا از سازمان مرکزی حوزه نمایندهای درخواست کند، شورایی وجود داشته باشد و این شورا با صدور مجوز های مربوطه برای فیلسازان و رصد فیلنامه، نظرات محوری خود را به ثبت برسانند.
موانع باعث میشود هنرمندان با انگیزه و عرق دینی پشیمان شوند و فیلم تاریخی ساخته نشود
این مورخ و پژوهشگر تاریخ اسلام تأکید کرد: در این میان هنرمندان با انگیزهای وجود دارند که مسائلی از قبیل گیشه برایشان اهمیت ندارد؛ از روی عِرق دینی میخواهند وارد شوند و کاری را انجام بدهند اما ناگهان پس از روبرویی با برخی موانع، از ادامه کار پشیمان میشوند و این امر مانع ورود آنها به عرصه ساخت فیلمهای تاریخی میشود.
رجبی دوانی تصریح کرد: در ساخت آثار تاریخی _اسلامی تنها مشاور تاریخی کافی نیست و اگر نظارتها دقیق بود و فیلمنامهها خوانده میشد این گافها و اشتباهاتی که فاحش است در ساخت این فیلم ها پدید نمیآمد.
این استاد دانشگاه درراستای صحبتهای قبلی خود، به اشکالات «مختارنامه» به کارگردانی داوود میرباقری، پیرامون مسائل حج این سریال پرداخت.
مخاطبان فیلم های تاریخی با دیدن این آثار باید آنها را الگوی خود قرار دهند
احمد زاده نیز در ادامه گفت: این گونه آثار باید به گونهای ساخته شوند که مخاطب با دیدنشان شخصیتهای آن را الگوی زندگی خود قرار دهد. فیلمهای دینی ما زمانی برنده است که منطقی را به کار ببرد که بیننده آن در دورترین نقطه جهان هم، با تماشای این اثر به منطقی بودن و حق باوری و اینکه این درست ترین روش زندگی است پی ببرد.
در این بخش مجری کارشناس برنامه از رجبی پرسید که رابطه ائمه با هنرمندان زمان خود چگونه بود؟
رجبی پاسخ داد: در زمان ائمه علیه السلام فقط شعر و شاعری را هنر میدانستند و این هنر در قبل از اسلام ضدارزشهای دینی بود چرا که شاعری در آن زمان در جریان باطل به کار برده میشد. اسلام این نگاه را عوض کرد و شاعری در راه ارزشهای اسلامی قرار گرفت که از نمونههای بارز آن میتوان به شاعری حضرت علی (ع) اشاره کرد. همچنین ائمه نیز به شعر شاعران بزرگ استناد میکردند. تایید و تشویق هر کسی که با هر هنری و توانی که دارد در خدمت ارزشهای الهی و سعادت جامعه بشری، از رفتارهای امامان ما است.
نبوی نتیجه گیری کرد: امامان معصوم ما دست از دامان هنرمندان بر نمیچیدند و به همنشینی و همصحبتی با آنان میپرداختند و شعر آن روزگار عالیترین هنر از نگاه آن جامعه است. امروز نیز یکی از بهترین جلوه های هنر برای برقراری ارتباط با افکار عمومی سینما است.
رجبی در تکمیل این سخنان عنوان کرد: امام خمینی (ره) و رهبر معظم انقلاب به جایگاه سینما در خدمت معارف دینی بسیار تاکید داشتند.
احمد زاده در پایان تصریح کرد: اشتباه کلیسا منتسب کردن همه چیز به خدا بود. این مواجهه نفی صرفی با همه موضوعات از ترس اینکه دامن گناه همه ملت را آلوده کند خدایی نکرده ما را به جایی میرساند که همه از عمل بترسند و فکر کنند که دین ما دین ناقصی است.
«چشم شب روشن» به تهیه کنندگی امیر قمیشی در ماه مبارک رمضان شنبه تا چهارشنبه ساعت 24 به مدت 90 دقیقه با اجرای محمد صالح علا به صورت زنده روانه آنتن شبکه چهار و تکرار آن ساعت 14 روز بعد پخش می شود.
انتهای پیام/
