دهه پیش رو باید دهه تعمیق علوم بنیادین و علوم انسانی و تبدیل آن به ثروت باشد

به گزارش خبرگزاری آنا، سیزدهمین اجلاس سراسری مسئولان کانون‌های بسیج اساتید دانشگاه آزاد اسلامی با حضور دکتر بیژن رنجبر رئیس دانشگاه آزاد اسلامی در مشهد مقدس برگزار شد. 

دکتر رنجبر با ادای سلام و احترام به پیشگاه حضرت ولیعصر (عج) و آرزوی سلامتی و طول عمر باعزت برای مقام معظم رهبری حضرت آیت الله امام سید مجتبی حسینی خامنه‌ای اظهار کرد: پیام رهبر انقلاب به نخبگان و مدال آوران علمی یک منشور و برنامه علمی دقیق برای آموزش عالی کشور و یکایک نخبگان و دانشگاهیان است. جا دارد این پیام برای همه. به‌ویژه ما در دانشگاه آزاد اسلامی نصب العین قرار گیرد.

وی با بیان اینکه دانشگاه پساجنگ ویژگی‌هایی دارد که آن را با روزهای قبل خود متمایز می‌کند، ادامه داد: در یک سال و نیم اخیر دو جنگ و یک کودتا را پشت سر گذاشتیم. جامعه ایران دو تصویر از نخبگان خود پیش چشم داشت. نخست، تصویر بدرقه دانشمندان عزیزی همچون دکتر طهرانچی، دکتر عباسی، دکتر مینوچهر و ... بود که توسط ترامپ شقی و نتانیاهو پلید ترور شدند. تصویر دوم نیز مربوط به بازگشت مدال آوران اخیر علمی بود. پیام رهبر انقلاب در تلاقی این دو تصویر قرار گرفت و آینده روشنی را برای جامعه علمی کشور ترسیم کرد.

رئیس دانشگاه آزاد اسلامی خاطرنشان کرد: امروز همه نیک می‌دانیم که دانش کشور مورد تهدید دشمن قرار گرفته است، زیرا این دانش سرمایه امید و سوخت حرکت به سمت ایران قوی بوده است. پیام رهبر انقلاب یک پیام جهت‌گیری سیاست‌های علم و فناوری کشور است. رهبر انقلاب در این پیام بر (فرا راهبرد العلم سلطان) تاکید داشتند. موضوعی که مورد تاکید رهبر شهید انقلاب نیز بوده است.

وی با اشاره به اینکه اولین مولفه از ۴ مولفه به هم پیوسته پیام رهبر معظم انقلاب، چارچوب اخلاقی آن است، تصریح کرد: ایشان نخبگی را یک موهبت الهی معرفی کردند که شکرگزاری آن مسئولیت‌پذیری دو سویه نخبه و جامعه است. رهبر انقلاب تعریف نخبگی را گسترش دادند و هر برتری مثبتی را نخبگی در نظر گرفتند لذا دیگر فقط رتبه و مدال شاخص نخبگی نیست. ۲۵۰ شب است که ملت غیور ما در صحنه حضور جدی دارند. این خود مصداق بارز نخبگی و غیرت است که در حال پاسداری از انقلاب اسلامی هستند. بر این اساس نظام شناسایی نخبگان ما نیز باید تغییر کند.

رئیس دانشگاه آزاد اسلامی معرفی علم به عنوان پایه قدرت ملی را از دیگر مولفه‌های به هم پیوسته در این پیام دانست و تاکید کرد: ترور دانشمندان ایران اسلامی نشانه این محور است. این رویکرد باید به یک باور عمومی در حکمرانی علنی ما تبدیل شود. در چنین فضایی هزینه برای علم کشور یک سرمایه گذاری راهبردی و ضروری است. در همچین منطقی نگاه داشت نخبگان و امیدآفرینی برای آن‌ها نیز جدی شمرده می‌شود.

وی افزود: از منظر سیاست‌گذاری علم ۵ توصیه جدی را از رهبر انقلاب در این پیام مشاهده می‌کنیم. توسعه علوم پایه و علوم انسانی، حل مسائل حل نشده و مرز شکنی علمی و خیزش علمی با خلاقیت از جمله آن‌هاست. من به خاطر دارم رهبر شهید انقلاب موضوع خیزش علمی را در نشستی با نخبگان مطرح کردند و آن وظیفه را بر دوش نخبگان گذاشتند. فردای همان روز دکتر طهرانچی حکم بنده را به قائم مقام در امور بین الملل و پیشرفت علمی تغییر داد و به بنده گفت: از این پس به دنبال اجرای فرمایش رهبری درباره خیزش علمی باشم. منظور شهید طهرانچی از امور بین الملل هم سیاست‌گذاری در حوزه بین الملل بود و نه اجرائیات آن.

ضرورت شبکه سازی علمی در سطح بین الملل

دکتر رنجبر با بیان اینکه شبکه‌سازی علمی در سطح بین الملل نیز یکی از کارهای جدی ما باید باشد، گفت: دانشگاه آزاد اسلامی ظرفیت بالایی در کشورهای منطقه از جمله عراق، امارات، افغانستان و ... دارد. ما امکان فعالیت جدی در حوزه‌های مختلفی را در این کشورها داریم.

به گفته وی، خوداتکایی، پیوند دانشگاه با صنعت و علم با بازار و مشارکت نخبگان در سیاست‌گذاری در این زمینه از دیگر توصیه‌های رهبر معظم انقلاب است.

رئیس دانشگاه آزاد اسلامی عنوان کرد: پس از قرائت پیام رهبر انقلاب در مراسم تجلیل از نخبگان در رواق کشور دوست بلافاصله دستور تشکیل ستاد علوم پایه را صادر کردم. در حوزه علوم انسانی نیز دانشگاه آزاد اسلامی از زمان شهید دکتر طهرانچی به خوبی با آگاهی نسبت به راه اندازی معاونت موضوعی علوم انسانی اقدام کرد. به‌نظر می‌رسد در حوزه علوم انسانی باید یک نهضت کتاب نویسی در میان اساتید راه بیافتد.

باید با شناسایی اساتید برجسته و سرمایه‌گذاری جدی به سوی تألیف کتاب‌های مرجع در علوم انسانی حرکت کنیم. تا چه زمانی قرار است جامعه‌شناسی و معماری و دیگر علوم ما غربی باشد؟

وی تشریح کرد: یک ستاد امنیت غذایی نیز به سرعت در دانشگاه تشکیل می‌دهیم. امنیت غذایی یکی از مولفه‌های امنیت ملی است‌. با توجه به تغییرات ژئوپلتیک و تهدیدهای گوناگون غذایی، موضوع امنیت غذایی در کشور مورد توجه قرار گرفته است. فکر می‌کنم طرح جهش دیم زارها که شامل محورهای اجرایی مختلفی است در سال‌های قبل مورد تاکید رهبر شهید انقلاب قرار گرفت و سپس بعدها وقتی گزارشی از عملکرد این طرح خدمت ایشان ارائه شد از نتایج آن ابراز خرسندی و نسبت به ادامه آن تاکید کردند. رهبر انقلاب اسلامی در روزهای اخیر ماموریتی جدی به دستگاه‌های مسئول اجرای طرح جهش دیم زارها ابلاغ کردند و در آن استفاده از ظرفیت دانشگاه آزاد اسلامی را خواستار شدند. این یک افتخار برای ما در دانشگاه است.

دکتر رنجبر اظهار کرد: پیشروی در بارورسازی ابرها و فعالیت متخصصان جوی و زراعی در دانشگاه آزاد اسلامی از جمله مولفه‌های تمایز دانشگاه آزاد اسلامی برای اجرای این ماموریت است. اساتید بسیجی متخصص در این حوزه باید نسبت به این ماموریت در دانشگاه احساس مسئولیت کنند و دانشگاه نیز باید از ظرفیت آن‌ها استفاده کند.

وی در ادامه تشریح پیام رهبر انقلاب اضافه کرد: مرجعیت علم و زبان فارسی محور دیگر پیام رهبر معظم انقلاب است که باید در یک چارچوب تمدنی فهم شود. اگر واکاوی کنیم به تاکید رهبر شهید انقلاب در این رابطه در سال ۱۳۸۴ نیز می‌رسیم. ایران باستان توانسته بود در رشته‌های پزشکی، تعلیم و تربیت، دادرسی، معماری و ستاره‌شناسی با راه اندازی دانشگاه جندی شاپور و مراکز علمی گوناگون مثل هران، نصیبین، رها و ... به مرجعیت علمی در جهان دست پیدا کند. پس از تشرف ایران به اسلام نیز علم در ایران به شکوفایی رسید. مراکز علمی بیت الحکمه، بیهقیه، سعیدیه، و ... از نمونه‌های این شکوفایی هستند. رشته‌های علمی پس از اسلام نیز توسعه و تنوع پیدا کرد و رشته‌های پزشکی، فیزیک، شهرسازی، شیمی جغرافیا، شهرسازی، زیست، هیدرولوژی، و ستاره شناسی و ... را در برگرفت. کار تا جایی پیش رفت که در قرن‌های ۶ و ۷ اروپا به سراغ تقلید از مراکز علمی ما آمد.

به گفته رئیس دانشگاه آزاد اسلامی، دانشگاه‌های پاریس و آکسفورد نمونه‌هایی از تقلید اروپا از مراکز مهم علمی ما یعنی نظامیه‌ها هستند. اما در مقاطعی از تاریخ مثل هجوم مغول و بازه دو سلسله منحوس قاجار و پهلوی رشد علمی ما مسیر دیگری پیش گرفت. قاجار و پهلوی ما را تقلیدکار با آوردند. انقلاب اسلامی پس از این مقطع، یک رستاخیز علمی برای کشور به دنبال داشت.

دکتر رنجبر مطرح کرد: رهبر شهید انقلاب در سال ۱۳۸۴ احیای مرجعیت علمی در دو حوزه حضور در جمع سرآمدان علمی جهان و حل نیازهای اساسی کشور را مطرح کردند. همچنین ایشان فرمودند تا ۵۰ سال آینده باید زبان رایج علمی دنیا، زبان فارسی شود. البته با جنگی که احمق‌های پلید آمریکایی و صهیونیستی به راه انداختند، بحمدالله سرعت پیشروی اقتدار ایران اسلامی به شدت بالا تر رفته است. این اتفاق باید در حوزه علم و فناوری نیز رقم خورد. موضوعی که در ادامه افق‌گشایی امام شهید امت، از سوی رهبر معظم انقلاب نیز طرح شد.

علم و فناوری باید توأمان به صورت عمیق و شتابان جلو روند

وی افزود: عمق و شتاب از دیگر نکات پیام رهبر انقلاب درباره اکوسیستم فناوری کشور است. ایشان علم را یک مسئله حکمرانی و فراتر از یک مولفه دانشگاهی می‌بینند. سیاست‌های علمی کشور معمولا در میان علم و فناوری نوسان داشته درحالی که باید توامان، عمیق و شتابان جلو روند.

دکتر رنجبر با اشاره به فرمایشات رهبر معظم انقلاب اسلامی عنوان کرد: جهش زمانی رخ می‌دهد که منافع اقتصادی و بازار با انگیزه نخبگان همراه شود. بورسیه بلند مدت و تشویق المپیادی‌ها از جمله موارد افزایش انگیزش نخبگان است.

وی ادامه داد: ما در جمع ۲۰ کشور برتر علمی جهان هستیم و ۲ درصد علم جهان را تولید می‌کنیم اما در شاخص همکاری علم و صنعت در رتبه ۱۲۳ و در شاخص GII در رتبه ۸۱ جهان هستیم. این نشان می‌دهد باید تمرکز واقعی در این حوزه گذاشته شود تا مطالبه مقام معظم رهبری محقق شود.

افزایش شتاب در علم و فناوری کار جدی در دانشگاه آزاد اسلامی باید باشد

رئیس دانشگاه آزاد اسلامی خاطرنشان کرد: همه دستگاه‌های آموزش عالی باید پیام را به یک سند اجرایی تبدیل کنند. تامین مالی پایدار در حوزه‌های علوم پایه، انسانی، عمق بخشی، افزایش انگیزه، افزایش شتاب در علم و فناوری کار جدی اجرایی ما در دانشگاه آزاد اسلامی باید باشد.

وی معتقد است، دانشگاه آزاد اسلامی یک دانشگاه زنده اجتماعی است. دانشجویان و اساتید دانشگاه آزاد اسلامی نگاه و ظرفیت‌های بالقوه‌ای در حوزه‌های مختلف به‌ویژه در اقتصاد دارند.

دکتر رنجبر بیان کرد: دانشگاه آزاد اسلامی لبیک کاملی به پیام رهبر انقلاب سر داده است. تشکیل ستادهای مختلف و ان شاالله نتایج حاصل از آن از نشانه‌های این لبیک است. ما این پیام را یک توصیه کلی نمی‌دانیم بلکه آن را یک ماموریت تاریخی قلمداد می‌کنیم و آمادگی کاملی برای اجرای آن داریم.

وی در پایان گفت: اگر سه دهه گذشته دوره گسترش بوده باشد، دهه پیش رو باید دوره تعمیق و تبدیل باشد؛ تعمیق در علوم بنیادین و علوم انسانی و تبدیل دانش به قدرت و ثروت. جهت دهی پیام رهبر معظم انقلاب اسلامی باید به برنامه، اقدام و دستاورد تبدیل شود تا آیندگان ما این دوره را فصل تازه‌ای از شکوفایی علمی کشور بدانند.