سیره فاطمی؛ الگویی جامع برای زندگی فردی و اجتماعی بانوان

گروه فرهنگ خبرگزاری آنا تبیین و بررسی سبک رفتاری افرادی که در جایگاه عصمت قرار دارند، از ابعاد اجتماعی، اخلاقی، تربیتی و فردی، نکته‌ای مهم را آشکار می‌سازد؛ اینکه تمامی رفتارهای آنان بر اساس اصولی مشخص و در چارچوب قواعد الهی شکل گرفته و اجرا شده است.

بایدها و نبایدهای سیره فاطمی در عرصه عبودیت، امور خانواده، مسئولیت‌های اجتماعی، تربیت فرزند، تکلیف‌گرایی در دفاع از ولایت، عفاف و حجاب و دیگر حوزه‌های زندگی، همگی در سایه معادباوری، قرآن‌باوری و خدا‌باوری حضرت شکل گرفته است. بر همین اساس، زیست اجتماعی فاطمی بر این سه رکن اساسی استوار بوده است.

بدون تردید، شکل‌گیری شخصیت هر فرد، در کنار وراثت، به محیط پیرامونی و شرایط تربیتی نیز بستگی دارد. حضرت فاطمه زهرا سلام‌الله‌علیها به‌عنوان دختر رسول گرامی اسلام و پرورش‌یافته دامن پاک حضرت خدیجه سلام‌الله‌علیها، از شخصیتی بی‌نظیر، بی‌بدیل و منحصر‌به‌فرد برخوردار بودند. تربیت ایشان در مکتب نبوی نیز بر این ویژگی‌ها افزود و مجموعه این عوامل، حضرت را در جایگاه بانویی بزرگ و بهترین زنان عالم، به الگویی برای بانوان جامعه اسلامی تبدیل کرد.

پس از رحلت پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله، مسئولیت‌های اجتماعی جدیدی بر عهده حضرت فاطمه زهرا سلام‌الله‌علیها قرار گرفت و ایشان در موضعی فعال در جامعه حضور یافتند؛ چراکه جریان‌های انحرافی درصدد از بین بردن ارزش‌های نبوی بودند.

حضور فعال حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها در عرصه‌های سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی، در برابر نگرش جاهلی به زنان شکل گرفت و با هدف ایجاد تحول، حفظ کرامت زنان و ارتقای جایگاه و نقش بانوان در جامعه دنبال شد.

حضرت فاطمه زهرا سلام‌الله‌علیها با تکیه بر سه رکن خدا‌باوری، قرآن‌باوری و معادباوری و بهره‌گیری از اصول تربیتی مبتنی بر موازین اسلامی، الهی و انسانی، فرزندانی را تربیت کردند که هر یک همچون نگینی در تاریخ عالم هستی درخشیدند.

این تربیت در شرایطی صورت گرفت که از یک سو، سایه جنگ و بحران‌های اجتماعی بر جامعه حاکم بود و از سوی دیگر، امکانات معیشتی و اقتصادی در حداقل قرار داشت؛ بااین‌حال، حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها با تدبیر و توکل بر خداوند، امور زندگی را مدیریت کردند.

پس از رحلت پیامبر گرامی اسلام صلی‌الله‌علیه‌وآله، غاصبان ولایت با تشکیل سقیفه، زمینه انحراف را فراهم کردند؛ اما حضرت فاطمه زهرا سلام‌الله‌علیها در قامت بانویی ولایت‌مدار و تکلیف‌گرا، با تمام وجود به میدان آمدند تا به وظیفه دینی خود عمل کنند. ایشان حضرت علی علیه‌السلام را تنها نگذاشتند و در مسیر دفاع از ولایت نیز به شهادت رسیدند؛ چراکه سکوت را جایز نمی‌دانستند و تلاش کردند با جهاد تبیین، این انحراف تاریخی را به امت اسلام گوشزد کنند.

سیره فردی و اجتماعی حضرت فاطمه زهرا سلام‌الله‌علیها به این موارد محدود نمی‌شود، بلکه تمامی رفتارهای ایشان بر اساس نقشه راهی بود که خداوند متعال ترسیم کرده است. ازاین‌رو، حضرت حتی در ارتباط با همسایگان نیز حضوری مستمر داشتند و نسبت به رفع مشکلات آنان دغدغه‌مند بودند. همچنین در برابر نیازهای مساکین، ایتام و تهیدستان جامعه، رویکردی مبتنی بر توجه و انفاق داشتند.

بر این اساس، سیره فاطمی الگویی تک‌بعدی نیست، بلکه مجموعه‌ای به‌هم‌پیوسته از شاخصه‌ها و مؤلفه‌های فردی، خانوادگی و اجتماعی است که آثار آن در زندگی اجتماعی نمود پیدا می‌کند و تحقق آن در گرو الگوبرداری و الگوپذیری صحیح بانوان جامعه از این سیره الهی است.