رئیسزاده در گفتوگو با آنا:
آناکست؛ تاریخ و اندیشه
در گفتوگوی تفصیلی آنا با رئیس دانشگاه آزاد اسلامی استان کردستان عنوان شد
چرا بانکها در استفاده از هوش مصنوعی از بخش خصوصی عقب ماندند؟/ نسخه نجاتبخش فناوری برای حل ناترازی بانکها
به گزارش خبرگزاری آنا؛ توسعه فناوری هوش مصنوعی در سالهای اخیر معادلات بسیاری از صنایع را تغییر داده و اکنون نظام بانکی و مالی نیز در آستانه یکی از مهمترین تحولات خود قرار گرفته است. بسیاری معتقدند استفاده از الگوریتمهای هوشمند، تحلیل دادههای کلان، اعتبارسنجی دقیق مشتریان، ارائه خدمات شخصیسازیشده و کاهش هزینههای عملیاتی، آینده بانکداری را بهطور جدی تحت تأثیر قرار خواهد داد. با این حال، سرعت ورود بانکهای ایرانی به این عرصه همچنان با انتقادهایی همراه است.
سهراب اشرفی، کارشناس اقتصادی در گفتگو با خبرنگار اقتصادی آنا در این مورد با اشاره به شرایط اقتصاد کشور و ضرورت اصلاح شیوههای تأمین مالی اظهار کرد: امروز یکی از مهمترین چالشهای اقتصاد ایران، فاصله قابل توجه میان نرخ تورم و نرخ سود بانکی است؛ مسئلهای که موجب شده سرمایهگذاری در شبکه بانکی برای بسیاری از افراد جذابیت گذشته را نداشته باشد و در مقابل، بانکها نیز در تجهیز منابع با دشواری بیشتری مواجه شوند.
وی ادامه داد: زمانی که نرخ تورم رسمی در سطوحی بسیار بالاتر از نرخ سود بانکی قرار میگیرد، طبیعی است که سرمایهها کمتر به سمت سپردهگذاری در بانکها حرکت کنند. این موضوع در نهایت بر توان بانکها برای تأمین مالی بخش تولید نیز اثر میگذارد، در حالی که اقتصاد کشور بیش از هر زمان دیگری به سرمایهگذاری در حوزه تولید نیاز دارد.
این کارشناس اقتصادی با تأکید بر اینکه تولید بدون دسترسی به منابع مالی امکان رشد نخواهد داشت، افزود: هر فعالیت اقتصادی، صنعتی یا تجاری برای توسعه نیازمند تأمین مالی است و اگر این حلقه به درستی عمل نکند، تحقق اهداف تولیدی نیز با دشواری روبهرو خواهد شد.
بانک مرکزی باید برای شکاف تورم و سود بانکی راهکارهای نوین ارائه کند
اشرفی با اشاره به ضرورت طراحی ابزارهای جدید تأمین مالی گفت: یکی از مهمترین وظایف نهادهای سیاستگذار، بهویژه بانک مرکزی، بررسی راهکارهای جایگزین برای شیوههای سنتی تأمین مالی است. اختلاف قابل توجه میان نرخ تورم و نرخ سود بانکی مسئلهای نیست که بتوان از کنار آن به سادگی عبور کرد و لازم است سناریوهای مختلف برای مدیریت این وضعیت مورد مطالعه قرار گیرد.
وی افزود: پژوهشگران بانک مرکزی باید با در نظر گرفتن شرایط اقتصادی کشور، سناریوهای واقعی و عملیاتی را بررسی کنند تا بتوانند ابزارهایی را معرفی کنند که هم برای نظام بانکی کارآمد باشد و هم پاسخگوی نیاز بخش تولید و فعالان اقتصادی باشد.
اشرفی ادامه داد: اگرچه در فعالیتهای اقتصادی خود وابستگی مستقیمی به منابع بانکی نداریم، اما بخش بزرگی از تولیدکنندگان، صادرکنندگان و فعالان اقتصادی کشور برای ادامه فعالیت، توسعه کسبوکار و اجرای طرحهای تولیدی به منابع مالی نیازمند هستند و لازم است این منابع با سازوکارهای مناسب در اختیار آنان قرار گیرد.
هوش مصنوعی در نظام بانکداری دیگر یک انتخاب نیست ضرورتی اجتنابناپذیر است
این کارشناس اقتصادی درباره نقش هوش مصنوعی در تحول نظام بانکی، اظهار کرد: واقعیت این است که امروز هوش مصنوعی دیگر یک فناوری آیندهنگرانه نیست، بلکه به بخشی از زندگی روزمره، فعالیتهای اقتصادی و تصمیمگیریهای مدیریتی تبدیل شده است. در حال حاضر تقریباً تمامی صنایع جهان، از تولید و تجارت گرفته تا خدمات، آموزش، سلامت، حملونقل و نظام مالی، در حال بهرهگیری از ظرفیتهای هوش مصنوعی هستند و این روند با سرعت بسیار زیادی در حال گسترش است.
اشرفی با بیان اینکه بانکها نیز از این تحول مستثنی نخواهند بود، تصریح کرد: چه مدیران بانکی تمایل داشته باشند و چه نداشته باشند، در سالهای آینده ناچار خواهند بود ساختارهای خود را با فناوریهای مبتنی بر هوش مصنوعی تطبیق دهند؛ زیرا بدون استفاده از این فناوری، رقابت در بازار خدمات مالی روزبهروز دشوارتر خواهد شد.
چرا بانکها از بخش خصوصی عقبتر هستند؟
وی در تشریح پاسخ این سوال که چرا بانکها هنوز به اندازه شرکتهای خصوصی از هوش مصنوعی استفاده نمیکنند، گفت: دلیل اصلی این موضوع به ساختار بانکها بازمیگردد. بانکها سازمانهایی بزرگ، دارای فرآیندهای متعدد و عمدتاً وابسته به ساختارهای دولتی یا شبهدولتی هستند و همین مسئله باعث میشود سرعت تصمیمگیری و اجرای فناوریهای جدید در آنها کمتر از شرکتهای خصوصی باشد.
اشرفی ادامه داد: بخش خصوصی به دلیل چابکی بیشتر، بسیار سریعتر میتواند فناوریهای نوین را به کار گیرد و خدمات خود را متحول کند، اما بانکها معمولاً برای هر تغییر نیازمند طی کردن فرآیندهای اداری، مدیریتی و نظارتی متعددی هستند و همین موضوع موجب کند شدن روند تحول دیجیتال در آنها میشود.
وی تأکید کرد: با وجود این کندی، مسیر آینده کاملاً روشن است. همانگونه که امروز هوش مصنوعی در بسیاری از صنایع به یک ابزار ضروری تبدیل شده، نظام بانکی نیز ناچار است در سالهای آینده از این فناوری در بخشهای مختلف از اعتبارسنجی مشتریان گرفته تا تحلیل ریسک، مدیریت منابع، پاسخگویی هوشمند به مشتریان، تحلیل بازار و ارائه خدمات شخصیسازیشده استفاده کند.
اشرفی خاطرنشان کرد: در آینده نزدیک انجام بسیاری از فعالیتهای اقتصادی بدون استفاده از هوش مصنوعی عملاً امکانپذیر نخواهد بود و هر سازمانی که سریعتر خود را با این تحول هماهنگ کند، مزیت رقابتی بیشتری به دست خواهد آورد.
بانکها نباید برای ورود به هوش مصنوعی منتظر دستورالعمل بمانند
اشرفی در تشریح توسعه کاربردهای هوش مصنوعی در شبکه بانکی و بخش تقنینی آن اظهار کرد: نباید همه امور را به صدور بخشنامه یا دستورالعمل از سوی بانک مرکزی گره زد. اگر بانکها بخواهند منتظر باشند تا برای هر فناوری جدید دستورالعملی از سوی نهاد ناظر صادر شود، ممکن است سالها از روند تحولات جهانی عقب بمانند.
وی با تأکید بر اینکه تحول دیجیتال نیازمند ابتکار عمل مدیران بانکی است، افزود: هر بانک باید متناسب با نیازها، زیرساختها و برنامههای توسعهای خود، برای استفاده از فناوریهای نوین تصمیمگیری کند. امروز استفاده از هوش مصنوعی دیگر یک اقدام تزئینی یا تبلیغاتی نیست، بلکه به یک ضرورت مدیریتی تبدیل شده است و مدیران باید با نگاه آیندهنگر از این ظرفیت بهره بگیرند.
این کارشناس اقتصادی ادامه داد: تجربه دنیا نشان میدهد سازمانهایی که زودتر به سمت فناوریهای نوین حرکت کردهاند، در افزایش بهرهوری، کاهش هزینهها، بهبود کیفیت خدمات و افزایش رضایت مشتریان موفقتر عمل کردهاند؛ بنابراین بانکها نیز باید با برنامهریزی دقیق، از این مسیر عقب نمانند. به همین جهت لازم است که ضمن در نظر گرفتن قوانین و ساز و کار های موجود با تعامل با نهاد های قانونی و بانک مرکزی هرچه زودتر مکاتبات و طی فرآیندها برای تسریع نفوذ فناوری در سیستم بانکداری اجرا شود.
چطور ساختار خدمات بانکی را متحول کنیم
اشرفی در ادامه، درباره ظرفیتهای هوش مصنوعی در شبکه بانکی اظهار کرد: این فناوری تنها به پاسخگویی هوشمند یا ارائه اطلاعات محدود نمیشود، بلکه میتواند ساختار ارائه خدمات بانکی را به طور کامل متحول کند. بسیاری از فرآیندهایی که امروز با صرف زمان، نیروی انسانی و هزینههای قابل توجه انجام میشود، با استفاده از هوش مصنوعی قابل مدیریت است. پاسخگویی به مشتریان، تحلیل درخواستها، بررسی اطلاعات، ارائه خدمات غیرحضوری، تحلیل ریسک و حتی بسیاری از فرآیندهای تصمیمگیری میتواند با سرعت و دقت بیشتری انجام شود.
اشرفی با اشاره به هزینههای بالای عملیاتی بانکها گفت: هر اندازه استفاده از فناوریهای هوشمند در بانکها افزایش یابد، هزینههای جاری نیز کاهش پیدا میکند و منابع انسانی میتوانند به جای انجام امور تکراری، بر فعالیتهای تخصصیتر و ارزشآفرین متمرکز شوند.
هوش مصنوعی میتواند به کاهش ناترازی بانکها کمک کند
وی در پاسخ به این پرسش که آیا هوش مصنوعی میتواند در حل بخشی از مشکلات بانکهای ناتراز مؤثر باشد، گفت: این فناوری ظرفیت قابل توجهی برای کمک به نظام بانکی دارد. بنابراین اگر مدیران بانکی از امکانات هوش مصنوعی به شکل صحیح استفاده کنند، میتوانند بسیاری از هزینههای عملیاتی را مدیریت کرده، فرآیندهای خود را بهینهسازی کنند و کیفیت خدمات را ارتقا دهند. این موضوع در بلندمدت میتواند آثار مثبتی بر عملکرد مالی بانکها نیز داشته باشد.
وی افزود: هوش مصنوعی قادر است در اپلیکیشنها، سامانههای خدمات بانکی و بسترهای ارتباط با مشتری، بخش قابل توجهی از خدمات را به صورت هوشمند ارائه کند؛ موضوعی که علاوه بر کاهش هزینهها، موجب افزایش سرعت ارائه خدمات و رضایت بیشتر مشتریان خواهد شد.
راهکاری برای حفظ امنیت اطلاعات
اشرفی درادامه به دغدغههای مربوط به امنیت اطلاعات در استفاده از هوش مصنوعی اشاره کرد و گفت: یکی از نگرانیهایی که درباره توسعه این فناوری مطرح میشود، حفاظت از اطلاعات و دادههای محرمانه است؛ موضوعی که بهویژه در نظام بانکی از اهمیت بالایی برخوردار است.
وی افزود: برای این مسئله نیز راهکار وجود دارد. همانگونه که در بسیاری از کشورها زیرساختهای بومی برای هوش مصنوعی توسعه یافته است، در ایران نیز میتوان با ایجاد زیرساختهای ملی و استفاده از مراکز داده داخلی، امنیت اطلاعات را تا حد زیادی تضمین کرد. اگر زیرساختهای لازم در داخل کشور ایجاد شود و پردازش اطلاعات در بسترهای داخلی انجام گیرد، نگرانیهای مربوط به محرمانگی دادهها نیز تا حد زیادی برطرف خواهد شد و بانکها با اطمینان بیشتری میتوانند از ظرفیتهای هوش مصنوعی بهره ببرند.
اشرفی با تأکید بر اینکه آینده اقتصاد جهان با فناوریهای هوشمند گره خورده است، خاطرنشان کرد: هر تحول فناورانهای که در طول تاریخ رخ داده، در نهایت به افزایش بهرهوری، کاهش هزینهها و تسهیل زندگی مردم منجر شده است. هوش مصنوعی نیز از این قاعده مستثنا نیست و به نظر میرسد در سالهای آینده به یکی از ارکان اصلی تصمیمگیری، مدیریت و ارائه خدمات در نظام بانکی و سایر بخشهای اقتصادی تبدیل شود. از این رو، هرچه سرعت حرکت کشور به سمت استفاده هدفمند از این فناوری بیشتر باشد، امکان بهرهبرداری از فرصتهای جدید و افزایش توان رقابت در اقتصاد نیز بیشتر خواهد شد.
انتهای پیام/
