امنیت غذایی در گرو کاهش شکاف عملکرد مزارع با فناوری و آموزش/ اصلاح بذرهای بومی ۱۰ تا ۱۵ سال زمان میبرد
به گزارش خبرگزاری آنا، یکی از مهم ترین مسائل امروز کشور حفظ امنیت غذایی کشور در شرایطی است که کشور ایران با گستردگی جغرافیایی و شرایط خاص آب و هوایی امکانات بسیار خوبی برای تولید کشاورزی در کشور را فراهم می کند. اما نکته مهم این است که باید به افزایش بهره وری و تاثیر تغییرات اقلیمی و خشکسالی در کشت نیز توجه داشته باشیم.
در این خصوص محمدجواد مودیان، کارشناس صنعت کشاورزی، در تشریح الزامات همگامسازی کشاورزی ایران با فناوریهای نوین جهان، به خبرنگار اقتصادی آنا، گفت: مطالعات مختلف نشان میدهد میان عملکرد بالقوه محصولات کشاورزی و آنچه در عمل در مزارع کشور محقق میشود فاصله قابل توجهی وجود دارد. بخشی از این شکاف به فناوریهای سخت مانند بذر، کود، ماشینآلات و نهادههای زیستی بازمیگردد و بخش دیگری نیز ناشی از ضعف در فناوریهای نرم از جمله آموزش، ترویج، سیاستگذاری و مدیریت بهرهبرداری است.
وی با اشاره به اهمیت توسعه بذرهای بومی و مقاوم در کشور افزود: دستیابی به بذرهای با عملکرد بالا و سازگار با شرایط اقلیمی ایران نیازمند تحقیقات پایهای، سرمایهگذاری مستمر و حضور نهادهای پژوهشی قدرتمند است. صرف موفقیت در مقیاس آزمایشگاهی کافی نیست و فناوری زمانی ارزشمند خواهد بود که بتوان آن را به مرحله تجاریسازی رساند و در سطح گسترده در اختیار کشاورزان قرار داد.
لزوم کاهش وابستگی به بذرهای وارداتی
مودیان با اشاره به برخی مقایسهها میان بذرهای داخلی و خارجی تصریح کرد: ممکن است برخی ارقام وارداتی در کوتاهمدت عملکرد بالاتری از خود نشان دهند، اما اتکای بلندمدت به منابع خارجی، بهویژه در محصولات راهبردی مانند گندم، با ملاحظات امنیت غذایی کشور سازگار نیست. علاوه بر وابستگی به تأمینکنندگان خارجی، بسیاری از این ارقام در بلندمدت با شرایط اقلیمی و زیستی ایران سازگاری پایدار نخواهند داشت.
وی تأکید کرد: راهکار اساسی، سرمایهگذاری بر اصلاح ژنتیکی و برنامههای بهنژادی بذرهای بومی است؛ فرآیندی که به گفته وی ممکن است بین ۱۰ تا ۱۵ سال زمان نیاز داشته باشد، اما نتایج آن پایدار و متناسب با نیازهای کشور خواهد بود.
فناوری نرم؛ حلقه مغفول مانده توسعه کشاورزی
این کارشناس کشاورزی با بیان اینکه فناوری نرم گاه به اندازه فناوری سخت و حتی بیشتر از آن اهمیت دارد، اظهار کرد: آموزش کشاورزان، اصلاح روشهای کشت و طراحی سیاستهای حمایتی مناسب میتواند بدون نیاز به سرمایهگذاریهای سنگین، جهش قابل توجهی در بهرهوری ایجاد کند.
وی افزود: تجربه برخی کشورها نشان داده است که تنها از طریق آموزش و ترویج روشهای علمی کشت، عملکرد گندم از حدود ۹۰۰ کیلوگرم در هکتار به بیش از یکونیم تن در هکتار افزایش یافته است. این موضوع نشان میدهد که هنوز ظرفیتهای فراوانی برای افزایش تولید از طریق بهبود مدیریت مزرعه وجود دارد.
مودیان ادامه داد: در شرایط خشکسالی و تغییرات اقلیمی، کشور بیش از هر زمان دیگری به راهبرد سازگاری نیاز دارد. از آنجا که امکان کنترل عوامل اقلیمی وجود ندارد، باید با توسعه روشهای کشت متناسب با شرایط جدید و استفاده از ارقام سازگار، آثار این تغییرات را کاهش داد.
مکانیزاسیون باید با شرایط اقتصادی مزرعه سازگار باشد
وی در ادامه به نقش مکانیزاسیون در افزایش بهرهوری اشاره کرد و گفت: استفاده از ماشینآلات پیشرفته لزوماً به معنای افزایش بهرهوری اقتصادی نیست. هر فناوری باید با شرایط اقتصادی و ساختار بهرهبرداری کشور سازگار باشد؛ در غیر این صورت هزینههای تولید را افزایش خواهد داد.
این کارشناس کشاورزی با اشاره به تجربه موفق استفاده از ادوات کشاورزی حفاظتی اظهار کرد: تجهیز کشاورزان به کارندههای مستقیم و توسعه روشهای خاکورزی حفاظتی موجب حفظ رطوبت خاک، کاهش تبخیر آب و افزایش عملکرد شده است. این دستاوردها حاصل آموزش، ترویج و حمایتهای هدفمند دولت بوده است.
ضرورت بازنگری در ارتباط دانشگاه و بخش کشاورزی
مودیان همچنین با انتقاد از فاصله میان دانشگاه و مسائل واقعی بخش کشاورزی کشور گفت: بخش قابل توجهی از پژوهشهای دانشگاهی به دلیل ساختارهای موجود ارتقای علمی، بیشتر معطوف به تولید مقاله و انتشار در مجلات علمی است و کمتر به حل مسائل میدانی و واقعی کشاورزی کشور میپردازد.
وی افزود: بسیاری از استادان و پژوهشگران به دلیل معیارهای ارزیابی موجود، انگیزه کافی برای ورود به مسائل کاربردی و بومی ندارند؛ در حالی که پژوهشهای مسئلهمحور میتوانند تأثیر مستقیم بر ارتقای بهرهوری و حل چالشهای کشاورزی کشور داشته باشند.
این کارشناس صنعت کشاورزی تصریح کرد: لازم است نظام آموزش عالی و سازوکار ارتقای اعضای هیئت علمی بهگونهای اصلاح شود که حل مسائل ملی و ارائه راهکارهای عملی برای بخش تولید، سهم بیشتری در ارزیابی عملکرد پژوهشگران داشته باشد.
امنیت غذایی نیازمند یک زنجیره منسجم از دانشگاه تا مزرعه است
مودیان با تأکید بر اینکه امنیت غذایی یک موضوع راهبردی و مرتبط با امنیت ملی است، اظهار کرد: توسعه کشاورزی نیازمند شکلگیری یک زنجیره منسجم از دانشگاه، مراکز تحقیقاتی، وزارت جهاد کشاورزی و کشاورزان است. همه این بخشها باید در راستای افزایش بهرهوری، ارتقای تولید و استفاده بهینه از منابع محدود کشور حرکت کنند.
وی خاطرنشان کرد: همانگونه که در سایر صنایع راهبردی کشور، پیوند میان دانشگاه و بخش اجرایی زمینهساز پیشرفتهای چشمگیر شده است، در بخش کشاورزی نیز بدون تقویت این ارتباط و سرمایهگذاری هدفمند در دانش و فناوری، دستیابی به امنیت غذایی پایدار امکانپذیر نخواهد بود.
انتهای پیام/
