رئیسزاده: بدون روایت درست، پژوهش و فناوری به اعتماد عمومی منجر نمیشود
به گزارش خبرنگار آنا، سیدرضا رئیسزاده، رئیس دانشگاه علوم پزشکی تهران، در مراسم رونمایی از سامانه «علمخوان» با اشاره به اهمیت تداوم نشستهای علمی در شرایط مختلف کشور اظهار کرد: برای من بسیار مهم بود که امروز در جمع شما، نه فقط بهعنوان رئیس دانشگاه، بلکه بهعنوان یک دانشجو حضور داشته باشم. از روز گذشته درباره برگزاری یا عدم برگزاری این جلسه گفتوگوهایی مطرح بود، اما خوشبختانه در حالی که بسیاری از جلسات دیگر لغو شد، این نشست علمی برگزار شد و این موضوع جای خرسندی دارد.
وی افزود: حضور در جمع استادان پزشکی برای من از منظر حرفهای مسئولیتی سنگین است، چراکه سالها در حوزه رسانه و اطلاعرسانی فعالیت کردهام و خود را بیش از هر چیز با این فضا آشنا میدانم. به همین دلیل نیز ترجیح میدهم از منظر رسانهای درباره اهمیت سامانه «علمخوان» سخن بگویم.
رئیس دانشگاه علوم پزشکی تهران با اشاره به فعالیتهای خود در ستاد رسانه کرونا و نیز تجربه حضور در حوزه سخنگویی و اطلاعرسانی گفت: در دوران کرونا از نزدیک با آثار انتشار اخبار نادقیق و شتابزده در حوزه سلامت مواجه بودم. در یکی از موارد، خبری درباره تأثیر یک دارو در درمان کرونا منتشر شد؛ خبری که مبتنی بر یک پژوهش اولیه بود و هنوز به نتیجه نهایی نرسیده بود.
وی ادامه داد: این خبر در یکی از زیرسرویسهای سلامت رسانهها منتشر شد و بهسرعت در فضای مجازی بازنشر پیدا کرد. نتیجه این شد که تقاضا برای آن دارو افزایش یافت، کمبود ایجاد شد و جامعه دچار هیجان و سوءبرداشت شد؛ در حالی که آن پژوهش هنوز به سرانجام نرسیده بود و انتشار زودهنگام خبر هم از سوی رسانه و هم از سوی بخشی از نظام سلامت خطا محسوب میشد.
جستوجوی بیوقفه مردم در فضای مجازی
رئیسزاده با بیان اینکه امروز همه افراد بهنوعی در معرض حجم انبوهی از دادهها و اطلاعات قرار دارند، اظهار کرد: اکنون بسیاری از مردم، از جمله خود ما، به محض مشاهده کوچکترین علامت بیماری، بهسرعت در گوگل یا ابزارهای هوش مصنوعی به دنبال پاسخ میگردیم. حتی گاهی فایل PDF جواب آزمایش را به هوش مصنوعی میدهیم و از آن میخواهیم نتایج را تفسیر کند.
وی افزود: در چنین شرایطی فرد بهتدریج خود را در جایگاه پزشک قرار میدهد، به دنبال اعداد غیرطبیعی در آزمایش میگردد و شروع به تفسیر شخصی میکند. پیامد این روند در بسیاری از موارد چیزی جز اضطراب، نگرانی، ترس و حتی خوددرمانی نیست؛ مسیری نادرست که میتواند آسیبزا باشد.
رئیس دانشگاه علوم پزشکی تهران تصریح کرد: در چنین فضایی، وجود سامانههایی مانند «علمخوان» یک ضرورت جدی است. امروز ما با انبوهی از داده، اطلاعات و پژوهش مواجه هستیم و در واقع در عصر انفجار پژوهش زندگی میکنیم، اما مسئله اصلی این است که چگونه این دانش برای جامعه روایت میشود.
وی ادامه داد: مشکل ما صرفاً کمبود دانش یا فناوری نیست، بلکه مسئله مهمتر، «روایت» است؛ اینکه چگونه بتوانیم به زبان درست، دقیق و قابل فهم برای مردم توضیح دهیم که یک یافته علمی یا یک فناوری چه کمکی به زندگی آنها میکند.
رئیسزاده با اشاره به تجربههای تاریخی در مواجهه جوامع با فناوری گفت: در بسیاری از دورههای تاریخی، علم و فناوری رشد کردهاند، اما، چون روایت درستی از آنها برای مردم شکل نگرفته، جامعه نتوانسته است نسبت خود را با آنها تعریف کند. به تعبیر برخی پژوهشگران، ما در حوزه تمدنی خود جهانی پر از دانش، فناوری و اطلاعات ساختهایم، اما در بسیاری از موارد نتوانستهایم این دستاوردها را برای جامعه معنا کنیم.
وی افزود: در مباحث مربوط به تاریخ فناوری نیز دیدهایم که در آغاز صنعتی شدن، بسیاری از کارگران و اقشار جامعه به ماشینها و ابزارهای جدید بدبین بودند و حتی در مواردی به تخریب آنها روی آوردند؛ نه از آن جهت که با دانش یا فناوری دشمن باشند، بلکه، چون برایشان روایت نشده بود که این تحولات دقیقاً چه تأثیری بر زندگی و رفاه آنها خواهد داشت.
رئیس دانشگاه علوم پزشکی تهران خاطرنشان کرد: پرسش اصلی همیشه این است که دانش برای چه کسی و فناوری برای چه کسی است. اگر جامعه احساس نکند که دستاوردهای علمی و فناورانه در بهبود زندگی او نقش دارد، طبیعی است که نسبت به آنها بیاعتماد یا بیتفاوت شود.
وی تأکید کرد: به همین دلیل، سامانه «علمخوان» میتواند نقش مهمی در پیوند میان پژوهش دانشگاهی و فهم عمومی ایفا کند. این سامانه اگر بتواند یافتههای علمی را با زبان دقیق، حرفهای و در عین حال قابل فهم روایت کند، گام مهمی در تقویت اعتماد عمومی و بهرهگیری واقعی جامعه از دانش خواهد بود.
رئیسزاده در پایان ابراز امیدواری کرد که اضافه شدن «علمخوان» به مجموعه ابزارهای اطلاعرسانی علمی کشور، بتواند به بهبود روایت علم در جامعه کمک کند و فاصله میان تولید دانش و ادراک عمومی از دستاوردهای علمی را کاهش دهد.
انتهای پیام/
