دبیر ششمین همایش پژوهشهای نوین در مهندسی کامپیوتر عنوان کرد
معاون وزیر علوم خبر داد
یک استاد تاریخ و عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد در گفتوگو با آناتک:
شاهرگ امنیت غذایی جهان در مشت ایران/ بحران انرژی در هرمز چگونه یکچهارم سفره جهانی را هدف گرفت؟
به گزارش خبرگزاری آنا؛ در جریان جنگ رمضان محور صهیونی آمریکایی با حمایت و امکانات برخی از کشور اقدام به حمله به زیر ساخت های جمهوری اسلامی ایران کرد. پاسخ ایران به این اقدام محور شرارت شکل گرفته حمله متقابل به تاسیسات حامیان محور آمریکایی صهیونی و مدیریت هوشمند تنگه هرمزی که گذرگاه حجم عظیمی از محصولات پتروشیمی است بود. همین عکس العمل برای آن که آتشی که ترامپ و صهیونیست ها افروختند دامان خود آنان را بگیرد کافی بود.
در اولین مورد قیمت نفت خام به شدت افزایش یافت اما بحران اصلی محصولات پایه و میانی پتروشیمی بود که از حاشیه خلیج فارس تامین می شد به شدت دچار اختلال شد به طوری که یا تولید آن متوقف شده و یا امکان پایدار برای حمل و نقل آن به کشور های مصرف کننده وجود نداشت. همین اتفاق کافی بود تا به سرعت اخبار افزایش شدید قیمت محصولات پتروشیمی از جمله کود های کشاورزی از اقصی نقاط جهان حتی ایالات متحده و متحدان ان به گوش برسد. اما پیامد های افزایش نرخ کود شیمیایی چیست و قیمت های جهانی آن تا کجا افزایش خواهد یافت؟
در این رابطه محمدجواد مودیان، کارشناس اقتصاد کشاورزی، در گفتوگو با خبرنگار اقتصادی آنا با اشاره به تحولات اخیر در بازار جهانی نهادههای کشاورزی، به تشریح ابعاد اثرگذاری اختلال در زنجیره تأمین کودهای شیمیایی بر تولید و قیمت مواد غذایی در جهان پرداخت و تأکید کرد: هم اکنون قیمت کود های کشاورزی به طور متوسط ۷۰ درصد پیامدهای این بحران، در ماههای آینده بهصورت جدیتری در بازارهای جهانی نمایان خواهد شد.
سهم راهبردی تنگه هرمز در تجارت جهانی نهادههای کشاورزی
مودیان با اشاره به ساختار بازار جهانی کودهای شیمیایی اظهار کرد: سه نهاده اصلی در تولیدات کشاورزی شامل نیتروژن، فسفر و پتاسیم هستند که در مجموع ستون فقرات تغذیه گیاهان را تشکیل میدهند. بر اساس برآوردها، حدود ۳۰ درصد از کل این نهادهها از مسیر تنگه هرمز عبور میکند که این موضوع اهمیت ژئوپلیتیکی این گذرگاه را در امنیت غذایی جهان دوچندان میکند.
وی افزود: در میان این سه دسته، کودهای نیتروژنه نقش تعیینکنندهتری دارند، چراکه اثر مستقیم بر رشد طولی گیاه و افزایش عملکرد دارند. بهگونهای که حدود ۵۰ درصد از عملکرد تولید محصولات کشاورزی در سطح جهان به مصرف این نوع کودها وابسته است.
وابستگی ۵۰ درصدی کودهای نیتروژنه به خلیج فارس
این کارشناس اقتصاد کشاورزی ادامه داد: نکته مهمتر آن است که حدود ۵۰ درصد از کودهای نیتروژنه جهان، بهصورت مستقیم یا غیرمستقیم به منطقه خلیج فارس و مسیر تنگه هرمز وابسته هستند. این وابستگی یا از طریق صادرات مستقیم کود انجام میشود یا از مسیر انتقال گاز طبیعی مایع (LNG) که بهعنوان ماده اولیه تولید اوره در صنایع پتروشیمی مورد استفاده قرار میگیرد.
مودیان تصریح کرد: با یک محاسبه ساده میتوان دریافت که حدود ۲۵ درصد از کل تولید غذای جهان بهطور مستقیم به تأمین کود اوره از این مسیر وابسته است؛ به بیان دیگر، اختلال در این زنجیره میتواند یکچهارم تولید جهانی غذا را تحت تأثیر قرار دهد. بدیهی است که با کاهش ۲۵ درصدی تولید، تورم مواد غذایی به زودی مردمی که تاب آوری کمی دارند را به زانو در خواهد آورد.
اثر تأخیری بحران کود بر تولید غذا
وی با اشاره به ماهیت مصرف کود در کشاورزی گفت: برخلاف حاملهای انرژی که امکان جایگزینی یا مدیریت کوتاهمدت دارند، کودهای شیمیایی بهشدت وابسته به زمان کشت هستند و اگر در زمان مناسب به دست کشاورز نرسند، عملاً امکان جبران آن در ادامه فصل وجود ندارد. یعنی چنین امکانی وجود ندارد که هر کود را هر زمان که قابل تامین باشد مورد استفاده قرار داد.
دو ماه گذشته زمان استفاده از کود شیمیایی برای دوره جاری کشاورزی بود که گذشت و می توان گفت که جهان فرصت این دوره را از دست داد و در صورتی که اختلال در تأمین کود به مدت ۶ ماه ادامه یابد، اثر آن در یک دوره یکساله در تولید غذا نمایان خواهد شد و کاهش عملکرد بهطور جدی خود را نشان میدهد و این به این معنا است که آتش افروزی های ترامپ عملا امنیت غذایی جهان را هدف گرفته است
نبود ذخایر استراتژیک؛ آسیبپذیری مضاعف بازار جهانی
این کارشناس با تأکید بر نبود ذخایر راهبردی در بازار جهانی کود اظهار کرد: بهجز چین، تقریباً هیچ کشوری دارای ذخیره استراتژیک قابل توجهی در حوزه کود نیست. به همین دلیل، کشورها ناچارند بر اساس نیاز روز و فصل کشت، بهصورت لحظهای اقدام به خرید کنند و این یعنی هیچ راه مقابله ای برای مردم کشورهایی که هدف آتش افروزی ترامپ قرار گرفته اند وجود ندارد و حتی آمریکایی ها نیز به زودی در این آتش خواهند سوخت.
وی ادامه داد: بهعنوان نمونه، در ایالات متحده حدود ۲۵ درصد از نیاز سالانه کود در بازه زمانی کشت بهاره، یعنی ماههای مارس و آوریل (اسفند و فروردین)، تأمین میشود. این در حالی است که اوج تقاضای جهانی نیز در همین مقطع زمانی قرار دارد و هرگونه اختلال در این دوره، آثار شدیدی بر تولید خواهد داشت.
جهش قیمت کود در بازارهای جهانی
مودیان با اشاره به واکنش بازارها به این شرایط گفت: بازار جهانی بهطور معمول نسبت به آینده واکنش نشان میدهد، به همین دلیل حتی پیش از بروز کمبود واقعی، شاهد افزایش قیمتها هستیم. در حال حاضر، قیمت کود در کشورهای مختلف رشد قابل توجهی داشته است.
وی تصریح کرد: در آمریکا طی هفته گذشته قیمت کود بین ۴۰ تا ۵۰ درصد افزایش یافته، در انگلیس قیمت کود اوره تا ۱۰۰ درصد رشد کرده و در استرالیا نیز افزایشهای چشمگیری گزارش شده است. این در حالی است که هزینههای حملونقل دریایی و داخلی نیز به دلیل افزایش قیمت سوخت، روند صعودی داشته و به تشدید این وضعیت کمک کرده است.
اختلال در الگوی تجارت؛ از واردات تا صادرات مجدد
این کارشناس اقتصاد کشاورزی با اشاره به تحولات رفتاری در بازار افزود: یکی از پدیدههای قابل توجه، صادرات مجدد کود در کشورهایی مانند آمریکا است. بهدلیل افزایش قیمت جهانی، برخی فعالان بازار ترجیح میدهند کود وارداتی را پس از مدت کوتاهی نگهداری، مجدداً صادر کنند.
مودیان گفت: حتی بخشی از تولید داخلی نیز به سمت صادرات هدایت شده که این مسئله، تأمین نیاز داخلی این کشورها را نیز با چالش مواجه کرده است.
کاهش تولید در کشورهای وابسته به LNG
وی ادامه داد: کشورهایی مانند هند و بنگلادش که برای تولید کود اوره به واردات LNG از خلیج فارس وابسته هستند، در پی اختلالات اخیر، با کاهش شدید تولید یا حتی تعطیلی واحدهای تولیدی مواجه شدهاند که این موضوع نیز به تشدید کمبود در بازار جهانی دامن زده است.
مودیان با تأکید بر آثار میانمدت این بحران اظهار کرد: تأثیر واقعی این اختلالات در سه تا شش ماه آینده و همزمان با برداشت محصولات کشاورزی نمایان خواهد شد. در این مقطع، کاهش عملکرد تولید منجر به کاهش عرضه و افزایش قیمتها خواهد شد.
وی افزود: بخشی از افزایش قیمتهای فعلی ناشی از انتظارات تورمی است، اما تخلیه اصلی شوک قیمتی در اواخر تابستان رخ میدهد که میتواند در برخی مناطق به شکل افزایش سرسامآور قیمتها یا حتی نشانههایی از قحطی بروز کند.
فشار تورمی بر خانوارهای غربی
این کارشناس با اشاره به شرایط کشورهای توسعهیافته گفت: در آمریکا و اروپا، حتی افزایشهای محدود در تورم مواد غذایی نیز فشار قابل توجهی بر خانوارها وارد میکند. بهعنوان مثال، تورم ماهانه ۰.۹ درصد یا تورم سالانه حدود ۶ تا ۷ درصد در بخش غذا که هم اکنون در کشورهای غربی شناسایی شده است، برای این کشورها بسیار سنگین تلقی میشود و به زودی آن ها را به زانو در خواهد آورد.
وی افزود: گزارشهایی از ایالت آریزونا نشان میدهد که برخی خانوارها ناچار به انتخاب میان هزینه غذا و حملونقل شدهاند؛ به این معنا که افزایش قیمت یکی، به کاهش مصرف دیگری منجر میشود.
جنگ غذا واقعیتی فراتر از جنگ انرژی
مودیان با تأکید بر ماهیت تحولات جاری تصریح کرد: آنچه امروز در حال وقوع است، بیش از آنکه یک جنگ انرژی باشد، یک جنگ غذاست و کشورها بهصورت مستقیم با پیامدهای آن مواجه شدهاند.
وی درباره وضعیت ایران اظهار کرد: با توجه به اینکه حدود ۷۰ درصد از نیاز غذایی کشور از تولید داخلی تأمین میشود، از منظر تأمین، تهدید جدی وجود ندارد. وابستگیهای موجود نیز عمدتاً در حوزه خوراک دام و روغن است که قابل مدیریت است. چالش اصلی در کشور، مدیریت بازار داخلی و کنترل قیمتهاست؛ موضوعی که در صورت عدم مدیریت صحیح، میتواند منجر به نارضایتی اجتماعی شود.
این کارشناس اقتصاد کشاورزی با اشاره به راهکارهای پیشنهادی گفت: استفاده از ابزارهایی مانند کالابرگ و سیاستهای حمایتی کوتاهمدت، برای عبور از این دوره ضروری است، چراکه در شرایط فعلی، امنیت غذایی بخشی از امنیت ملی محسوب میشود.
تابآوری اجتماعی عامل تعیینکننده در جنگهای طولانی
مودیان در پایان با تأکید بر اهمیت ابعاد اجتماعی بحران گفت: در جنگهای طولانیمدت، آنچه سرنوشت را تعیین میکند، میزان تابآوری اجتماعی است. اگر جامعه دچار نارضایتی و احساس شکست شود، حتی در صورت برتری نظامی، ممکن است کشور ناچار به پذیرش امتیازات بیشتر شود.
وی خاطرنشان کرد: حمایت از مردم در حوزه غذا، حتی اگر در کوتاهمدت هزینههایی برای دولت به همراه داشته باشد، در بلندمدت به حفظ انسجام اجتماعی و موفقیت در مدیریت شرایط منجر خواهد شد و میتواند زمینهساز پیروزی در پایان این دوره باشد.
انتهای پیام/
