دبیر ششمین همایش پژوهشهای نوین در مهندسی کامپیوتر عنوان کرد
معاون وزیر علوم خبر داد
یک استاد تاریخ و عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد در گفتوگو با آناتک:
خلیج همیشگی فارس؛ از هویت تاریخی تا اهرم استراتژیک/ چتر امنیتی واشنگتن در خلیجفارس، کوچکتر از همیشه
به گزارش گروه سیاسی خبرگزاری آنا، دهم اردیبهشتماه، روز ملی خلیجفارس، یادآور پیوند ناگسستنی ایران با آبیترین میراث تمدنیاش است؛ آبراهی که قرنها شریان حیاتی تجارت، فرهنگ و قدرت در قلب خاورمیانه بوده و امروز نیز کانون تقابل ارادهها در معادلات پیچیدهی ژئوپلیتیک جهانی باقی مانده است.
خلیجفارس تنها یک مسیر کشتیرانی نیست؛ بلکه آیینهای است که در آن، تداوم حاکمیت ایران، عمق استراتژیک امنیت ملی و ظرفیتهای دیپلماسی منطقهای تهران بازتاب مییابد.
در همین رابطه خبرنگار آنا گفتوگویی با «عابد اکبری» استاد روابط بینالملل و کارشناس حوزه سیاست خارجی داشته است.
خلیجفارس؛ آیینه هویت تاریخی و فرهنگی ایران
اکبری از دهم اردیبهشت به عنوان نماد حاکمیت تاریخی و مستمر ایران بر خلیجفارس و تنگه هرمز یاد کرد و گفت: ایران تنها کشوری است که هزاران سال بر سواحل شمالی این خلیج حاکمیت داشته و امنیت دریایی آن را تأمین کرده است.
وی افزود: نام خلیجفارس نه یک واژه جغرافیایی صرف بلکه بازتاب هویت تاریخی و فرهنگی ایران در این منطقه است و تلاشهای برخی کشورها برای تغییر این نام، نه تنها فاقد مشروعیت تاریخی است بلکه نشاندهنده ضعف در پذیرش واقعیتهای جغرافیایی و تاریخی هم تلقی میشود.
استاد روابط بینالملل با تأکید بر اینکه «ایران با حفظ این نام در اسناد بینالمللی، نشان داده که از حقوق تاریخی خود دفاع میکند و اجازه نمیدهد هویت منطقه تحریف شود» اظهار کرد: روز ملی خلیجفارس یادآور این واقعیت است که ایران همواره در برابر سلطهگران خارجی ایستاده و استقلال و حاکمیت خود را حفظ کرده است. امروز نیز ایران با اتکا به توان داخلی، موقعیت استراتژیک خود و حمایت مردم، توانسته است در برابر فشارهای بینالمللی مقاومت کند و نقش کلیدی خود در امنیت و ثبات منطقه را حفظ نماید.
استثنای خلیجفارس در سیاست خارجی آمریکا: ادامه سلطه با نام کاهش حضور
اکبری در پاسخ به سوالی در رابطه با جایگاه خلیج فارس در سیاست منطقهای آمریکا بیان کرد: واشنگتن در سالهای اخیر از کاهش تمرکز بر خاورمیانه سخن میگوید، اما واقعیت چیز دیگری را نشان میدهد و خلیجفارس و تنگه هرمز همچنان در مرکز استراتژی نظامی آمریکا قرار دارند. ادعای کاهش حضور نظامی آمریکا در منطقه بیشتر یک شعار ایام انتخابات است تا واقعیت عملیاتی.
وی با یاداوری سالهای اشغال افغانستان و عراق؛ تأکید کرد: آمریکا در نهایت از این دو کشور خارج شد، اما پایگاههای نظامی خود در حاشیه خلیجفارس را نهتنها حفظ کرد بلکه تقویت نمود. دلیل این تناقض آشکار عبور ۲۱ درصد نفت و ۳۰ درصد گاز مایع شده جهان از تنگه هرمز است که کنترل این منطقه را به ابزاری برای اعمال سلطه بر اقتصاد جهانی تبدیل کرده است.
وی در پاسخ به این سوال که «تلاش برای حفظ کنترل بر خلیجفارس چه جایگاهی در تجاوز نظامی اخیر علیه ایران اسلامی داشت؟» افزود: جنگ ۴۰ روزه اخیر نمونه بارز ارویکرد دوگانه آمریکا در قبال منطقه بود. آمریکا با استقرار ناوگانهای جنگی اضافی در خلیجفارس، یکبار دیگر نشان داد که حاضر نیست کنترل دریایی این منطقه را از دست بدهد.
به گفته استاد روابط بینالملل، حضور نظامی گسترده آمریکا در جنگ اخیر نه برای حفظ امنیت بینالمللی که برای تحمیل اراده واشنگتن و حفظ وابستگی کشورهای منطقه به چتر امنیتی واشنگتن بود.
تنگه هرمز؛ اهرم استراتژیک ایران برای استقلال منطقه
عابدی در پاسخ به سوالی درباره اهمیت تعیین تکلیف تنگه هرمز از بعد اقتصاد سیاسی، توضیح داد: این تنگه کلید امنیت انرژی جهان و مهمترین اهرم استراتژیک ایران در معادلات منطقهای و بینالمللی است و ایران با کنترل سواحل شمالی تنگه هرمز و جزایر استراتژیک ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک، توانسته است موقعیتی منحصربهفرد در تأمین امنیت دریایی منطقه ایفا کند.
وی از حضور نیروی دریایی ایران در خلیجفارس و دریای عمان به عنوان مانعی برای تکقطبی شدن کنترل دریایی توسط آمریکا نام برد و تاکید کرد: به این ترتیب، تعادل قدرت در منطقه حفظ میشود؛ چراکه برخلاف روایت آمریکایی که ایران را تهدیدی برای امنیت دریایی معرفی میکند، واقعیت این است که ایران تنها کشور منطقه است که میتواند امنیت پایدار تنگه هرمز را بدون وابستگی به قدرتهای خارجی تضمین کند.
استاد روابط بینالملل در ادامه تأکید کرد: برای ایران، تنگه هرمز نه تنها مسیر صادرات نفت بلکه نماد حاکمیت ملی و استقلال استراتژیک است و توانایی ایران در بستن یا محدود کردن عبور از تنگه، قدرت بازدارندگی بینظیری در برابر تهدیدات نظامی و تحریمهای اقتصادی ایجاد کرده است.
وی در تکمیل این بحث گفت: این اهرم باعث شده که حتی در سختترین شرایط تحریم، ایران بتواند موقعیت خود را در مذاکرات بینالمللی حفظ کند.
میز مذاکره منطقهای؛ طرح ایران برای امنیت مشترک
کارشناس سیاست خارجی در پاسخ به سوالی در رابطه با حل و فصل مسائل منطقهای بدون مداخله کشورهای خارجی تصریح کرد: ایران از سالها پیش طرح امنیت مشترک در خلیجفارس را مطرح کرده است. این طرح بر پایه گفتگوی مستقیم میان کشورهای منطقه، بدون دخالت قدرتهای خارجی، استوار است؛ چراکه ایران معتقد است که امنیت پایدار تنها زمانی محقق میشود که کشورهای منطقه خود مسئولیت آن را بر عهده بگیرند و از وابستگی به چتر امنیتی آمریکا رها شوند.
اکبری از عادیسازی روابط ایران و عربستان با میانجیگری چین در سال ۲۰۲۳ به عنوان یک نمونه موفق از تلاش برای حل اختلافات منطقهای نام برد و بیان کرد: این رویداد نشان داد که دیدگاه ایران در قبال نظم امنیتی درونزا واقعبینانه و عملی است.
به گفته وی، این توافق گام مهمی در جهت کاهش تنشها و ایجاد فضای اعتماد در منطقه بود و ایران ثابت کرد که آماده گفتوگو و همکاری با همسایگان خود است و تنها مانع اصلی، سیاست تفرقهانداز آمریکاست که از اتحاد منطقهای میهراسد.
استاد روابط بینالملل در ادامه تاکید کرد: ایران با پیشنهاد تشکیل سازوکار امنیتی منطقهای، نشان داده که نه تنها به دنبال منافع ملی خود بلکه به دنبال ثبات و رفاه کل منطقه است. این رویکرد در تضاد کامل با سیاست آمریکاست که بر تسلیحفروشی، ایجاد بحران و حفظ وابستگی کشورهای منطقه استوار است.
شورای همکاری خلیجفارس؛ ساختاری ناقص بدون ایران و عراق
اکبری در پاسخ به سوالی در رابطه با عملکرد شورای همکاری خلیج فارس و برخی مواضع تند علیه ایران عنوان کرد: این شورا در حالی که ادعای تأمین امنیت منطقه را دارد، بدون حضور ایران و عراق ساختاری ناقص و ناکارآمد است.
وی در تکمیل این استدلال افزود: ایران به عنوان بزرگترین قدرت نظامی و جمعیتی منطقه، نقش کلیدی در هر معماری امنیتی پایدار دارد. غیبت ایران در این شورا، نه تنها مشروعیت آن را زیر سؤال میبرد بلکه امکان دستیابی به امنیت واقعی را نیز از بین میبرد.
استاد روابط بینالملل با تاکید بر اینکه ایران بارها اعلام کرده که آماده همکاری با همه کشورهای منطقه است؛ گفت: اما این همکاری باید در چارچوبی متکی بر احترام متقابل، برابری حقوق و عدم دخالت قدرتهای خارجی استوار باشد.
وی با گفتن اینکه عراق نیز به عنوان کشوری با ذخایر عظیم نفتی و موقعیت جغرافیایی استراتژیک باید در هر گفتگوی منطقهای حضور داشته باشد؛ تصریح کرد: ایران همواره از گنجاندن عراق در معادلات امنیتی منطقه حمایت کرده و معتقد است که بدون مشارکت همه بازیگران اصلی، هیچ ساختار امنیتی پایدار نخواهد بود.
اکبری در نهایت و درجمعبندی اظهارات خود خاطرنشان کرد: تجربه نشان داده که هر ساختار امنیتی که بر پایه محورسازی علیه ایران بنا شود، نه تنها به امنیت منطقه کمک نمیکند بلکه تنشها را تشدید میکند.
انتهای پیام/
