انتخاب رهبر جدید سرآغاز تحولی بزرگ در ایران عزیز است/ واکاوی جنایات آمریکایی صهیونی و نتیجهای که از سوی دشمنان پیش بینی نمیشد
حجت الاسلام و المسلمین دکتر محسن الویری استاد و رئیس کارگروه علوم تاریخی شورای تحول و ارتقای علوم انسانی و مدیر گروه تاریخ دانشگاه باقرالعلوم (ع) در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری آنا با تبریک انتخاب آیت الله سیدمجتبی حسینی خامنهای به عنوان سومین رهبر جمهوری اسلامی در شب قدر امت اسلامی اظهار کرد: پس از شهادت آیتالله سیدعلی خامنهای اکنون در بحبوبه نبرد نابرابر تحمیلی بر کشور عزیزمان و در نخستین شب از لیالی قدر، و بدون درگیر شدن کشور به هیچ بحرانی، آیتالله سیدمجتبی خامنهای از سوی مجلس خبرگان به عنوان رهبر جدید جمهوری اسلامی برگزیده و معرفی شد؛ "لَهُ الْحَمْدُ فِی الْأُولَى وَالْآخِرَةِ وَلَهُ الْحُکْمُ" و لَه الشُکرُ عَلی نِعَمِه.
وی ادامه داد: این انتخاب را که سرآغاز تحولی بزرگ در ایران عزیز ماست، گرامی میداریم و با سری بلند و سینهای ستبر و گامهایی استوار همراه با رزمندگان غیور و رشیدمان و همگام با مردم قطعا بینظیرِ بادرایت و بصیرمان با رهبر معظم جدید انقلاب بیعت میکنیم و با خدای خود پیمان میبندیم که آنی راه خود را از راه شهیدانمان و رهبر شهیدمان جدا نسازیم.
این استاد دانشگاه بیان کرد: بیتردید و به زودی آنان که آگاهترند و شایستگی سخن گفتن در باره ویژگیهای رهبر معظم انقلاب و صلاحیت علمی و عدالت و تقوی و بینش صحیح سیاسی و اجتماعی و تدبیر و شجاع و مدیریت و قدرت رهبری (شرایط مندرج در اصل ۱۰۹ قانون اساسی) وی را دارند، این مهم را انجام خواهند داد. مقبولیت علمی و فقهی، برخاستن از خاندانی صالح (اهل بیوتات صالح در تعبیر امیرالمؤمنین علی علیه السلام خطاب به مالک اشتر)، آگاهی دقیق از مسائل و اقتضائات نیروهای مسلح که یک شرط بسیار مهم در وضعیت جنگی کشور است، احاطه بر مسائل اصلی سیاسی و فرهنگی و اجتماعی کشور، سادهزیستی، تیزهوشی و تیزبینی و برخورداری از تحمل بالا در شنیدن نقدها از جمله ویژگیهایی است که بدون نیاز به برخورداری از شرایط عضویت در مجلس خبرگان، میتوان آنها را به عیان دید یا در بیان بزرگان شنید.
نام ایران با غیرت و شجاعت در تاریخ ثبت شد
حجتالاسلام محسن الویری در ارزیابی حوادث اخیر و حمله آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران تأکید کرد که چنین رویدادهای بزرگی دارای ابعاد گسترده و متنوعی هستند و نمیتوان آنها را در قالب چند جمله کوتاه تحلیل کرد.
وی با اشاره به شیوه تحلیل رویدادهای مهم تاریخی گفت: هرچه یک رویداد اهمیت بیشتری داشته باشد، ابعاد بررسی و تحلیل آن نیز گستردهتر خواهد بود. برای نمونه در تاریخ صدر اسلام میتوان به پیمان برادری پیامبر اسلام (ص) میان مهاجران و انصار پس از ورود به مدینه (پیمان مواخات) اشاره کرد که خود موضوعی قابل تحلیل است؛ اما فتح ایران در دهههای نخست اسلامی دارای سطحی گستردهتر از تحلیل و ابعاد متنوعتری است. به گفته او، قیام امام حسین (ع) در برابر حکومت اموی نیز نمونهای از رویدادهای بسیار بزرگ تاریخی است که حتی پس از گذشت بیش از ۱۴۰۰ سال همچنان محورهای تازهای برای تحلیل دارد و این مسئله نشاندهنده اهمیت و عمق چنین وقایعی است.
الویری با بیان اینکه حوادث اخیر نیز از همین جنس رویدادهای بزرگ است، اظهار کرد: این رخداد هم در سطح ملی، هم در سطح جهان اسلام و هم در عرصه جهانی دارای ابعاد فراوانی برای بررسی است و نمیتوان ارزیابی کامل آن را در چند کلمه خلاصه کرد.
وی در ادامه با اشاره به شهادت رهبر انقلاب، فرماندهان نظامی و جمعی از مردم کشور در جریان این حملات، گفت: بیتردید این حادثه غمی سنگین بر دل همه ما گذاشت و این مصیبت بزرگ جایگاه خود را دارد؛ اما در کنار این خسارتها باید به دستاوردهایی که در پی این رویداد شکل گرفته نیز توجه کرد.
این استاد حوزه و دانشگاه سه دستاورد مهم را برای این رخداد برشمرد و گفت: نخستین دستاورد آن است که حتی اگر آسیبهایی نیز متحمل شده باشیم، نام ایران در جهان با مفاهیمی، چون غیرت، شجاعت، مردانگی، روحیه بلند، ایمان و ستمستیزی ایرانیان ثبت شد. به گفته او، انسجام و همبستگی ملت ایران در این شرایط تاریخی به گونهای در حافظه جهانی ثبت شده که تا همیشه در پیشانی تاریخ این کشور خواهد درخشید.
وی دومین دستاورد این رویداد را وارد شدن ضربهای جدی به ادعای تمدن غرب دانست و تصریح کرد: جنگ تحمیلی اخیر و دفاعی که از سوی ایران صورت گرفت، گامی بزرگ در جهت آشکار شدن فروپاشی معرفتی تمدن غرب بود. الویری معتقد است تمدنی که مدعی ارائه الگوی زیست برای بشر امروز بود، با اقداماتی از این دست اعتبار اخلاقی و فکری خود را از دست داده و دیگر نمیتواند مدعی هدایت بشریت باشد.
به گفته رئیس کارگروه علوم تاریخی، سومین نتیجه مهم این تحولات تثبیت آرمانهای انقلاب اسلامی در سطحی فراتر از مرزهای جغرافیایی است. او توضیح داد که این آرمانها تنها به یک حکومت یا یک سرزمین محدود نمانده، بلکه حتی در صورت بروز چالشهایی برای حکومت ما، در میان امت اسلامی ریشه دوانده است.
الویری افزود: از جمله این آرمانها میتوان به تقویت اعتماد به نفس ملتها برای مقابله با قدرتهای سلطهگر، ارائه الگوی زیست مبتنی بر آموزههای دینی در برابر سبک زندگی غربی و همچنین باور به شکستپذیری قدرتهای بزرگ اشاره کرد؛ حتی اگر از نظر نظامی دارای تجهیزات و امکانات گسترده باشند.
وی تأکید کرد: با وجود همه تلخیها و خسارتهایی که در این حادثه متحمل شدیم، این دستاوردها سرمایهای بزرگ برای آینده کشور به شمار میرود و در یک نگاه کلی میتوان ارزیابی حوادث اخیر را در همین سه محور اساسی خلاصه کرد.
سه عامل اصلی مانع تحقق سناریوی سقوط حاکمیت شد
حجتالاسلام محسن الویری در ادامه تحلیل خود درباره حوادث اخیر، به بررسی چگونگی اداره کشور در شرایط فقدان رهبری و ناکام ماندن سناریوی مورد نظر دشمنان برای سقوط حاکمیت پرداخت و سه عامل اصلی را در این زمینه مؤثر دانست.
وی در ابتدای سخنان خود گفت: برای توضیح اینکه چرا کشور در چنین شرایط حساسی دچار فروپاشی نشد و اداره امور ادامه پیدا کرد، دستکم میتوان به سه دلیل مهم اشاره کرد.
به گفته الویری، نخستین عامل به آمادگی ایجادشده در مجموعه نهادهای کشور بازمیگردد. او توضیح داد که پس از جنگ دوازدهروزه در خردادماه و همچنین جنگ شهری موسوم به اغتشاشات در دیماه، نوعی آمادگی در نهادهای نظامی و اجرایی کشور شکل گرفته بود که مانع غافلگیری در جنگ اسفند ما شد.
وی افزود: همه میدانستند آتشبس در جنگ دوازدهروزه به معنای حقوقی و رسمی آن نبود و توافقی که تضمینکننده پایان کامل درگیری باشد شکل نگرفته بود. به همین دلیل این احتمال وجود داشت که دشمنان بار دیگر به روشهای دیگری برای فشار بر کشور متوسل شوند. به گفته او، به نظر میرسید آمریکا و رژیم صهیونیستی اینبار تصور میکردند که با آغاز اعتراضات مردمی و ایجاد ناآرامیهای داخلی میتوانند زمینه حمله گستردهتری را فراهم کنند، اما آنچه از آن به عنوان «جنگ شهری دیماه» یاد شد نیز به نتیجه مورد نظر آنان نرسید و همین مسئله موجب شد دستگاههای مختلف کشور با آمادگی بیشتری در برابر تحولات بعدی عمل کنند.
الویری دومین عامل را نوع ساختار مدیریتی و سازکارهای پیشبینیشده برای شرایط بحران دانست. او این ساختار را نوعی «مدل موزاییکی مدیریت» توصیف کرد که در آن برای موقعیتهای دشوار، سازکارهای جایگزین از پیش طراحی شده است.
به گفته وی، در چنین مدلی اگر بخشی از ساختار مدیریتی دچار آسیب شود، بخشهای دیگر بهصورت خودکار فعال میشوند و کار ادامه پیدا میکند؛ مشابه ماشینی که اگر راننده آن دچار مشکل شود، فرد دیگری بلافاصله جای او را میگیرد و حرکت متوقف نمیشود. الویری تأکید کرد که این سازکار صرفاً مربوط به تحولات اخیر یا جنگ دوازدهروزه نیست، بلکه از پیش در ساختار مدیریتی کشور پیشبینی شده است.
وی سومین و مهمترین عامل را آگاهی و درک اجتماعی مردم ایران دانست و گفت: آنچه در روزهای اخیر رخ داد، نشاندهنده درک عمیق جامعه ایرانی از شرایط کشور و تهدیدهای پیش رو بود.
الویری با اشاره به حضور گسترده مردم در خیابانها طی شبهای گذشته اظهار کرد: از یکشنبه شب هفته گذشته به این سو، مردم در بسیاری از شهرها حضوری کمسابقه در خیابانها داشتند؛ حضوری که در برخی مناطق حتی از بسیاری از راهپیماییهای رسمی چهار دهه اخیر نیز گستردهتر بود. به گفته او، این حضور مردمی بسیاری از معادلات را برهم زد و پیام روشنی داشت.
وی افزود: پیام مردم این بود که با وجود همه مشکلات، نارضایتیها و گلههایی که ممکن است وجود داشته باشد، جامعه ایرانی درباره سرنوشت کشور خود اهل معامله نیست.
الویری در ادامه تأکید کرد که هر سه عامل یادشده در بستری عمیقتر شکل گرفتهاند و آن بستر چیزی جز پیشینه تاریخی و تمدنی ایرانیان نیست. به گفته او، آمادگی نهادی، شیوه مدیریت در شرایط بحران و همچنین واکنش اجتماعی مردم، همگی بر پایه نوعی فرهیختگی تاریخی و تمدنی در جامعه ایران شکل گرفتهاند.
وی این ویژگی را «هویت تمدنی ایرانیان» توصیف کرد و گفت: هویت ایرانی در طول تاریخ با مؤلفههایی مانند ستمستیزی، حقطلبی، شجاعت، سلحشوری، خیرخواهی و روحیه مقاومت شناخته شده است.
به گفته الویری، این هویت تاریخی پس از پذیرش دین اسلام و بهویژه با تأثیرپذیری از آموزههای مکتب اهلبیت (ع) رنگ و بویی الهیتر نیز پیدا کرده و ترکیب این دو عنصر، یعنی هویت ایرانی و آموزههای اسلامی، ظرفیتی ویژه در تاریخ ایران به وجود آورده است.
وی گفت: از زمان ورود اسلام به ایران تاکنون میتوان دید که این هویت ترکیبی چگونه در شرایط صلح، ایرانیان را به پرچمداران علم، فرهنگ، ادب، دانش و هنر تبدیل کرده و در شرایط دشوار نیز روحیه سلحشوری، شجاعت و فداکاری آنان را به نمایش گذاشته است.
دانشگاهیان در تقویت همبستگی اجتماعی نقش تعیینکنندهای دارند
حجتالاسلام محسن الویری در ادامه سخنان خود با اشاره به اهمیت همبستگی اجتماعی در شرایط کنونی، تأکید کرد که جامعه ایران در روزهای اخیر نشان داده است که از بلوغ و درک بالایی نسبت به شرایط کشور برخوردار است.
وی با بیان اینکه پیشتر در گفتوگویی با ایکنا بهطور مفصل درباره این موضوع سخن گفته است، اظهار کرد: درباره ضرورت همبستگی اجتماعی اگر بخواهیم خطاب به مردم سخن بگوییم، واقعیت این است که مردم خودشان بهترین انتخاب را انجام دادهاند و نیازی به توصیه و راهنمایی از سوی امثال ما ندارند.
الویری افزود: رفتار جامعه در روزهای اخیر نشان داده که مردم با درکی دقیق، پخته و منطقی از شرایط موجود، مسیر خود را انتخاب کردهاند و با استواری و درایت در همان مسیر حرکت میکنند.
این استاد حوزه و دانشگاه در ادامه تأکید کرد که در این شرایط، مخاطب اصلی سخن او بیشتر نخبگان و بهویژه «رهبران میانی» جامعه هستند. به گفته وی، دانشگاهیان یکی از مهمترین بخشهای این رهبران میانی به شمار میآیند.
وی توضیح داد: دانشگاهیان از جایگاهی برخوردارند که بهطور نسبی بخشی از جامعه نگاه خود را به تحلیلها و دیدگاههای آنان معطوف میکند. مطالعاتی که درباره مرجعیت فکری در جامعه انجام شده نیز نشان میدهد که دانشگاهیان در میان گروههایی قرار دارند که مردم بیشترین توجه را به دیدگاههای آنان دارند.
الویری با اشاره به مسئولیت اجتماعی دانشگاهیان در چنین شرایطی گفت: انتظار از همکاران دانشگاهی انتظار زیادی نیست. در موقعیتی که اکنون با آن روبهرو هستیم، هر یک از ما باید به نقش اجتماعی خود آگاه باشیم و در عمل نیز به آن پایبند بمانیم.
وی ادامه داد: وظیفه یک چهره دانشگاهی تنها به تدریس در کلاس درس یا فعالیتهای آموزشی محدود نمیشود و حتی تولید علم و پژوهش نیز همه ماجرا نیست. کاربست علم و امتداد اجتماعی بخشیدن به دانش، بخش مهم دیگری از مسئولیت دانشگاهیان است و اکنون فرصت مناسبی برای تحقق آن فراهم شده است.
به گفته الویری، برخی دانشگاهها در این زمینه اقداماتی را آغاز کردهاند و ستادهایی را برای ساماندهی فعالیتهای اجتماعی دانشگاهیان تشکیل دادهاند. او افزود: این ستادها در حوزههای مختلفی فعال شدهاند؛ از فعالیتهای فرهنگی و خدماتی مانند موکبداری گرفته تا انجام مصاحبههای عمقی، نگارش یادداشتهای تحلیلی و حضور در عرصههای مختلف اجتماعی.
وی تأکید کرد که شکلگیری چنین سازکارهایی در دانشگاهها میتواند زمینه سازماندهی بهتر ظرفیت دانشگاهیان را فراهم کند و ابراز امیدواری کرد سایر دانشگاهها نیز در صورت امکان چنین ستادهایی را ایجاد کنند.
الویری در عین حال تصریح کرد: حتی اگر چنین ساختارهایی در برخی دانشگاهها شکل نگرفته باشد، مسئولیت اجتماعی دانشگاهیان از میان نمیرود و هر فرد باید در حد توان خود در این زمینه نقشآفرینی کند. وی در ادامه سه محور اصلی را برای نقشآفرینی دانشگاهیان در شرایط کنونی برشمرد.
به گفته او، نخستین محور «روحیهبخشی» به جامعه است. الویری توضیح داد: هر فرد دانشگاهی میتواند از منظر تخصصی خود به تقویت روحیه اجتماعی کمک کند. برای نمونه، پژوهشگران تاریخ میتوانند نمونههایی از بزرگیآفرینیهای ایرانیان در دورههای مختلف تاریخی را یادآوری کنند و نشان دهند که جامعه ایران در شرایط دشوار نیز توانسته است از بحرانها عبور کند.
وی افزود: روانشناسان، جامعهشناسان و پژوهشگران حوزه فرهنگ نیز هر یک از زاویه تخصصی خود میتوانند به تقویت امید و روحیه در جامعه کمک کنند.
دومین محور مورد تأکید الویری «معرفتافزایی» بود. او گفت: افزایش سطح آگاهی عمومی، ارائه تحلیلهای دقیق از وضعیت کنونی کشور و ترسیم افقهای آینده از جمله وظایفی است که دانشگاهیان میتوانند در آن نقش مهمی ایفا کنند.
وی سومین محور را یک اقدام سلبی دانست و توضیح داد: در کنار اقدامات ایجابی مانند روحیهبخشی و افزایش آگاهی، باید از هر اقدامی که به انسجام ملی آسیب وارد کند نیز پرهیز شود.
الویری خاطرنشان کرد: در نوع سخن گفتن، شیوه تحلیل مسائل و حتی در پیگیری مطالبات برحق نیز باید شرایط خاص کنونی کشور در نظر گرفته شود. به گفته او، جامعه اکنون در وضعیتی قرار دارد که باید آن را شرایط جنگی در برابر دشمنی دانست که به هیچیک از مرزهای انسانی پایبند نیست.
وی تأکید کرد: لازم است همه نخبگان و بهویژه دانشگاهیان مراقب باشند که هیچ اقدامی از سوی آنان، موجب خدشهدار شدن انسجام ملی یا تضعیف روحیه نیروهای مدافع کشور نشود و در عین حال دیگران را نیز به رعایت این ملاحظات دعوت کنند.
با وجود هزینههای سنگین، اهداف اعلامی دشمن محقق نشد
حجتالاسلام محسن الویری در بخش پایانی سخنان خود با اشاره به افق آینده تحولات اخیر، تأکید کرد که برای تحلیل وضعیت پیش رو باید ابتدا به اهداف اعلامشده دشمن در آغاز درگیریها توجه کرد.
وی گفت: نباید فراموش کنیم که آغاز این جنگ با شعار تغییر حاکمیت و تجزیه ایران همراه بود. به گفته او، با وجود خسارتهای سنگینی که در این مسیر بر ما وارد شد و بهای بزرگی که کشور پرداخت، هیچیک از این اهداف محقق نشده است.
الویری با اشاره به شهادت رهبر انقلاب به عنوان یکی از تلخترین هزینههای این رویداد اظهار کرد: بیتردید کشور خسارتهای سنگینی متحمل شد و در رأس آنها شهادت رهبر عزیز ما قرار دارد، اما در عین حال باید واقعیت را نیز دید؛ هدف دشمن صرفاً وارد کردن خسارت نبود، بلکه هدف اصلی از میان بردن نظام و تجزیه این سرزمین تاریخی بود.
وی افزود: وقتی هیچیک از این اهداف تحقق پیدا نکرده است، میتوان گفت که تا این لحظه کشور توانسته پیروز این میدان باشد. او در عین حال تأکید کرد که این سخن به معنای بیان شعارهای احساسی نیست، بلکه ناظر به مقایسه اهداف اعلامی دشمن با نتایج واقعی میدان است.
این استاد حوزه و دانشگاه در ادامه گفت: یکی از نشانههای ناکامی دشمن را میتوان در نوع حملاتی دید که در روزهای اخیر انجام شده است. به گفته او، حمله به مراکز غیرنظامی مانند مخازن سوخت، بیمارستانها و مدارس نه توجیه نظامی دارد و نه در افکار عمومی جهان به عنوان یک پیروزی نظامی تلقی میشود.
رئیس کارگروه علوم تاریخی شورای تحول و ارتقای علوم انسانی با اشاره به حمله به برخی مراکز آموزشی و از جمله یک مدرسه علمیه در قم افزود: چنین اقداماتی در هیچ نقطهای از جهان به عنوان دستاورد نظامی شناخته نمیشود، هرچند که متأسفانه خسارتهای واقعی و دردناکی را برای مردم به همراه دارد.
وی در ادامه درباره آینده کشور گفت: یکی از وظایف طبیعی در دوره پیش رو، بازسازی خرابیهایی است که در جریان این حوادث به وجود آمده است و امید میرود دامنه این خسارتها نیز محدود بماند.
با این حال، الویری تأکید کرد که مهمتر از بازسازی فیزیکی و عمرانی، یک تحول عمیقتر در سطوح مختلف جامعه و ساختارهای کشور رخ خواهد داد. او از این روند به عنوان نوعی «پوستاندازی» یاد کرد و افزود این تحول و بازخوانی و بازنگری به صورت طبیعی در ابعاد گوناگون شکل خواهد گرفت.
وی توضیح داد: در چنین شرایطی جامعه ناگزیر به یک ارزیابی دقیق از گذشته خود، مسیری که تاکنون پیموده، داشتهها و کاستیها، ظرفیتها و تهدیدهای پیش رو خواهد پرداخت. به گفته او، این خودآگاهی نسبت به موقعیت کنونی جامعه و نظام، میتواند زمینه ورود به مرحلهای تازه در مسیر انقلاب را فراهم کند.
الویری با اشاره به حضور گسترده مردم در خیابانها در روزهای اخیر گفت: این حضور حماسی پیام روشنی داشت و نشان داد که جامعه ایران همچنان نسبت به سرنوشت کشور خود حساس است.
وی افزود: همین حضور مردمی مسئولیت سنگینی بر دوش مسئولان و نخبگان قرار میدهد تا به احترام این مردم و به عنوان ادای دین به شهیدانی که برای استمرار این مسیر جان خود را فدا کردهاند، آیندهای روشنتر برای کشور رقم بزنند.
این استاد دانشگاه در پایان تأکید کرد: با وجود همه سختیها و هزینهها، افق آینده کشور را روشن میدانم و امیدوارم با کاهش تهدیدها و محدود شدن خطرات دشمنان، جامعه ایران بتواند با اتکا به توان خود با استحکام بیشتری مسیر پیش رو را ادامه دهد.
انتهای پیام/
