خسروپناه: تیراژ کتاب کودک نزولی است/ ترجمه نباید الگوی هویتی نوجوان ایرانی را تغییر دهد

به گزارش خبرنگار آنا، عبدالحسین خسروپناه دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی در آیین اختتامیه بیست و سومین جشنواره ملی کتاب رشد که امروز چهارشنبه ۲۹ بهمن برگزار شد، با اشاره به تقارن این ایام با ماه مبارک رمضان، اظهار کرد: امیدواریم مشمول عنایات حق تعالی باشیم و از برکات این ماه بهره‌مند شویم.

وی با ابراز خرسندی از حضور در جمع اصحاب قلم، ادب، علم و معرفت در جشنواره ملی کتاب رشد، گفت: خداوند سبحان زمانی که قرآن را بر نبی گرامی اسلام نازل کرد، نخستین سوره‌های نازل‌شده همچون سوره علق و سوره قلم درباره خواندن و قلم بود. پیامبر اسلام، پیامبر کتاب، قلم، معرفت و دانش است. پس از آن سوره مزمل که سوره خودسازی و حکمرانی خویشتن است و سپس سوره مدثر که به حکمرانی اجتماعی می‌پردازد، نازل شد. ترتیب نزول سوره‌ها برای ما درس‌آموز است و نشان می‌دهد جامعه‌ای که اهل قلم، دانش و کتاب باشد، به علت بعثت پیامبر اعظم نزدیک‌تر خواهد شد.

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با قدردانی از وزیر آموزش و پرورش، رئیس سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی و همکاران آنان برای برگزاری سالانه این جشنواره، تصریح کرد: بیش از متولیان باید از نویسندگان و ناشران تشکر کنیم که دانش، معرفت و تولید علم را در قالبی مناسب برای نوجوانان و جوانان عرضه می‌کنند.

خسروپناه در ادامه به ویژگی‌های حکمرانی در برگزاری جشنواره کتاب رشد اشاره کرد و گفت: یکی از ویژگی‌های مهم این رویکرد، ستادی عمل کردن سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی درسی است؛ به این معنا که از ظرفیت نهادهای مختلف کشور مانند نهاد کتابخانه‌ها، خانه کتاب، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، حوزه هنری کودک و نوجوان، مجموعه‌های فرهنگی شهرداری و معاونت‌های فرهنگی وزارت آموزش و پرورش استفاده شده است. وقتی این نهادها در کنار هم قرار می‌گیرند و هم‌افزایی می‌کنند، کار فخیم، پخته و ارزشمندتری عرضه می‌شود.

وی با تأکید بر اینکه حکمرانی، فرایند حل مسئله است، به تشریح چالش‌های موجود در حوزه کتاب کودک و نوجوان پرداخت و افزود: نخستین مسئله، ناترازی در زنجیره تولید و مصرف کتاب است. در حوزه تولید کتاب کودک و نوجوان شاهد رشد ارزشمندی هستیم؛ به‌گونه‌ای که در سال ۱۳۷۲ تنها ۸ استان فعال بودند اما امروز در ۳۱ استان این فعالیت گسترده انجام می‌شود و روزانه ۱۱ عنوان کتاب چاپ اول منتشر می‌شود که خبر بسیار ارزشمندی است. با این حال، شمارگان یا تیراژ کتاب شیب تندی به سمت کاهش دارد.

وی ادامه داد: بخشی از این مسئله به کاهش یا حذف کتاب از سبد خرید خانواده‌ها بازمی‌گردد که می‌تواند ناشی از مشکلات معیشتی یا گسترش فضای مجازی باشد. از سوی دیگر، گسیختگی بازار کاغذ موجب شده چاپ کتاب به کالایی لوکس تبدیل شود. این موضوع مسئله‌ای جدی است که هم وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و هم وزارت آموزش و پرورش باید به آن بپردازند.

خسروپناه مسئله دوم را تکمیل نبودن زنجیره عرصه‌های فرهنگی مرتبط با کتاب رشد دانست و گفت: علاوه بر کتاب رشد، به فیلم رشد، عکس رشد، تئاتر رشد، سریال رشد، موسیقی رشد و سرود رشد نیز نیاز داریم. این زنجیره هنوز کامل نشده و باید تقویت شود.

وی بحران هویت در آینه ترجمه را سومین مسئله عنوان کرد و اظهار داشت: بنده مخالف ترجمه نیستم و خودم نیز از آثار اندیشمندان غربی استفاده می‌کنم و در تألیفاتم به آن‌ها ارجاع می‌دهم. اصل ترجمه امری طبیعی و حتی ضروری است و نخستین کسی که به‌صورت ساماندهی‌شده طرح ترجمه آثار غربی را در ایران مطرح کرد، شهید مدرس بود. اما مسئله آنجاست که ترجمه به سمتی برود که الگوی نوجوان ما شخصیت‌هایی مانند اسکارلت، آی‌وی یا هری پاتر شوند و آثار ارزشمند مؤلفان حکمت‌بنیان ایرانی به حاشیه رانده شوند.

وی افزود: متولیان خرید کتاب برای مدارس باید توجه کنند که اولویت با کتاب‌هایی باشد که در جشنواره رشد امتیاز کسب می‌کنند. ترجمه در عین آنکه فرصت است، می‌تواند ذائقه‌سازی نیز کند و باید به این مسئله توجه داشت، به‌ویژه در شرایطی که آمار مطالعه دیجیتال در حال افزایش است.